HBO Praktijkcursus – Signaleren van zorg- en opvoedvragen

Je signaleert zorg- en opvoedvragen bij kinderen, jongeren en gezinnen en onderbouwt jouw observaties met methodisch handelen.

1. 1 Ontwikkelingspsychologie Je analyseert hoe ontwikkeling bij kinderen en jongeren verloopt en welke signalen op problemen kunnen wijzen.
   10 lessen

   1. Stadia van cognitieve ontwikkeling bij kinderen en jongerenJe onderzoekt hoe kinderen en jongeren zich cognitief ontwikkelen in verschillende stadia.
   2. Emotionele ontwikkeling en hechtingsstijlenJe herkent verschillende hechtingsstijlen en hun invloed op de emotionele ontwikkeling.
   3. Invloed van gezinssystemen op ontwikkelingJe beschrijft hoe het gezinssysteem de ontwikkeling van een kind kan beïnvloeden.
   4. Sociale ontwikkeling in verschillende leeftijdsfasenJe vergelijkt sociale ontwikkeling in diverse leeftijdsfasen.
   5. Psychosociale mijlpalen in de adolescentieJe benoemt psychosociale mijlpalen die kenmerkend zijn voor adolescenten.
   6. Risicofactoren in de ontwikkelingJe signaleert risicofactoren die de ontwikkeling kunnen verstoren.
   7. Beschermende factoren in de ontwikkelingJe benoemt beschermende factoren die ontwikkeling ondersteunen.
   8. Invloed van trauma op ontwikkelingJe onderzoekt de gevolgen van trauma op de ontwikkeling van kinderen en jongeren.
   9. Signaleren van ontwikkelingsachterstandenJe signaleert ontwikkelingsachterstanden op basis van observatie.
   10. Observeren van gedragsveranderingenJe observeert gedragsveranderingen en benoemt mogelijke oorzaken.
2. 2 Gezinsdynamiek Je onderzoekt hoe gezinsdynamiek en externe factoren het welzijn van kinderen beïnvloeden.
   10 lessen

   1. Rollen en functies binnen gezinnenJe beschrijft de verschillende rollen en functies binnen gezinnen.
   2. Communicatiepatronen in gezinnenJe analyseert communicatiepatronen en hun invloed op gezinsfunctioneren.
   3. Invloed van echtscheiding en scheidingservaringenJe benoemt de impact van echtscheiding op kinderen en ouders.
   4. Ouderschap en opvoedingsstijlenJe vergelijkt opvoedingsstijlen en hun effecten op kinderen.
   5. Multiprobleemgezinnen herkennenJe herkent kenmerken van multiprobleemgezinnen.
   6. Invloed van armoede en werkloosheidJe onderzoekt de invloed van armoede en werkloosheid op gezinnen.
   7. Culturele verschillen in gezinsstructurenJe benoemt culturele verschillen in gezinsstructuren.
   8. Samenwerkingsproblemen tussen ouders en professionalsJe signaleert samenwerkingsproblemen tussen ouders en professionals.
   9. Belang van steunfiguren en sociale netwerkenJe benoemt het belang van steunfiguren en sociale netwerken.
   10. Signaleren van huiselijk geweld en verwaarlozingJe signaleert huiselijk geweld en verwaarlozing binnen gezinnen.
3. 3 Signaleringsvaardigheden Je past signaleringsvaardigheden toe om zorgsignalen te herkennen, analyseren en rapporteren.
   10 lessen

   1. Observeren van gedrag in diverse contextenJe observeert gedrag van kinderen en ouders in verschillende situaties.
   2. Herkennen van zorgsignalen bij kinderen en oudersJe herkent zorgsignalen bij kinderen en ouders op basis van observaties.
   3. Gebruik van signaleringslijsten en meetinstrumentenJe gebruikt signaleringslijsten en meetinstrumenten bij het signaleren.
   4. Analyseren van patronen in gedrag en communicatieJe analyseert patronen in gedrag en communicatie.
   5. Objectief rapporteren van observatiesJe rapporteert observaties objectief en feitelijk.
   6. Onderscheiden van feiten en interpretatiesJe onderscheidt feiten van interpretaties in je verslaglegging.
   7. Signaleren van verslavingsproblematiek bij oudersJe signaleert verslavingsproblematiek bij ouders.
   8. Signaleren van psychische problemen bij jongerenJe signaleert psychische problemen bij jongeren.
   9. Signaleren van mishandeling en grensoverschrijdend gedragJe herkent signalen van mishandeling en grensoverschrijdend gedrag.
   10. Vroegsignalering bij licht verstandelijke beperkingenJe signaleert vroegtijdig licht verstandelijke beperkingen.
4. 4 Communicatie Je ontwikkelt communicatieve vaardigheden voor gesprekken met kinderen, ouders en collega’s.
   10 lessen

