HBO Strategie en Management (1 jaar)

Je ontwikkelt vaardigheden om strategisch te denken, te analyseren en effectief te sturen binnen organisaties.

1. 1 Strategisch denken en analyse Je onderzoekt hoe strategisch denken werkt, analyseert interne en externe factoren en onderbouwt keuzes.
   10 lessen

   1. Verschil tussen operationeel, tactisch en strategisch niveauJe onderscheidt verschillende niveaus van besluitvorming binnen organisaties.
   2. Begrip van missie, visie en kernwaardenJe analyseert hoe missie, visie en kernwaarden richting geven aan beleid.
   3. Inzicht in interne en externe analyseJe onderzoekt interne en externe factoren die de organisatie beïnvloeden.
   4. Gebruik van SWOT en confrontatiematrixJe past SWOT en confrontatiematrix toe voor een gestructureerde analyse.
   5. Toepassing van het vijfkrachtenmodel van PorterJe gebruikt het vijfkrachtenmodel van Porter om concurrentiekrachten te analyseren.
   6. Gebruik van DESTEP voor omgevingsanalyseJe voert een DESTEP-analyse uit om de omgeving van de organisatie te verkennen.
   7. Analyseren van trends en ontwikkelingenJe signaleert trends en ontwikkelingen die van invloed zijn op de strategie.
   8. Strategische keuzes onderbouwenJe onderbouwt strategische keuzes met analyses en argumenten.
   9. Scenario’s verkennen en inschattenJe verkent scenario’s en schat de gevolgen voor de organisatie in.
   10. Positionering en concurrentievoordeelJe bepaalt hoe positionering en concurrentievoordeel gerealiseerd kunnen worden.
2. 2 Organisatiestructuren en besturing Je onderzoekt verschillende organisatiestructuren en hun effect op besturing en uitvoering.
   10 lessen

   1. Verschillende organisatiemodellen herkennenJe herkent diverse organisatiemodellen en hun kenmerken.
   2. Lijn-, staf- en matrixstructuren uitleggenJe legt uit hoe lijn-, staf- en matrixstructuren functioneren.
   3. Invloed van structuur op strategische uitvoeringJe analyseert hoe structuur de uitvoering van strategie beïnvloedt.
   4. Inrichting van verantwoordelijkheden en bevoegdhedenJe richt verantwoordelijkheden en bevoegdheden in binnen een organisatie.
   5. Centrale versus decentrale aansturingJe vergelijkt centrale en decentrale aansturing.
   6. Relatie tussen structuur en cultuurJe onderzoekt de samenhang tussen structuur en organisatiecultuur.
   7. Organisatieontwerp en veranderbereidheidJe beoordeelt het ontwerp van organisaties en veranderbereidheid.
   8. Informatievoorziening en besluitvormingJe richt informatievoorziening en besluitvorming in.
   9. Beheer van complexiteit en schaalgrootteJe beheert complexiteit en schaalgrootte binnen de organisatie.
   10. Evaluatie van de effectiviteit van structuurJe evalueert de effectiviteit van de gekozen structuur.
3. 3 Leiderschap en besluitvorming Je verdiept je in leiderschap, besluitvorming en het creëren van draagvlak voor strategische keuzes.
   10 lessen

   1. Verschillende leiderschapsstijlen herkennenJe herkent verschillende leiderschapsstijlen in de praktijk.
   2. Situatiespecifiek leiderschap toepassenJe past leiderschapssituaties toe op basis van context.
   3. Rol van leiderschap in strategieontwikkelingJe onderzoekt de rol van leiderschap bij strategieontwikkeling.
   4. Strategisch communiceren met teamsJe communiceert strategisch met teams en belanghebbenden.
   5. Vertrouwen opbouwen en behoudenJe bouwt vertrouwen op en onderhoudt dit binnen teams.
   6. Besluitvormingsmodellen gebruikenJe gebruikt besluitvormingsmodellen bij strategische keuzes.
   7. Omgaan met onzekerheid in besluitvormingJe leert omgaan met onzekerheid tijdens besluitvorming.
   8. Creëren van draagvlak voor keuzesJe creëert draagvlak voor strategische beslissingen.
   9. Feedback en reflectie op leiderschapsgedragJe reflecteert op eigen leiderschapsgedrag en vraagt feedback.
   10. Samenwerken met interne en externe belanghebbendenJe werkt samen met interne en externe belanghebbenden.
4. 4 Verandermanagement Je begeleidt veranderprocessen en leert omgaan met weerstand en het borgen van vernieuwing.
   10 lessen

   1. Redenen voor verandering identificerenJe identificeert redenen voor verandering binnen organisaties.
   2. Verandering als strategisch proces begrijpenJe begrijpt verandering als een strategisch proces.
   3. Modellen voor organisatieverandering toepassen (bijv. Kotter)Je past modellen voor organisatieverandering toe.
   4. Omgaan met weerstand en emotieJe gaat om met weerstand en emoties tijdens verandering.
   5. Fasering van veranderprocessenJe brengt veranderprocessen in fasen onder.
   6. Verandercommunicatie afstemmen op doelgroepenJe stemt verandercommunicatie af op verschillende doelgroepen.
   7. Implementatie van strategische vernieuwingJe implementeert strategische vernieuwing in de organisatie.
   8. Evaluatie van verandertrajectenJe evalueert het verloop van verandertrajecten.
   9. Rol van de manager als change agentJe neemt de rol van manager als change agent op je.
   10. Borgen van verandering binnen organisatiesJe borgt veranderingen binnen de organisatie.
5. 5 Strategische marketing en positionering Je analyseert markten, ontwikkelt marketingstrategieën en stemt deze af op de bedrijfsstrategie.
   10 lessen

   1. Analyse van klantbehoeften en marktenJe onderzoekt klantbehoeften en markten.
   2. Doelgroepsegmentatie en targetingJe segmenteert doelgroepen en kiest gerichte benaderingen.
   3. Positionering en merkstrategieJe ontwikkelt een merkstrategie en positionering.
   4. Concurrentieanalyse en benchmarkingJe voert concurrentieanalyse en benchmarking uit.
   5. Opstellen van een marketingstrategieJe stelt een marketingstrategie op.
   6. Integratie van marketing en bedrijfsstrategieJe integreert marketing met de bedrijfsstrategie.
   7. Customer journey en klantervaringJe brengt de customer journey en klantervaring in kaart.
   8. Meetbaar maken van marketingdoelenJe maakt marketingdoelen meetbaar.
   9. Inzicht in pricing- en distributiekeuzesJe krijgt inzicht in prijs- en distributiekeuzes.
   10. Toepassing van marketingmodellen (bijv. 4P, BCG-matrix)Je past marketingmodellen toe op praktijksituaties.
6. 6 Innovatie en strategie Je onderzoekt innovatieprocessen en leert hoe je vernieuwing strategisch inzet binnen organisaties.
   10 lessen

