HBO Omgaan met gedragsproblemen (6 maanden)

Je signaleert, analyseert en beïnvloedt gedragsproblemen bij kinderen en jongeren in een professionele context.

1. 1 Theoretische kaders Je onderzoekt verschillende theoretische perspectieven op het ontstaan van gedragsproblemen.
   10 lessen

   1. Definitie en classificatie van gedragsproblemenJe verkent hoe gedragsproblemen worden gedefinieerd en ingedeeld.
   2. Verschil tussen gedragsproblemen en gedragsstoornissenJe vergelijkt gedragsproblemen met gedragsstoornissen aan de hand van kenmerken.
   3. Biologische en neurologische factorenJe analyseert de rol van biologische en neurologische factoren bij gedrag.
   4. Psychologische en omgevingsfactorenJe onderzoekt psychologische en omgevingsinvloeden op gedrag.
   5. Invloed van opvoeding en gezinssysteemJe bekijkt de invloed van opvoeding en het gezinssysteem op gedrag.
   6. Sociaal-culturele invloedenJe benoemt sociaal-culturele invloeden op gedragsontwikkeling.
   7. Theorieën van ontwikkeling en socialisatieJe past theorieën over ontwikkeling en socialisatie toe op praktijksituaties.
   8. Verschillen tussen internaliserend en externaliserend gedragJe onderscheidt internaliserend van externaliserend gedrag.
   9. Relatie tussen emotie en gedragJe onderzoekt de relatie tussen emoties en gedragspatronen.
   10. Multicausale benaderingenJe past multicausale verklaringen toe bij gedragsproblemen.
2. 2 Signaleren Je leert signalen van gedragsproblemen herkennen en objectief te observeren in de praktijk.
   10 lessen

   1. Vroege signalen herkennenJe herkent vroege signalen van gedragsproblemen bij kinderen en jongeren.
   2. Observatietechnieken in de praktijkJe oefent met observatietechnieken in praktijksituaties.
   3. Objectief en subjectief waarnemen onderscheidenJe leert het verschil tussen objectieve en subjectieve waarneming.
   4. Signalen interpreteren in contextJe interpreteert signalen binnen de context van het kind.
   5. Risicofactoren vaststellenJe stelt risicofactoren vast die gedrag beïnvloeden.
   6. Beschermende factoren benoemenJe benoemt beschermende factoren bij gedragsontwikkeling.
   7. Het onderscheid tussen tijdelijk gedrag en structureel probleemgedragJe maakt onderscheid tussen tijdelijk en structureel probleemgedrag.
   8. Valkuilen bij het signalerenJe benoemt valkuilen bij het signaleren van gedrag.
   9. Gebruik van signaleringsinstrumentenJe gebruikt signaleringsinstrumenten in de praktijk.
   10. Ethische afwegingen bij signalerenJe maakt ethische afwegingen bij het signaleren van gedrag.
3. 3 Diagnostiek en analyse Je voert gedragsanalyses uit en werkt samen met betrokkenen bij het opstellen van een probleemanalyse.
   10 lessen

   1. Verschil tussen diagnostiek en analyseJe legt het verschil uit tussen diagnostiek en analyse.
   2. Methoden van gedragsanalyseJe past verschillende methoden van gedragsanalyse toe.
   3. Het biopsychosociaal model toepassenJe gebruikt het biopsychosociaal model bij gedragsanalyse.
   4. Betrekken van ouders en omgeving in de analyseJe betrekt ouders en omgeving bij het analyseren van gedrag.
   5. Samenwerking met gedragsdeskundigenJe werkt samen met gedragsdeskundigen in het analyseproces.
   6. Het opstellen van een probleemanalyseJe stelt een probleemanalyse op van het gedrag.
   7. Classificatiesystemen zoals DSM en ICFJe gebruikt classificatiesystemen als DSM en ICF.
   8. Grenzen van de eigen professionaliteitJe herkent de grenzen van je eigen professionaliteit.
   9. Valkuilen bij het trekken van conclusiesJe benoemt valkuilen bij het trekken van conclusies.
   10. Reflectie op eigen rol tijdens analyseJe reflecteert op je eigen rol tijdens het analyseproces.
4. 4 Communicatie Je oefent met gesprekstechnieken en leert effectief communiceren met alle betrokkenen.
   10 lessen