   1. Gesprekstechnieken met ouders en kinderenJe oefent gespreksvoering met ouders en kinderen in verschillende situaties.
   2. Actief luisteren en doorvragenJe past actief luisteren en doorvragen toe in gesprekken.
   3. Gesprekken voeren over gevoelige onderwerpenJe voert gesprekken over gevoelige onderwerpen.
   4. Non-verbale communicatie herkennenJe herkent en benoemt non-verbale signalen in communicatie.
   5. Cultuursensitieve communicatieJe communiceert cultuursensitief met gezinnen uit diverse achtergronden.
   6. Vermijden van oordeel en stigmatiseringJe vermijdt oordelen en stigmatisering in je communicatie.
   7. Communicatie met jongeren in digitale contextJe communiceert effectief met jongeren in digitale omgevingen.
   8. Gesprekstechnieken voor weerstand en motivatieJe past technieken toe bij weerstand en het motiveren van gesprekspartners.
   9. Methodisch feedback gevenJe geeft methodisch feedback aan ouders en jongeren.
   10. Documenteren en rapporteren in begrijpelijke taalJe documenteert en rapporteert in begrijpelijke taal.
5. 5 Samenwerken met professionals Je werkt samen met andere professionals en stemt af binnen het netwerk rondom het gezin.
   10 lessen

   1. Rollen en taken van verschillende hulpverlenersJe benoemt de rollen en taken van verschillende hulpverleners.
   2. Samenwerking binnen wijkteamsJe werkt samen binnen wijkteams aan casussen.
   3. Interdisciplinair overleg voerenJe voert interdisciplinair overleg met collega's uit andere disciplines.
   4. Casusbesprekingen voorbereiden en uitvoerenJe bereidt casusbesprekingen voor en voert deze uit.
   5. Samenwerken met onderwijsinstellingenJe stemt af met onderwijsinstellingen over kinderen en jongeren.
   6. Afstemmen met jeugdzorg en GGZJe overlegt met jeugdzorg en GGZ over signalen en aanpak.
   7. Samenwerken met huisarts en jeugdartsJe werkt samen met huisarts en jeugdarts in de zorg voor het gezin.
   8. Grenzen en verantwoordelijkheden afbakenenJe bakent grenzen en verantwoordelijkheden af in samenwerking.
   9. Informatie delen binnen juridische kadersJe deelt informatie binnen de geldende juridische kaders.
   10. Gezamenlijke planvorming rondom een gezinJe stelt samen met anderen een plan op rondom het gezin.
6. 6 Juridisch kader Je past relevante wet- en regelgeving toe bij signalering en samenwerking in de jeugdzorg.
   10 lessen

   1. Relevante wet- en regelgeving in de jeugdzorgJe benoemt relevante wet- en regelgeving in de jeugdzorg.
   2. Meldcode huiselijk geweld en kindermishandelingJe past de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling toe.
   3. Rechten en plichten van oudersJe benoemt rechten en plichten van ouders in de zorgcontext.
   4. Rechten en plichten van kinderenJe benoemt rechten en plichten van kinderen.
   5. Privacywetgeving (AVG) in de zorgcontextJe past privacywetgeving (AVG) toe in je werk.
   6. Dwang en drang in de jeugdzorgJe beschrijft situaties waarin dwang en drang voorkomen in de jeugdzorg.
   7. Toegang tot voorzieningen en instantiesJe benoemt hoe toegang tot voorzieningen en instanties verloopt.
   8. Juridische verantwoordelijkheid van professionalsJe kent de juridische verantwoordelijkheid van professionals.
   9. Beschermingsmaatregelen en voogdijJe benoemt beschermingsmaatregelen en voogdij in de praktijk.
   10. Afspraken en convenanten in de regioJe benoemt afspraken en convenanten in de regio.
7. 7 Pedagogische vraagstukken Je analyseert pedagogische vraagstukken en ondersteunt ouders bij opvoedproblemen.
   10 lessen