   1. Verschil tussen innovatie en verbeteringJe onderscheidt innovatie van verbetering.
   2. Strategische impact van innovatieJe analyseert de impact van innovatie op strategie.
   3. Open versus gesloten innovatieJe vergelijkt open en gesloten innovatievormen.
   4. Innoveren in producten, processen en dienstenJe innoveert in producten, processen en diensten.
   5. Fasering van innovatieprocessenJe brengt innovatieprocessen in fasen onder.
   6. Businessmodellen vernieuwenJe vernieuwt businessmodellen waar nodig.
   7. Risicoanalyse bij innovatiebesluitenJe voert risicoanalyses uit bij innovatiebesluiten.
   8. Gebruik van design thinking en creativiteitJe gebruikt design thinking en creativiteit in innovatie.
   9. Samenwerken met externe partners voor innovatieJe werkt samen met externe partners aan innovatie.
   10. Inbedden van innovatie in organisatiestructuurJe integreert innovatie in de organisatiestructuur.
7. 7 Financieel management en strategische sturing Je koppelt financiële inzichten aan strategische sturing en verantwoordt keuzes met cijfers.
   10 lessen

   1. Lezen en interpreteren van financiële rapportagesJe leest en interpreteert financiële rapportages.
   2. Belang van financiële ratio’s voor strategieJe beoordeelt het belang van financiële ratio’s voor strategie.
   3. Kostenstructuren en verdienmodellen begrijpenJe begrijpt kostenstructuren en verdienmodellen.
   4. Investeringsanalyses uitvoerenJe voert investeringsanalyses uit.
   5. Financiële risico’s herkennen en beheersenJe herkent en beheerst financiële risico’s.
   6. Budgetteren en forecasting toepassenJe past budgetteren en forecasting toe.
   7. Koppelen van strategie aan financiële doelenJe verbindt strategie aan financiële doelstellingen.
   8. Scenario’s doorrekenen en inschattenJe rekent scenario’s door en schat gevolgen in.
   9. Verantwoorden van strategische keuzes met cijfersJe verantwoordt strategische keuzes met financiële onderbouwing.
   10. Samenwerken met controllers en financiële expertsJe werkt samen met controllers en financiële experts.
8. 8 Prestatiemeting en organisatieontwikkeling Je stelt prestatie-indicatoren op en stimuleert organisatieontwikkeling en continue verbetering.
   10 lessen

   1. Opstellen van KPI’s en doelstellingenJe formuleert KPI’s en doelstellingen voor de organisatie.
   2. Gebruik van het Balanced Scorecard-modelJe past het Balanced Scorecard-model toe.
   3. Meten van organisatieresultatenJe meet en analyseert organisatieresultaten.
   4. Evaluatie van team- en individuele prestatiesJe evalueert team- en individuele prestaties.
   5. Organisatiecultuur als succesfactorJe onderzoekt de rol van organisatiecultuur bij succes.
   6. Feedbackmechanismen inrichtenJe richt feedbackmechanismen in.
   7. Leren van fouten en prestaties verbeterenJe leert van fouten en verbetert prestaties.
   8. Stimuleren van een lerende organisatieJe stimuleert een lerende organisatie.
   9. Verankeren van continue verbeteringJe verankert continue verbetering in de organisatie.
   10. Jaarplancyclus koppelen aan strategieJe koppelt de jaarplancyclus aan de strategie.
9. 9 Digitale strategie en technologie Je onderzoekt hoe digitalisering en technologie invloed hebben op strategie en bedrijfsvoering.
   10 lessen

   1. Impact van digitalisering op bedrijfsvoeringJe analyseert de impact van digitalisering op organisaties.
   2. Digitale transformatie als strategisch procesJe verkent digitale transformatie als strategisch proces.
   3. Trends in technologie en data-analyseJe signaleert technologische trends en data-analyse.
   4. Inzetten van ICT voor strategische doelenJe zet ICT in voor het realiseren van strategische doelen.
   5. Cybersecurity als onderdeel van strategieJe integreert cybersecurity in de strategie.
   6. Data-gestuurd werken en besluitvormingJe werkt data-gestuurd en neemt besluiten op basis van data.
   7. Online klantcontact en service optimaliserenJe optimaliseert online klantcontact en service.
   8. Gebruik van automatisering en AIJe past automatisering en AI toe in processen.
   9. Digitale waardeproposities ontwikkelenJe ontwikkelt digitale waardeproposities.
   10. Afweging tussen technologische vernieuwing en risicoJe maakt afwegingen tussen vernieuwing en risico.
10. 10 Strategisch handelen in complexe omgevingen Je leert strategisch handelen in complexe situaties met tegenstrijdige belangen en externe invloeden.
    10 lessen

    1. Werken met tegenstrijdige belangenJe werkt met verschillende en soms tegenstrijdige belangen.
    2. Netwerken en ketens in strategie betrekkenJe betrekt netwerken en ketens in strategische vraagstukken.
    3. Stakeholderanalyse uitvoerenJe voert een stakeholderanalyse uit.
    4. Omgaan met politieke en maatschappelijke invloedenJe gaat om met politieke en maatschappelijke invloeden.
    5. Complexiteit herkennen en structurerenJe herkent en structureert complexiteit in situaties.
    6. Besluitvorming onder tijdsdrukJe neemt besluiten onder tijdsdruk.
    7. Agendavorming en prioriterenJe stelt prioriteiten en bepaalt de agenda.
    8. Samenwerken in multidisciplinaire teamsJe werkt samen in multidisciplinaire teams.
    9. Adaptief en flexibel sturenJe stuurt adaptief en flexibel bij waar nodig.
    10. Ethische afwegingen in strategisch handelenJe maakt ethische afwegingen in strategische situaties.

Je plant, organiseert en evalueert bouwprojecten, waarbij je risico’s, financiën, kwaliteit en samenwerking beheerst.