   1. Gesprekstechnieken met kinderen en jongerenJe past gesprekstechnieken toe met kinderen en jongeren.
   2. Actief luisteren en doorvragenJe oefent met actief luisteren en doorvragen.
   3. Non-verbale communicatie herkennenJe herkent en benoemt non-verbale communicatie.
   4. Gesprekken met ouders voerenJe voert gesprekken met ouders over gedrag.
   5. Empathisch communiceren in conflictsituatiesJe communiceert empathisch in conflictsituaties.
   6. Duidelijk en concreet taalgebruikJe gebruikt duidelijke en concrete taal in gesprekken.
   7. Omgaan met weerstandJe leert omgaan met weerstand in communicatie.
   8. Cultuursensitieve communicatieJe past cultuursensitieve communicatie toe.
   9. Samenwerkingsgericht taalgebruikJe gebruikt samenwerkingsgericht taalgebruik.
   10. Feedback geven en ontvangenJe geeft en ontvangt feedback op een constructieve manier.
5. 5 Interventies Je kiest en past interventies toe die aansluiten bij het gedrag en de context van het kind.
   10 lessen

   1. Preventieve interventiesJe zet preventieve interventies in om problemen te voorkomen.
   2. Gedragsregulerende techniekenJe past gedragsregulerende technieken toe in de praktijk.
   3. Positieve bekrachtiging inzettenJe gebruikt positieve bekrachtiging om gedrag te beïnvloeden.
   4. Straffen en belonen afwegenJe weegt straffen en belonen zorgvuldig af.
   5. Het opstellen van gedragsafsprakenJe stelt samen met betrokkenen gedragsafspraken op.
   6. Werken met structuur en voorspelbaarheidJe werkt met structuur en voorspelbaarheid in de begeleiding.
   7. Omgaan met escalatie en de-escalatieJe leert omgaan met escalatie en past de-escalatie toe.
   8. Sociale vaardigheden trainenJe traint sociale vaardigheden bij kinderen en jongeren.
   9. Ondersteunen van emotieregulatieJe ondersteunt bij het reguleren van emoties.
   10. Afstemmen van interventies op individu en contextJe stemt interventies af op het individu en de situatie.
6. 6 Samenwerken Je werkt samen met andere professionals, ouders en het netwerk rondom het kind.
   10 lessen

   1. Rollen en verantwoordelijkheden in multidisciplinaire teamsJe benoemt rollen en verantwoordelijkheden in teams.
   2. Samenwerking met jeugdzorg en onderwijsJe werkt samen met jeugdzorg en onderwijsinstellingen.
   3. Het belang van intervisieJe benut intervisie voor professionele ontwikkeling.
   4. Collegiale consultatieJe raadpleegt collega’s bij complexe situaties.
   5. Conflicten in samenwerking hanterenJe hanteert conflicten binnen samenwerkingsverbanden.
   6. Netwerk rondom het kind versterkenJe versterkt het netwerk rondom het kind.
   7. Betrekken van ouders en verzorgersJe betrekt ouders en verzorgers bij het proces.
   8. Overdracht van informatie op een professionele manierJe draagt informatie professioneel over.
   9. Grenzen stellen in samenwerkingJe stelt grenzen in samenwerking met anderen.
   10. Evalueerbare afspraken makenJe maakt afspraken die evalueerbaar zijn.
7. 7 Professionele identiteit Je reflecteert op je professionele identiteit en leert omgaan met stress en morele dilemma’s.
   10 lessen

   1. Reflecteren op eigen normen en waardenJe onderzoekt je eigen normen en waarden in het werk.
   2. Bewustzijn van eigen triggersJe wordt je bewust van persoonlijke triggers.
   3. Balans tussen betrokkenheid en afstandJe bewaakt de balans tussen betrokkenheid en afstand.
   4. Grenzen van professionele verantwoordelijkheidJe herkent de grenzen van je professionele verantwoordelijkheid.
   5. Omgaan met morele dilemma’sJe gaat om met morele dilemma’s in de praktijk.
   6. Eigen handelen kritisch evaluerenJe evalueert kritisch je eigen handelen.
   7. Persoonlijke effectiviteit ontwikkelenJe ontwikkelt persoonlijke effectiviteit in het werk.
   8. Het belang van zelfzorgJe past zelfzorg toe om gezond te blijven.
   9. Leren omgaan met stress en drukJe leert omgaan met stress en druk in het werk.
   10. Professionele houding in complexe situatiesJe toont een professionele houding in complexe situaties.
8. 8 Juridisch en ethisch kader Je past juridische en ethische kaders toe bij het werken met kinderen en jongeren.
   10 lessen