   1. Opvoedingsstijlen en hun effectenJe vergelijkt opvoedingsstijlen en hun effecten op kinderen.
   2. Grenzen stellen en consequenties hanterenJe hanteert grenzen en consequenties in opvoedsituaties.
   3. Ondersteunen van positief opvoedgedragJe ondersteunt ouders bij het stimuleren van positief gedrag.
   4. Signaleren van pedagogische onmachtJe signaleert pedagogische onmacht bij ouders.
   5. Omgaan met gedragsproblemen in de thuissituatieJe gaat om met gedragsproblemen in de thuissituatie.
   6. Ouderschapsondersteuning biedenJe biedt ondersteuning aan ouders in hun opvoedrol.
   7. Invloed van technologie en social media op opvoedingJe benoemt de invloed van technologie en social media op opvoeding.
   8. Pedagogische dilemma’s in multiculturele contextJe bespreekt pedagogische dilemma’s in multiculturele contexten.
   9. Ondersteunen van ouders met een beperkingJe ondersteunt ouders met een beperking in hun opvoeding.
   10. Preventie van escalatie in opvoedsituatiesJe voorkomt escalatie in opvoedsituaties door preventief te handelen.
8. 8 Psychische problematiek Je herkent psychische problematiek bij jongeren en ouders en signaleert bijtijds zorgelijke ontwikkelingen.
   10 lessen

   1. Angst- en stemmingsstoornissen bij jongerenJe signaleert angst- en stemmingsstoornissen bij jongeren.
   2. ADHD en gedragsstoornissenJe herkent ADHD en gedragsstoornissen aan gedrag en signalen.
   3. AutismespectrumstoornissenJe benoemt kenmerken van autismespectrumstoornissen.
   4. Eetstoornissen en signalen herkennenJe herkent signalen van eetstoornissen bij jongeren.
   5. Verslaving bij jongeren en oudersJe signaleert verslaving bij jongeren en ouders.
   6. Traumagerelateerde problematiekJe herkent traumagerelateerde problematiek aan gedrag en signalen.
   7. Depressie en suïcidaliteit bij jongerenJe signaleert depressie en suïcidaliteit bij jongeren.
   8. Dubbele problematiek (LVB en psychische stoornis)Je benoemt dubbele problematiek zoals LVB en psychische stoornissen.
   9. Signaleren van psychosesJe signaleert psychoses bij jongeren.
   10. Herkennen van signalen van zelfbeschadigingJe herkent signalen van zelfbeschadiging bij jongeren.
9. 9 Methodisch werken Je werkt methodisch bij signalering en begeleiding en bewaakt continuïteit in het proces.
   10 lessen

   1. Werken vanuit een signaleringscyclusJe werkt volgens een signaleringscyclus bij het oppakken van signalen.
   2. Planmatig en gestructureerd handelenJe handelt planmatig en gestructureerd bij signalering en begeleiding.
   3. Doelen stellen en evaluerenJe stelt doelen op en evalueert deze in het proces.
   4. Evidence-based methodieken toepassenJe past evidence-based methodieken toe in je werk.
   5. Reflectie op eigen handelenJe reflecteert op je eigen handelen en leert hiervan.
   6. Professionele grenzen bewakenJe bewaakt je professionele grenzen in het contact met gezinnen.
   7. Gebruik maken van supervisie en intervisieJe maakt gebruik van supervisie en intervisie om te leren.
   8. Risico-inschatting makenJe maakt een risico-inschatting bij signalering van problemen.
   9. Prioriteren bij meerdere signalenJe prioriteert bij meerdere signalen en bepaalt het vervolg.
   10. Continuïteit in begeleiding waarborgenJe waarborgt continuïteit in de begeleiding van gezinnen.
10. 10 Professionele houding Je ontwikkelt een professionele houding die past bij signalering en samenwerking in het sociaal domein.
    10 lessen

    1. Reflecteren op eigen normen en waardenJe reflecteert op je eigen normen en waarden in je werk.
    2. Professionele distantie en nabijheidJe bewaakt professionele distantie en nabijheid in contact met gezinnen.
    3. Grenzen herkennen en bewakenJe herkent en bewaakt je eigen grenzen in het werk.
    4. Omgaan met ethische dilemma’sJe gaat om met ethische dilemma’s in de praktijk.
    5. Integriteit in handelenJe handelt integer in contact met gezinnen en collega’s.
    6. Respect voor diversiteit en inclusieJe toont respect voor diversiteit en inclusie in je werk.
    7. Bewustzijn van eigen valkuilen en biasesJe bent je bewust van eigen valkuilen en biases.
    8. Veerkracht en omgaan met werkdrukJe gaat om met werkdruk en ontwikkelt veerkracht.
    9. Betrouwbaarheid en transparantieJe werkt betrouwbaar en transparant in je handelen.
    10. Doorverwijzen en hulp vragen bij twijfelJe verwijst door en vraagt hulp bij twijfel over signalen.