1. 1 Projectvoorbereiding Je bereidt bouwprojecten voor door analyse, doelbepaling, stakeholderinventarisatie en risico-inschatting.
   10 lessen

   1. Analyse van de projectopdrachtJe onderzoekt de inhoud en kaders van de opdracht en brengt de uitgangspunten in kaart.
   2. Bepalen van doelstellingen en scopeJe formuleert concrete projectdoelen en bepaalt de afbakening van het project.
   3. StakeholderinventarisatieJe brengt alle betrokken partijen en hun belangen systematisch in beeld.
   4. Opstellen van een Programma van EisenJe stelt eisen en wensen op die als basis dienen voor ontwerp en uitvoering.
   5. Risico-inventarisatie in de beginfaseJe identificeert mogelijke risico’s en beoordeelt deze in de beginfase.
   6. Toetsen van haalbaarheid (technisch, financieel, juridisch)Je onderzoekt of het project technisch, financieel en juridisch uitvoerbaar is.
   7. Definitie van mijlpalenJe definieert duidelijke mijlpalen voor het verloop van het project.
   8. Vastleggen van randvoorwaardenJe legt randvoorwaarden vast die het project beïnvloeden.
   9. Keuze van bouwmethodiekJe selecteert een passende bouwmethodiek op basis van projectkenmerken.
   10. Documenteren van besluiten en uitgangspuntenJe legt gemaakte keuzes, besluiten en uitgangspunten zorgvuldig vast.
2. 2 Planningstechnieken Je past planningsmethoden toe, maakt planningen en bewaakt de voortgang met software en rapportages.
   10 lessen

   1. Inleiding in planningsmethodenJe maakt kennis met verschillende methoden om projecten te plannen.
   2. Opstellen van een Gantt-chartJe stelt een overzichtelijke planning op met een Gantt-chart.
   3. Werken met de kritieke pad methode (CPM)Je past de kritieke pad methode toe om het projectproces te structureren.
   4. Netwerkanalyse toepassenJe gebruikt netwerkanalyse om afhankelijkheden inzichtelijk te maken.
   5. Toewijzen van middelen aan takenJe wijst middelen en capaciteit toe aan projecttaken.
   6. Buffers en slacktijd berekenenJe berekent hoeveel speling er in de planning zit en waar buffers nodig zijn.
   7. Relatieplanning tussen bouwfasenJe stemt de verschillende bouwfasen op elkaar af in de planning.
   8. Voortgangscontrole met planningssoftwareJe controleert de voortgang met behulp van planningssoftware.
   9. Herplannen bij afwijkingenJe past de planning aan wanneer er afwijkingen optreden.
   10. Rapportage van planningsoverzichtenJe stelt duidelijke rapportages op over de voortgang en planning.
3. 3 Organisatiestructuren Je onderzoekt projectstructuren, verdeelt rollen en analyseert samenwerking en communicatie in bouwprojecten.
   10 lessen

   1. Verschillende projectstructuren (matrix, lijn, projectteam)Je vergelijkt verschillende manieren om een project te organiseren.
   2. Taken, bevoegdheden en verantwoordelijkhedenJe beschrijft wie welke taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden heeft.
   3. Rol van opdrachtgever en opdrachtnemerJe benoemt de rolverdeling tussen opdrachtgever en opdrachtnemer.
   4. Verhouding ontwerpteam en uitvoeringsteamJe onderzoekt de samenwerking tussen ontwerp- en uitvoeringsteams.
   5. Samenwerking met onderaannemersJe bekijkt hoe je effectief samenwerkt met onderaannemers.
   6. Communicatie- en rapportagelijnenJe brengt de communicatielijnen en rapportagestructuren in kaart.
   7. EscalatieproceduresJe beschrijft hoe je omgaat met escalaties in het project.
   8. Vergaderstructuren en besluitvormingJe analyseert vergaderstructuren en besluitvormingsprocessen.
   9. DocumentbeheersystemenJe werkt met systemen voor het beheren van projectdocumenten.
   10. Analyse van succesvolle en falende structurenJe vergelijkt voorbeelden van goed en slecht functionerende structuren.
4. 4 Kwaliteitsmanagement Je past kwaliteitsmanagement toe door plannen, controles en documentatie te organiseren in bouwprojecten.
   10 lessen

   1. Inzicht in kwaliteitsnormen (ISO, NEN)Je verdiept je in relevante kwaliteitsnormen voor bouwprojecten.
   2. Opstellen van een kwaliteitsplanJe stelt een kwaliteitsplan op voor het project.
   3. Proces- en productcontrolesJe voert controles uit op processen en producten.
   4. Werkvoorbereiding als kwaliteitsinstrumentJe gebruikt werkvoorbereiding om kwaliteit te waarborgen.
   5. Keuring en toetsing tijdens uitvoeringJe voert keuringen en toetsen uit tijdens de uitvoering.
   6. Vastleggen van kwaliteitsdocumentenJe legt kwaliteitsdocumenten gestructureerd vast.
   7. Correctieve en preventieve maatregelenJe bepaalt wanneer correctieve of preventieve maatregelen nodig zijn.
   8. Rol van audits in bouwprojectenJe beschrijft de rol van audits binnen bouwprojecten.
   9. Leren van afwijkingen en foutenJe analyseert afwijkingen en trekt hier lering uit.
   10. Afronding met kwaliteitsdossierJe rondt het project af met een compleet kwaliteitsdossier.
5. 5 Risicomanagement Je beheerst risico’s door analyse, planning, beheersmaatregelen en monitoring in bouwprojecten toe te passen.
   10 lessen

   1. Definitie en soorten risico’sJe definieert risico’s en onderscheidt verschillende typen.
   2. Risico-identificatie in bouwprojectenJe identificeert risico’s die specifiek zijn voor bouwprojecten.
   3. ScenarioplanningJe werkt scenario’s uit om met onzekerheden om te gaan.
   4. Kansen en bedreigingen onderscheidenJe maakt onderscheid tussen kansen en bedreigingen.
   5. Kwantitatieve en kwalitatieve analysesJe voert zowel kwantitatieve als kwalitatieve risicoanalyses uit.
   6. Opstellen van een risicoregisterJe stelt een overzichtelijk risicoregister op.
   7. Beheersmaatregelen selecterenJe selecteert passende beheersmaatregelen voor geïdentificeerde risico’s.
   8. Contractuele borging van risico’sJe borgt risico’s contractueel waar mogelijk.
   9. Monitoring van risico’s in de uitvoeringJe monitort risico’s tijdens de uitvoering van het project.
   10. Leren van risicomanagementcasesJe analyseert praktijkvoorbeelden van risicomanagement.
6. 6 Contractmanagement Je beheert bouwcontracten, herkent contractvormen en analyseert rechten, plichten en risico’s van partijen.
   10 lessen