   1. Rechten van kinderen en jongerenJe benoemt de rechten van kinderen en jongeren.
   2. Privacy en gegevensbeschermingJe waarborgt privacy en beschermt gegevens.
   3. Meldcode huiselijk geweld en kindermishandelingJe handelt volgens de meldcode bij huiselijk geweld.
   4. Dossieropbouw en verslagleggingJe bouwt dossiers op en legt verslaglegging vast.
   5. Toestemming en informed consentJe vraagt toestemming en legt informed consent uit.
   6. Rol van de beroepscodeJe past de beroepscode toe in je werk.
   7. Juridische verantwoordelijkheden van de professionalJe kent je juridische verantwoordelijkheden als professional.
   8. Ethische afwegingen bij interventiesJe maakt ethische afwegingen bij het uitvoeren van interventies.
   9. Aansprakelijkheid en zorgplichtJe benoemt aansprakelijkheid en zorgplicht in je werk.
   10. Grenzen van dwang en drangJe herkent de grenzen van dwang en drang in handelen.
9. 9 Onderzoek en evidence-based werken Je leert evidence-based werken en past onderzoeksvaardigheden toe in de praktijk.
   10 lessen

   1. Betekenis van evidence-based handelenJe legt uit wat evidence-based handelen inhoudt.
   2. Verschil tussen evidence-based en practice-basedJe onderscheidt evidence-based van practice-based werken.
   3. Onderzoeksvaardigheden op HBO-niveauJe past onderzoeksvaardigheden toe op HBO-niveau.
   4. Literatuur zoeken en beoordelenJe zoekt en beoordeelt relevante literatuur.
   5. Kritisch lezen van onderzoeksartikelenJe leest onderzoeksartikelen kritisch.
   6. Vertalen van theorie naar praktijkJe vertaalt theorie naar praktische toepassingen.
   7. Toetsen van effectiviteit van interventiesJe toetst de effectiviteit van interventies in de praktijk.
   8. Gebruik van praktijkonderzoekJe gebruikt praktijkonderzoek voor verbetering.
   9. Onderzoeksresultaten delen met collega’sJe deelt onderzoeksresultaten met collega’s.
   10. Reflecteren op het gebruik van onderzoekJe reflecteert op het gebruik van onderzoek in je werk.
10. 10 Innovatie en ontwikkeling Je onderzoekt en past innovatieve en creatieve methoden toe bij gedragsproblemen.
    10 lessen

    1. Innoveren in omgang met gedragsproblemenJe verkent nieuwe manieren van omgaan met gedragsproblemen.
    2. Gebruik van digitale hulpmiddelenJe gebruikt digitale hulpmiddelen in begeleiding.
    3. Creatieve methoden in begeleidingJe past creatieve methoden toe in je werk.
    4. Blended care en online ondersteuningJe werkt met blended care en online ondersteuning.
    5. Toepassen van gamificationJe past gamification toe in begeleiding.
    6. Nieuwe vormen van samenwerking met oudersJe onderzoekt nieuwe vormen van samenwerking met ouders.
    7. Flexibiliteit in aanpak ontwikkelenJe ontwikkelt flexibiliteit in je aanpak.
    8. Inspelen op maatschappelijke veranderingenJe speelt in op maatschappelijke veranderingen in het werkveld.
    9. Gebruikmaken van ervaringsdeskundigheidJe benut ervaringsdeskundigheid bij gedragsproblemen.
    10. Leren van casuïstiek en praktijkverhalenJe leert van casuïstiek en praktijkverhalen.

Je leert observeren en rapporteren binnen het welzijnswerk, met aandacht voor ethiek, communicatie en digitale vaardigheden.