   1. Basisprincipes van bouwcontractenJe maakt kennis met de basisprincipes van bouwcontracten.
   2. Verschillende contractvormen (UAV, UAV-GC, DBFM)Je vergelijkt verschillende contractvormen en hun toepassing.
   3. Rechten en plichten van partijenJe benoemt de rechten en plichten van alle betrokken partijen.
   4. Omgaan met contractwijzigingenJe handelt contractwijzigingen gestructureerd af.
   5. Juridische en financiële consequentiesJe analyseert juridische en financiële gevolgen van contractafspraken.
   6. Opstellen van heldere contractstukkenJe stelt duidelijke contractstukken op.
   7. Relatie tussen contract en planningJe legt de relatie tussen contracten en projectplanning uit.
   8. Geschiloplossing en arbitrageJe behandelt procedures voor geschiloplossing en arbitrage.
   9. Rol van de contractmanagerJe beschrijft de taken van de contractmanager.
   10. Praktijkvoorbeelden van contractrisico’sJe bespreekt praktijkvoorbeelden van contractrisico’s.
7. 7 Financieel management Je stelt begrotingen op, bewaakt kosten en rapporteert over de financiële voortgang van bouwprojecten.
   10 lessen

   1. Opstellen van een projectbegrotingJe maakt een projectbegroting op basis van projectgegevens.
   2. Kostenramingen in ontwerp- en uitvoeringsfaseJe voert kostenramingen uit in verschillende projectfasen.
   3. CashflowplanningJe plant de cashflow voor het project.
   4. Kosten-batenanalyseJe voert een kosten-batenanalyse uit.
   5. Kostenbewaking tijdens uitvoeringJe bewaakt de kosten tijdens de uitvoering van het project.
   6. Afwijkingsrapportages opstellenJe stelt afwijkingsrapportages op bij kostenoverschrijdingen.
   7. Relatie tussen planning en kostenJe legt het verband tussen planning en kosten uit.
   8. Indexering en prijsstijgingenJe houdt rekening met indexering en prijsontwikkelingen.
   9. Financiële eindrapportageJe stelt een financiële eindrapportage op.
   10. Leren van overschrijdingenJe analyseert oorzaken van kostenoverschrijdingen.
8. 8 Communicatie en samenwerking Je organiseert communicatie en samenwerking binnen bouwprojecten en stemt af met interne en externe partijen.
   10 lessen

   1. Opstellen van een communicatieplanJe stelt een communicatieplan op voor het project.
   2. Inzicht in belangen van stakeholdersJe brengt de belangen van stakeholders in kaart.
   3. Interne communicatie in projectteamsJe organiseert effectieve interne communicatie.
   4. Externe communicatie met opdrachtgevers en omwonendenJe communiceert met opdrachtgevers en omwonenden.
   5. Overleg- en verslagleggingsvaardighedenJe vergadert en legt afspraken vast in verslagen.
   6. Conflicthantering en bemiddelingJe past technieken toe voor conflicthantering en bemiddeling.
   7. Presenteren van planningen en voortgangJe presenteert planningen en voortgang aan betrokkenen.
   8. Toepassen van communicatietechnologieJe gebruikt communicatietechnologie in het project.
   9. Transparantie en vertrouwen in samenwerkingJe bevordert transparantie en vertrouwen in het team.
   10. Casussen van geslaagde samenwerkingJe analyseert voorbeelden van succesvolle samenwerking.
9. 9 Uitvoeringsorganisatie Je organiseert de uitvoering, stemt logistiek af en zorgt voor rapportages, veiligheid en overdracht naar beheer.
   10 lessen

   1. Werkvoorbereiding en detailplanningJe plant de werkzaamheden tot in detail en bereidt de uitvoering voor.
   2. Logistieke organisatie van bouwplaatsenJe organiseert de logistiek op de bouwplaats.
   3. Coördinatie van bouwdisciplinesJe coördineert de verschillende bouwdisciplines.
   4. Aansturing van uitvoerders en teamsJe stuurt uitvoerders en teams aan tijdens de uitvoering.
   5. Veiligheidsplannen en protocollenJe stelt veiligheidsplannen op en bewaakt de naleving.
   6. Dag- en weekrapportagesJe maakt dag- en weekrapportages over de voortgang.
   7. Opvolging van voortgangsmetingenJe volgt voortgangsmetingen op en stuurt bij waar nodig.
   8. Opstellen van opleverdossiersJe stelt een compleet opleverdossier samen.
   9. Nacontrole van werkprocessenJe controleert het werk na afronding op kwaliteit en volledigheid.
   10. Overdracht naar beheerfaseJe draagt het project over aan de beheerorganisatie.
10. 10 Evaluatie en kennisborging Je evalueert bouwprojecten, legt leerpunten vast en deelt kennis voor verbetering van toekomstige projecten.
    10 lessen

    1. Projectevaluatie en leerpuntenJe voert een evaluatie uit en benoemt leerpunten van het project.
    2. Opstellen van eindrapportagesJe stelt een eindrapportage op met resultaten en bevindingen.
    3. Klanttevredenheid metenJe meet klanttevredenheid na afronding van het project.
    4. Vergelijking van planning en realisatieJe vergelijkt de planning met de feitelijke realisatie.
    5. Financiële eindafrekeningJe maakt een financiële eindafrekening op.
    6. Technische oplevering en nazorgJe verzorgt de technische oplevering en nazorg.
    7. Documenteren van best practicesJe documenteert best practices voor kennisborging.
    8. Verbeterpunten voor toekomstige projectenJe benoemt verbeterpunten voor toekomstige projecten.
    9. Rol van evaluatie in accreditatie en verantwoordingJe beschrijft de rol van evaluatie in verantwoording.
    10. Kennisdeling binnen organisatiesJe deelt opgedane kennis binnen de organisatie.

Je onderzoekt hoe je organisaties effectief inricht, aanstuurt en ontwikkelt met aandacht voor structuur, processen en mensen.