1. 1 Observeren in context Je onderzoekt hoe je observeert in verschillende contexten en reflecteert op je eigen houding.
   10 lessen

   1. Verschillende vormen van observatie (participerend, niet-participerend, systematisch)Je vergelijkt observatievormen en bepaalt wanneer je welke inzet.
   2. Doelen van observeren binnen welzijnswerkJe bepaalt het doel van observeren binnen het welzijnswerk.
   3. Het onderscheid tussen objectieve en subjectieve waarnemingJe maakt onderscheid tussen objectieve en subjectieve waarnemingen.
   4. Factoren die observatie beïnvloeden (omgeving, persoonlijke bias, cultuur)Je herkent factoren die invloed hebben op je observatie.
   5. Observeren bij individuen versus groepenJe past observatie toe bij individuen en groepen.
   6. Ethische grenzen bij observerenJe benoemt ethische grenzen bij observeren.
   7. Observeren van verbale en non-verbale communicatieJe observeert verbale en non-verbale communicatie.
   8. Registratie van observaties in het momentJe registreert observaties direct en nauwkeurig.
   9. Observeren vanuit verschillende perspectieven (cliënt, professional, omgeving)Je bekijkt situaties vanuit verschillende perspectieven.
   10. Reflectie op eigen observatiehoudingJe reflecteert op je eigen houding tijdens het observeren.
2. 2 Rapporteren in de praktijk Je leert rapportages opstellen die helder, feitelijk en passend zijn bij de praktijk van welzijnswerk.
   10 lessen

   1. Verschillende soorten rapportages (verslag, evaluatie, signaleringsrapport)Je kiest de juiste rapportagevorm voor verschillende situaties.
   2. Eisen aan helder en begrijpelijk taalgebruik (B2-niveau)Je past helder en begrijpelijk taalgebruik toe op B2-niveau.
   3. Het gebruik van vaktaal en alledaagse taal in balansJe vindt een balans tussen vaktaal en alledaagse taal.
   4. Objectief en feitelijk rapporterenJe rapporteert objectief en feitelijk.
   5. Signaleren versus interpreteren in rapportageJe onderscheidt signaleren van interpreteren in rapportages.
   6. Rapportagevormen afgestemd op doel en doelgroepJe stemt rapportagevormen af op doel en doelgroep.
   7. Het gebruik van formats en richtlijnenJe werkt met formats en volgt richtlijnen.
   8. Juridische en ethische kaders in rapportageJe past juridische en ethische kaders toe bij rapporteren.
   9. Feedback verwerken in rapportagesJe verwerkt feedback in je rapportages.
   10. Digitale vaardigheden voor rapportageJe gebruikt digitale vaardigheden voor rapportage.
3. 3 Professionele communicatie Je oefent met professionele communicatie, mondeling en schriftelijk, in contact met cliënten en collega’s.
   10 lessen

   1. Actief luisteren en doorvragenJe past actief luisteren en doorvragen toe in gesprekken.
   2. Het samenvatten en terugkoppelen van observatiesJe vat observaties samen en koppelt deze terug.
   3. Gesprekstechnieken passend bij cliënten en collega’sJe gebruikt gesprekstechnieken die passen bij verschillende doelgroepen.
   4. Mondelinge versus schriftelijke communicatieJe vergelijkt mondelinge en schriftelijke communicatie.
   5. Omgaan met taalbarrières en laaggeletterdheidJe gaat om met taalbarrières en laaggeletterdheid.
   6. Non-verbale signalen herkennen en benoemenJe herkent en benoemt non-verbale signalen.
   7. Rapporteren in teamoverlegJe rapporteert effectief in teamoverleg.
   8. Communiceren met ketenpartnersJe communiceert met ketenpartners over observaties.
   9. Het belang van toon en neutraliteitJe let op toon en neutraliteit in communicatie.
   10. Bewustwording van eigen communicatiestijlJe wordt je bewust van je eigen communicatiestijl.
4. 4 Ethisch handelen Je verdiept je in ethisch handelen bij observeren en rapporteren binnen het sociaal domein.
   10 lessen