1. 1 Organisatiestructuren en organisatietypen Je onderzoekt hoe organisaties zijn opgebouwd en hoe structuur communicatie en taakverdeling beïnvloedt.
   10 lessen

   1. Verschillende organisatietypen (profit, non-profit, overheid)Je vergelijkt verschillende typen organisaties en hun kenmerken.
   2. Centrale en decentrale besluitvormingJe analyseert hoe besluitvorming centraal of decentraal plaatsvindt.
   3. Lijn-, staf- en matrixstructurenJe herkent lijn-, staf- en matrixstructuren in organisaties.
   4. Formele versus informele organisatieJe onderscheidt formele en informele aspecten van organisaties.
   5. Invloed van organisatiestructuur op communicatieJe onderzoekt hoe structuur invloed heeft op interne communicatie.
   6. Organogrammen opstellen en interpreterenJe stelt organogrammen op en leert deze te interpreteren.
   7. Functieomschrijvingen en taakverdelingJe beschrijft functies en verdeelt taken binnen organisaties.
   8. Span of control en hiërarchische lagenJe beoordeelt span of control en hiërarchische lagen.
   9. Projectstructuren versus functionele structurenJe vergelijkt projectstructuren met functionele structuren.
   10. Flexibele en platte organisatiesJe onderzoekt kenmerken van flexibele en platte organisaties.
2. 2 Strategisch management en beleidsvorming Je werkt aan strategie, beleidsvorming en de vertaling daarvan naar concrete doelen en acties.
   10 lessen

   1. Missie, visie en kernwaardenJe analyseert missie, visie en kernwaarden van organisaties.
   2. Strategisch en operationeel niveau onderscheidenJe onderscheidt strategische en operationele niveaus.
   3. SWOT-analyse toepassenJe past een SWOT-analyse toe op een organisatie.
   4. Formuleren van strategische doelenJe formuleert strategische doelen en bepaalt prioriteiten.
   5. Strategische besluitvormingJe onderzoekt hoe strategische besluiten tot stand komen.
   6. Beleidsontwikkeling en implementatieJe ontwikkelt beleid en leert dit implementeren.
   7. Positionering en concurrentieanalyseJe voert een concurrentieanalyse en positionering uit.
   8. Koppeling tussen strategie en uitvoeringJe koppelt strategie aan de uitvoering in de organisatie.
   9. Evalueren en bijstellen van beleidJe evalueert beleid en stuurt dit waar nodig bij.
   10. Verandermanagement als strategisch instrumentJe onderzoekt veranderprocessen als onderdeel van strategie.
3. 3 Leiderschap en managementstijlen Je verdiept je in leiderschap, managementstijlen en hun invloed op motivatie en besluitvorming.
   10 lessen

   1. Verschil tussen leidinggeven en managenJe vergelijkt leidinggeven met managen in de praktijk.
   2. Klassieke en moderne leiderschapsstijlenJe herkent klassieke en moderne leiderschapsstijlen.
   3. Situationeel leiderschap toepassenJe past situationeel leiderschap toe in verschillende situaties.
   4. Coachend en transformationeel leiderschapJe onderzoekt coachend en transformationeel leiderschap.
   5. Rol van leiderschap bij motivatieJe analyseert de rol van leiderschap bij motivatie.
   6. Invloed van persoonlijkheid op leiderschapsstijlJe bekijkt hoe persoonlijkheid leiderschapsstijl beïnvloedt.
   7. Leiderschap in verschillende organisatiefasenJe relateert leiderschap aan verschillende fasen van organisaties.
   8. Besluitvorming onder leiding van managementJe onderzoekt besluitvorming onder leiding van management.
   9. Leiderschap en voorbeeldgedragJe bespreekt het belang van voorbeeldgedrag door leiders.
   10. Effectiviteit van leiderschap evaluerenJe evalueert de effectiviteit van leiderschap in organisaties.
4. 4 Operationeel management en processen Je richt werkprocessen in, analyseert knelpunten en stimuleert continue verbetering in teams.
   10 lessen

   1. Inrichten van werkprocessenJe ontwerpt en structureert werkprocessen binnen een organisatie.
   2. Procesanalyse en procesoptimalisatieJe voert procesanalyses uit en zoekt naar optimalisaties.
   3. lean en procesdenken toepassenJe past lean-principes en procesdenken toe.
   4. Prestatie-indicatoren opstellen (KPI’s)Je stelt prestatie-indicatoren op om processen te meten.
   5. Werkinstructies en standaardisatieJe ontwikkelt werkinstructies en standaardiseert processen.
   6. Kwaliteitsborging binnen processenJe borgt kwaliteit binnen operationele processen.
   7. Planning en capaciteitsbeheerJe plant werkzaamheden en beheert capaciteit.
   8. Omgaan met knelpunten in processenJe gaat om met knelpunten en verbetert processen.
   9. Rol van ICT in procesbeheersingJe onderzoekt de rol van ICT in procesbeheersing.
   10. Continue verbetering in teams stimulerenJe stimuleert continue verbetering in teams.
5. 5 Organisatiecultuur en verandering Je onderzoekt organisatiecultuur, cultuurverandering en de rol van leiderschap bij veranderprocessen.
   10 lessen

   1. Wat is organisatiecultuur?Je definieert organisatiecultuur en herkent deze in de praktijk.
   2. Typologieën van cultuur (bijv. Handy, Hofstede)Je vergelijkt verschillende cultuurtypologieën.
   3. Cultuurdiagnose uitvoerenJe voert een cultuurdiagnose uit in een organisatie.
   4. Invloed van cultuur op gedrag en samenwerkingJe analyseert de invloed van cultuur op gedrag en samenwerking.
   5. Subculturen en cultuurverschillenJe signaleert subculturen en cultuurverschillen.
   6. Weerstand tegen verandering begrijpenJe begrijpt en benoemt oorzaken van weerstand tegen verandering.
   7. Fasen van cultuurveranderingJe onderscheidt fasen van cultuurverandering.
   8. Leiderschap en cultuurveranderingJe onderzoekt de rol van leiderschap bij cultuurverandering.
   9. Communicatiestrategieën bij veranderprocessenJe kiest communicatiestrategieën bij veranderprocessen.
   10. Succesfactoren bij cultuurtransitiesJe benoemt succesfactoren bij cultuurtransities.
6. 6 Communicatie en besluitvorming in organisaties Je leert communicatieprocessen en besluitvorming binnen organisaties te herkennen en te verbeteren.
   10 lessen

   1. Interne en externe communicatie onderscheidenJe onderscheidt interne en externe communicatie.
   2. Communicatiemiddelen en kanalen kiezenJe kiest passende communicatiemiddelen en kanalen.
   3. Effectieve vergadertechniekenJe past effectieve vergadertechnieken toe.
   4. Feedback geven en ontvangenJe oefent met het geven en ontvangen van feedback.
   5. Argumenteren en overtuigenJe onderbouwt standpunten met argumentatie.
   6. Groepsbesluitvorming en consensusJe begeleidt groepsbesluitvorming en consensusvorming.
   7. Conflicthantering en mediationJe past technieken toe voor conflicthantering en mediation.
   8. Invloed van macht op besluitvormingJe analyseert de invloed van macht op besluitvorming.
   9. Informatievoorziening binnen organisatiesJe organiseert informatievoorziening binnen organisaties.
   10. Digitale communicatie en informatiebeheerJe beheert digitale communicatie en informatie.
7. 7 Human resource management Je verdiept je in personeelsbeleid, werving, ontwikkeling en de rol van HR in organisaties.
   10 lessen

   1. Strategische personeelsplanningJe stelt een strategisch personeelsplan op.
   2. Werving en selectie van personeelJe voert wervings- en selectieprocedures uit.
   3. Onboarding en introductieJe organiseert onboarding en introductie van nieuwe medewerkers.
   4. Beoordelings- en functioneringsgesprekkenJe voert beoordelings- en functioneringsgesprekken.
   5. Loopbaanontwikkeling en mobiliteitJe stimuleert loopbaanontwikkeling en mobiliteit.
   6. Verzuim en re-integratiebeleidJe behandelt verzuim en re-integratievraagstukken.
   7. Belonen en motiveren van medewerkersJe past belonings- en motivatiesystemen toe.
   8. Arbeidsrechtelijke aspecten van HRJe benoemt arbeidsrechtelijke aspecten van HR.
   9. Leiderschap binnen HR-processenJe onderzoekt leiderschap binnen HR-processen.
   10. Evaluatie van HR-beleidJe evalueert het gevoerde HR-beleid.
8. 8 Financieel management voor managers Je leert financiële rapportages lezen, budgetteren en financiële risico’s beheersen als manager.
   10 lessen

   1. Lezen en interpreteren van financiële rapportagesJe leest en interpreteert financiële rapportages.
   2. Opbouw van een resultatenrekening en balansJe analyseert de opbouw van resultatenrekening en balans.
   3. Kostensoorten en kostprijsberekeningJe berekent kostensoorten en kostprijzen.
   4. Budgettering en begrotingsbeheerJe stelt budgetten op en beheert begrotingen.
   5. Investeren en rendement berekenenJe berekent investeringen en rendementen.
   6. Liquiditeit en solvabiliteit analyserenJe analyseert liquiditeit en solvabiliteit.
   7. Risicobeheersing in financiële processenJe beheerst risico’s in financiële processen.
   8. Interne controle en auditingJe voert interne controles en audits uit.
   9. Rapportage aan management en stakeholdersJe rapporteert aan management en stakeholders.
   10. Vertaling van financiële cijfers naar beleidJe vertaalt financiële cijfers naar beleidsvoorstellen.
9. 9 Projectmatig werken en organisatieontwikkeling Je past projectmatig werken toe en gebruikt projectresultaten voor organisatieontwikkeling.
   10 lessen

   1. Definitie van een project en projectstructuurJe definieert projecten en beschrijft projectstructuren.
   2. Rollen binnen een projectteamJe benoemt rollen binnen een projectteam.
   3. Projectfasen en planning (initiatie t/m evaluatie)Je plant projecten van start tot evaluatie.
   4. SMART-doelstellingen formulerenJe formuleert SMART-doelstellingen voor projecten.
   5. Budgetbeheer binnen projectenJe beheert budgetten binnen projecten.
   6. Risicoanalyse en projectbeheersingJe voert risicoanalyses en projectbeheersing uit.
   7. Stakeholderanalyse uitvoerenJe voert stakeholderanalyses uit.
   8. Rapportage en voortgangsbewakingJe bewaakt voortgang en rapporteert over projecten.
   9. Projectevaluatie en leerpunten formulerenJe evalueert projecten en formuleert leerpunten.
   10. Organisatieontwikkeling via projectresultatenJe gebruikt projectresultaten voor organisatieontwikkeling.
10. 10 Wet- en regelgeving in organisaties Je maakt kennis met relevante wet- en regelgeving en past deze toe in organisatorische processen.
    10 lessen

    1. Arbeidsrechtelijke basisprincipesJe benoemt basisprincipes van arbeidsrecht.
    2. Privacywetgeving (AVG) in de praktijkJe past privacywetgeving toe in de praktijk.
    3. Aansprakelijkheid en verzekeringJe onderzoekt aansprakelijkheid en verzekeringen.
    4. Vergunningen en toezichthoudersJe signaleert het belang van vergunningen en toezicht.
    5. Mededingingswet en kartelvormingJe herkent mededingingswetgeving en kartelvorming.
    6. Contractenrecht en overeenkomstenJe past contractenrecht en overeenkomsten toe.
    7. Inkoopvoorwaarden en leveringsafsprakenJe analyseert inkoopvoorwaarden en leveringsafspraken.
    8. Interne reglementen en gedragscodesJe stelt interne reglementen en gedragscodes op.
    9. Compliance en integriteitsbeleidJe onderzoekt compliance en integriteitsbeleid.
    10. Juridische risico’s en preventieJe benoemt juridische risico’s en preventiemaatregelen.

Je organiseert, beheerst en evalueert het bouwproces van initiatief tot oplevering, met aandacht voor planning, kwaliteit en samenwerking.