   1. Privacyregels en AVG bij observatie en rapportageJe past privacyregels en AVG toe bij observatie en rapportage.
   2. Vertrouwelijkheid en beroepsgeheimJe waarborgt vertrouwelijkheid en beroepsgeheim.
   3. De balans tussen signaleren en respecterenJe bewaakt de balans tussen signaleren en respecteren.
   4. Het vermijden van stigmatiserende taalJe voorkomt stigmatiserende taal in rapportages.
   5. Bewustzijn van machtspositie als professionalJe bent je bewust van je machtspositie als professional.
   6. Meldplicht versus meldrechtJe maakt onderscheid tussen meldplicht en meldrecht.
   7. Ethische dilemma’s in observeren en rapporterenJe herkent ethische dilemma’s in je werk.
   8. Verantwoording afleggen over keuzesJe legt verantwoording af over gemaakte keuzes.
   9. Integriteit en transparantie in verslagleggingJe werkt integer en transparant in verslaglegging.
   10. Professionele grenzen bewakenJe bewaakt je professionele grenzen.
5. 5 Methodisch werken Je past methodisch werken toe bij observeren en rapporteren in het welzijnswerk.
   10 lessen

   1. Het stappenplan van methodisch handelenJe volgt een stappenplan voor methodisch handelen.
   2. Doelgericht observeren en rapporterenJe observeert en rapporteert doelgericht.
   3. Koppeling tussen observatie en begeleidingsplanJe koppelt observaties aan het begeleidingsplan.
   4. SMART formuleren in rapportagesJe formuleert SMART in rapportages.
   5. Toepassen van signaleringslijsten en checklistsJe gebruikt signaleringslijsten en checklists.
   6. Reflectie op methodisch handelenJe reflecteert op je methodisch handelen.
   7. Consistentie en continuïteit in verslagleggingJe zorgt voor consistentie in verslaglegging.
   8. Gebruik van methodieken passend bij de doelgroepJe kiest methodieken die passen bij de doelgroep.
   9. Samenwerking binnen multidisciplinair teamJe werkt samen binnen een multidisciplinair team.
   10. Leren van casuïstiekJe leert van casuïstiek uit de praktijk.
6. 6 Kritisch reflecteren Je ontwikkelt vaardigheden voor kritisch reflecteren op observaties, rapportages en eigen handelen.
   10 lessen

   1. Onderscheid maken tussen feiten en interpretatiesJe maakt onderscheid tussen feiten en interpretaties.
   2. Inzicht in eigen vooroordelen en aannamesJe onderzoekt je eigen vooroordelen en aannames.
   3. Feedback vragen op observatiesJe vraagt gericht feedback op je observaties.
   4. Zelfreflectie als professionalJe past zelfreflectie toe als professional.
   5. Casusreflectie in groepsverbandJe reflecteert op casussen in groepsverband.
   6. Reflectiemodellen toepassen (Korthagen, Gibbs)Je past reflectiemodellen toe in je werk.
   7. Reflectie verwerken in rapportagesJe verwerkt reflectie in je rapportages.
   8. Kritisch omgaan met observatiegegevensJe beoordeelt observatiegegevens kritisch.
   9. Professionele ontwikkeling door reflectieJe stimuleert je professionele ontwikkeling door reflectie.
   10. Het bespreken van morele dilemma’sJe bespreekt morele dilemma’s met anderen.
7. 7 Interculturele sensitiviteit Je vergroot je interculturele sensitiviteit bij observeren, rapporteren en communiceren.
   10 lessen

   1. Observeren zonder cultureel te kleurenJe observeert zonder culturele vooroordelen.
   2. Bewustzijn van culturele verschillen in gedrag en communicatieJe herkent culturele verschillen in gedrag en communicatie.
   3. Het voorkomen van culturele misinterpretatiesJe voorkomt culturele misinterpretaties.
   4. Diversiteit als kracht benoemen in rapportagesJe benoemt diversiteit als kracht in rapportages.
   5. Werken met tolken en intermediairsJe werkt samen met tolken en intermediairs.
   6. Communicatie aanpassen aan culturele contextJe past communicatie aan de culturele context aan.
   7. Observeren in multiculturele groepssituatiesJe observeert in multiculturele groepssituaties.
   8. Respectvolle taal in rapportagesJe gebruikt respectvolle taal in rapportages.
   9. Inclusief signaleren van behoeftenJe signaleert behoeften op een inclusieve manier.
   10. Reflectie op eigen culturele referentiekaderJe reflecteert op je eigen culturele referentiekader.
8. 8 Digitale vaardigheden Je ontwikkelt digitale vaardigheden voor het veilig en efficiënt werken met cliëntsystemen en rapportages.
   10 lessen