1. 1 Bouwproces en projectfasering Je brengt het bouwproces in kaart, stemt rollen af en beheerst de voortgang van projecten.
   10 lessen

   1. Inzicht in de fasen van een bouwprojectJe onderzoekt hoe een bouwproject stapsgewijs verloopt.
   2. Verschil tussen initiatief, ontwerp en uitvoeringJe vergelijkt de doelen en activiteiten van de verschillende projectfasen.
   3. Organisatiestructuren in de bouwJe analyseert hoe bouworganisaties zijn opgebouwd en samenwerken.
   4. Rollen van opdrachtgever, aannemer en adviseurJe brengt de taken en verantwoordelijkheden van betrokken partijen in beeld.
   5. Overdracht tussen ontwerp en uitvoeringJe onderzoekt hoe informatie wordt overgedragen tussen ontwerp en uitvoering.
   6. Afstemming tussen disciplines en ketenpartnersJe stemt werkzaamheden af tussen verschillende bouwdisciplines.
   7. Procesafspraken en mijlpaalplanningJe maakt afspraken over mijlpalen en volgt de planning op hoofdlijnen.
   8. Gebruik van plannings- en procesmodellenJe past plannings- en procesmodellen toe bij projectbeheersing.
   9. Controle op voortgang en afwijkingenJe controleert de voortgang en signaleert afwijkingen in het proces.
   10. Projectbeheersing tijdens uitvoeringJe bewaakt het project tijdens de uitvoering en grijpt in bij afwijkingen.
2. 2 Werkvoorbereiding en uitvoering Je bereidt de uitvoering voor, stemt logistiek en communicatie af en evalueert werkprocessen.
   10 lessen

   1. Opstellen van werkplannen en uitvoeringsdossiersJe stelt een werkplan en uitvoeringsdossier samen voor het project.
   2. Planning van personeel, materieel en materiaalJe plant personeel, materieel en materiaal voor een efficiënte uitvoering.
   3. Coördinatie met onderaannemers en leveranciersJe coördineert de samenwerking met onderaannemers en leveranciers.
   4. Logistiek op de bouwplaats organiserenJe organiseert de logistiek op de bouwplaats.
   5. Inrichten van de bouwplaats en voorzieningenJe richt de bouwplaats in en regelt de benodigde voorzieningen.
   6. Communicatie met bouwpartnersJe onderhoudt communicatie met alle bouwpartners.
   7. Inkoopvoorbereiding en detailplanningJe bereidt de inkoop voor en maakt een detailplanning.
   8. Registratie van voortgang en afwijkingenJe registreert de voortgang en legt afwijkingen vast.
   9. Bijsturen op basis van knelpuntenJe stuurt bij als er knelpunten ontstaan tijdens de uitvoering.
   10. Evalueren van werkprocessen en verbeteractiesJe evalueert werkprocessen en formuleert verbeteracties.
3. 3 Kwaliteitsmanagement Je borgt kwaliteit door normen, controles en verbeteringen te organiseren en te documenteren.
   10 lessen

   1. Toepassen van kwaliteitsnormen en keurmerkenJe past kwaliteitsnormen en keurmerken toe in het bouwproces.
   2. Opstellen van kwaliteitsplannen en checklistenJe stelt kwaliteitsplannen en checklisten op voor de uitvoering.
   3. Vastleggen van kwaliteitsafsprakenJe legt afspraken over kwaliteit vast met betrokken partijen.
   4. Controleren van werktekeningen en detailsJe controleert werktekeningen en technische details.
   5. Uitvoeren van kwaliteitscontroles op locatieJe voert kwaliteitscontroles uit op de bouwlocatie.
   6. Afwijkingen signaleren en rapporterenJe signaleert afwijkingen en rapporteert deze gestructureerd.
   7. Oplossen van uitvoeringsfoutenJe lost uitvoeringsfouten op en bewaakt de kwaliteit.
   8. Registratie van kwaliteitsmetingenJe registreert kwaliteitsmetingen en analyseert de uitkomsten.
   9. Kwaliteitsborging bij opleveringJe borgt de kwaliteit bij de oplevering van het project.
   10. Leren van faalkosten en kwaliteitsverbeteringJe analyseert faalkosten en formuleert verbeteringen voor de toekomst.
4. 4 Kostenbeheersing en calculatie Je beheert kosten, stelt begrotingen op en analyseert financiële voortgang en afwijkingen.
   10 lessen

   1. Inzicht in kostensoorten binnen bouwprojectenJe krijgt inzicht in de verschillende kostensoorten binnen projecten.
   2. Werken met begrotingen en werkbegrotingenJe werkt met begrotingen en stelt werkbegrotingen op.
   3. Uittrekken en ramen van hoeveelhedenJe trekt hoeveelheden uit en maakt ramingen voor het project.
   4. Aanvragen en beoordelen van offertesJe vraagt offertes aan en beoordeelt deze inhoudelijk.
   5. Bijhouden van meer- en minderwerkJe houdt meer- en minderwerk bij gedurende het project.
   6. Kostenregistratie tijdens uitvoeringJe registreert kosten tijdens de uitvoering.
   7. Analyseren van afwijkingen en trendsJe analyseert afwijkingen en trends in de kostenontwikkeling.
   8. Opstellen van financiële voortgangsrapportagesJe stelt financiële voortgangsrapportages op.
   9. Begrijpen van integrale projectkostenJe begrijpt hoe integrale projectkosten zijn opgebouwd.
   10. Afronden met eindafrekening en evaluatieJe rondt het project financieel af en evalueert de resultaten.
5. 5 Bouwplanning en tijdsbeheersing Je plant bouwprojecten, beheerst tijd en communiceert over voortgang en afwijkingen.
   10 lessen

   1. Opstellen van hoofdfaseschema’sJe stelt een hoofdfaseschema op voor het projectverloop.
   2. Gebruik van planningssoftware (zoals MS Project)Je gebruikt planningssoftware bij het opstellen van tijdsplanningen.
   3. Beheersen van kritieke padenJe beheerst het kritieke pad en bewaakt de doorlooptijd.
   4. Inrichten van week- en dagplanningJe richt week- en dagplanningen in voor de uitvoering.
   5. Bijhouden van voortgang op de bouwplaatsJe houdt de voortgang op de bouwplaats bij.
   6. Identificeren van vertragingen en oorzakenJe identificeert oorzaken van vertragingen en analyseert deze.
   7. Herplannen en prioriteren van activiteitenJe herplant en stelt prioriteiten bij afwijkingen in de planning.
   8. Communicatie over planning met stakeholdersJe communiceert de planning met alle betrokkenen.
   9. Vergelijking tussen theorie en praktijkJe vergelijkt de geplande aanpak met de praktijk.
   10. Opstellen van voortgangsrapportagesJe stelt voortgangsrapportages op over de tijdsbewaking.
6. 6 Veiligheid en arbeidsomstandigheden Je past veiligheidsmaatregelen toe, voert risicoanalyses uit en communiceert over arbeidsomstandigheden.
   10 lessen

   1. Wet- en regelgeving rondom veiligheid (Arbowet, V&G)Je verdiept je in wet- en regelgeving over veiligheid op de bouwplaats.
   2. Risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E)Je voert een risico-inventarisatie en -evaluatie uit.
   3. Opstellen van een veiligheidsplanJe stelt een veiligheidsplan op voor het project.
   4. Instructie en toezicht op veilig werkenJe instrueert personeel en houdt toezicht op veilig werken.
   5. Gebruik van PBM’s en collectieve voorzieningenJe zorgt voor het gebruik van PBM’s en collectieve voorzieningen.
   6. Toezicht houden op werkmethodesJe houdt toezicht op werkmethodes en naleving van afspraken.
   7. Communiceren over veiligheid met personeelJe communiceert over veiligheid met alle medewerkers.
   8. Melding en analyse van incidentenJe meldt incidenten en analyseert de oorzaken.
   9. Samenwerking met veiligheidscoördinatorJe werkt samen met de veiligheidscoördinator op het project.
   10. Opnemen van veiligheid in werkvoorbereidingJe neemt veiligheid mee in de werkvoorbereiding.
7. 7 Bouwtechniek en uitvoering Je past bouwtechnische kennis toe, controleert uitvoering en toetst aan functionele eisen.
   10 lessen

   1. Lezen en interpreteren van bouwtekeningenJe leest bouwtekeningen en interpreteert de technische informatie.
   2. Kennis van funderingstechniekenJe verdiept je in funderingstechnieken en hun toepassing.
   3. Ruwbouwmethoden en -materialenJe onderzoekt ruwbouwmethoden en de keuze van materialen.
   4. Afbouwfasering en coördinatieJe coördineert de afbouwfase en stemt werkzaamheden af.
   5. Inbouwinstallaties en technische aansluitingenJe beoordeelt inbouwinstallaties en technische aansluitingen.
   6. Toleranties en maatvoering controlerenJe controleert toleranties en maatvoering tijdens de bouw.
   7. Bouwdetails en aansluitingen controlerenJe controleert bouwdetails en aansluitingen op de bouwplaats.
   8. Aandachtspunten bij renovatie en transformatieJe signaleert aandachtspunten bij renovatie en transformatie.
   9. Technische keuringen en controleprotocollenJe voert technische keuringen uit en volgt controleprotocollen.
   10. Opleveringscriteria en functionele eisenJe toetst het resultaat aan de opleveringscriteria en eisen.
8. 8 Contractmanagement en juridische aspecten Je analyseert contracten, beheert verplichtingen en handelt juridische aspecten af in bouwprojecten.
   10 lessen

   1. Overzicht van contractvormen in de bouw (UAV, UAV-GC)Je krijgt inzicht in verschillende contractvormen binnen de bouw.
   2. Begrijpen van contractdocumenten en bijlagenJe leest contractdocumenten en beoordeelt de bijlagen.
   3. Beoordelen van verplichtingen en risico’sJe beoordeelt verplichtingen en risico’s bij contracten.
   4. Aansprakelijkheid en verzekeringenJe onderzoekt aansprakelijkheid en verzekeringsaspecten.
   5. Geschilbehandeling en conflictpreventieJe behandelt geschillen en werkt aan conflictpreventie.
   6. Administreren van contractuele afsprakenJe administreert contractuele afspraken gestructureerd.
   7. Afhandelen van claims en wijzigingenJe handelt claims en wijzigingen af volgens contract.
   8. Juridische gevolgen van meerwerkJe onderzoekt de juridische gevolgen van meerwerk.
   9. Aansturing van onderaannemersJe stuurt onderaannemers aan binnen contractuele kaders.
   10. Afronden van contractuele verplichtingenJe rondt contractuele verplichtingen correct af.
9. 9 Communicatie en samenwerking Je stemt communicatie en samenwerking af binnen bouwteams en met externe partijen.
   10 lessen

   1. Communicatiestructuren binnen bouwteamsJe brengt communicatiestructuren binnen het bouwteam in kaart.
   2. Leiden van bouwvergaderingenJe leidt bouwvergaderingen en bewaakt de voortgang.
   3. Vastleggen van besluiten en afsprakenJe legt besluiten en afspraken vast in verslaglegging.
   4. Omgaan met spanningen en conflictenJe gaat om met spanningen en lost conflicten op.
   5. Effectief rapporteren aan opdrachtgeversJe rapporteert effectief aan opdrachtgevers.
   6. Informatievoorziening tussen ontwerp en uitvoeringJe zorgt voor informatieoverdracht tussen ontwerp en uitvoering.
   7. Gesprekken voeren met bewoners of gebruikersJe voert gesprekken met bewoners of gebruikers.
   8. Schriftelijke communicatie zoals bouwverslagenJe stelt schriftelijke communicatie op zoals bouwverslagen.
   9. Samenwerking met andere disciplinesJe werkt samen met andere disciplines in het bouwproces.
   10. Feedback geven en ontvangenJe geeft en ontvangt feedback binnen het team.
10. 10 Oplevering en nazorg Je organiseert de oplevering, voert controles uit en regelt nazorg en archivering van projectinformatie.
    10 lessen

    1. Voorbereiden van opleveringsproceduresJe bereidt de opleveringsprocedure voor en plant de benodigde acties.
    2. Uitvoeren van eindcontrole en opnameJe voert een eindcontrole en opname uit op het project.
    3. Verzamelen van revisie- en onderhoudsgegevensJe verzamelt revisie- en onderhoudsgegevens voor overdracht.
    4. Opleverrapportages opstellenJe stelt opleverrapportages op voor de opdrachtgever.
    5. Registratie van restpunten en opleverpuntenJe registreert restpunten en opleverpunten gestructureerd.
    6. Planning van herstel en afrondingJe plant herstelwerkzaamheden en bewaakt de afronding.
    7. Overdracht aan opdrachtgever organiserenJe organiseert de overdracht aan de opdrachtgever.
    8. Evaluatie met bouwpartners uitvoerenJe voert een evaluatie uit met bouwpartners.
    9. Inrichten van nazorgprocesJe richt het nazorgproces in en bewaakt de afhandeling.
    10. Archiveren van projectdocumentatieJe archiveert projectdocumentatie volgens afspraak.