   1. Werken met digitale cliëntsystemenJe werkt met digitale systemen voor cliëntinformatie.
   2. Veilig opslaan en delen van rapportagesJe slaat rapportages veilig op en deelt ze verantwoord.
   3. Toepassen van schrijf- en spellingscontrolesJe gebruikt schrijf- en spellingscontrole bij verslaglegging.
   4. Het gebruik van standaardformulieren en sjablonenJe past standaardformulieren en sjablonen toe.
   5. Efficiënt werken met digitale observatietoolsJe werkt efficiënt met digitale observatietools.
   6. Analyseren van digitale gegevensJe analyseert digitale gegevens.
   7. Digitale verslaglegging in multidisciplinair overlegJe legt digitaal verslag in multidisciplinair overleg.
   8. Online communiceren met cliënten en collega’sJe communiceert online met cliënten en collega’s.
   9. Omgaan met cyberveiligheid en datalekkenJe herkent risico’s van cyberveiligheid en datalekken.
   10. Reflectie op digitale professionaliteitJe reflecteert op je digitale professionaliteit.
9. 9 Juridisch kader Je verdiept je in het juridisch kader rondom observeren en rapporteren in het sociaal domein.
   10 lessen

   1. Wet- en regelgeving in sociaal domeinJe benoemt relevante wet- en regelgeving in het sociaal domein.
   2. Rechten en plichten van cliëntenJe kent de rechten en plichten van cliënten.
   3. Beroepsgeheim en uitzonderingen daaropJe past beroepsgeheim toe en kent de uitzonderingen.
   4. Dossiervorming en bewaarplichtJe vormt dossiers en weet wat bewaarplicht inhoudt.
   5. Toegankelijkheid van rapportages voor cliëntenJe zorgt voor toegankelijke rapportages voor cliënten.
   6. Meldcodes (bijvoorbeeld huiselijk geweld en kindermishandeling)Je past meldcodes toe bij signalering van huiselijk geweld.
   7. Juridische consequenties van onjuiste rapportageJe herkent juridische gevolgen van onjuiste rapportage.
   8. Kwaliteitsstandaarden in het sociaal werkJe houdt rekening met kwaliteitsstandaarden.
   9. Verantwoordelijkheid binnen ketensamenwerkingJe weet welke verantwoordelijkheid je hebt in ketensamenwerking.
   10. Juridische taal versus begrijpelijke taalJe vertaalt juridische taal naar begrijpelijke taal.
10. 10 Praktijkgericht onderzoek Je past praktijkgericht onderzoek toe door gegevens te verzamelen, analyseren en rapporteren.
    10 lessen

    1. Het verzamelen van gegevens via observatieJe verzamelt gegevens door te observeren in de praktijk.
    2. Het systematisch analyseren van observatiesJe analyseert observaties op een systematische manier.
    3. Koppeling tussen observaties en onderzoeksvraagJe koppelt observaties aan een onderzoeksvraag.
    4. Verschil tussen praktijkgericht en wetenschappelijk onderzoekJe onderscheidt praktijkgericht van wetenschappelijk onderzoek.
    5. Het gebruik van kwalitatieve onderzoeksmethodenJe gebruikt kwalitatieve onderzoeksmethoden.
    6. Betrekken van cliënten bij onderzoekJe betrekt cliënten bij praktijkonderzoek.
    7. Data verwerken en presenterenJe verwerkt en presenteert onderzoeksdata.
    8. Onderzoeksrapportage op B2-niveauJe schrijft een onderzoeksrapport op B2-niveau.
    9. Toepassen van onderzoeksresultaten in praktijkJe past onderzoeksresultaten toe in de praktijk.
    10. Ethische afwegingen bij praktijkonderzoekJe maakt ethische afwegingen bij praktijkonderzoek.