HBO Praktijkcursus – Begeleiden bij zelfredzaamheid in zorg en welzijn

Je begeleidt cliënten in zorg en welzijn gericht op het vergroten van hun zelfredzaamheid, met aandacht voor communicatie en samenwerking.

1. 1 Zelfredzaamheid in context Je onderzoekt de betekenis, ontwikkeling en toepassing van zelfredzaamheid in zorg en welzijn.
   10 lessen

   1. Definitie en betekenis van zelfredzaamheidJe verkent hoe het begrip zelfredzaamheid wordt gebruikt en welke lading het heeft in de praktijk.
   2. Verschil tussen zelfredzaamheid, participatie en autonomieJe vergelijkt zelfredzaamheid met participatie en autonomie aan de hand van concrete situaties.
   3. Historische ontwikkeling van het begrip in zorg en welzijnJe onderzoekt hoe het denken over zelfredzaamheid zich historisch heeft ontwikkeld.
   4. Relevantie voor cliënten in verschillende levensfasenJe bekijkt hoe zelfredzaamheid verschilt per levensfase van cliënten.
   5. Zelfredzaamheid binnen zorgbeleid en wetgevingJe brengt in kaart hoe beleid en wetgeving invloed hebben op zelfredzaamheid.
   6. Invloed van technologie en hulpmiddelenJe onderzoekt de rol van technologie en hulpmiddelen bij het ondersteunen van cliënten.
   7. Culturele verschillen in zelfredzaamheidJe vergelijkt culturele opvattingen over zelfredzaamheid en bespreekt praktijkvoorbeelden.
   8. Praktijkvoorbeelden uit zorg en welzijnJe analyseert praktijkvoorbeelden waarin zelfredzaamheid centraal staat.
   9. Ethische vraagstukken rond zelfredzaamheidJe bespreekt ethische dilemma’s die ontstaan rondom het stimuleren van zelfredzaamheid.
   10. Grenzen van zelfredzaamheid in complexe zorgsituatiesJe onderzoekt waar de grenzen liggen van zelfredzaamheid in complexe situaties.
2. 2 Communicatie met cliënten Je oefent met gespreksvaardigheden en past effectieve communicatie toe in zorgrelaties.
   10 lessen

   1. Actief luisteren en doorvragenJe traint actief luisteren en het stellen van verdiepende vragen in gesprekken met cliënten.
   2. Gebruik van begrijpelijke taal (taalniveau B1/B2)Je past begrijpelijke taal toe en stemt je communicatie af op het taalniveau van de cliënt.
   3. Empathie tonen en vertrouwen opbouwenJe oefent met het tonen van empathie en het opbouwen van vertrouwen.
   4. Observeren van non-verbale signalenJe leert non-verbale signalen te herkennen en interpreteren tijdens gesprekken.
   5. Omgaan met weerstand en spanningJe oefent met het omgaan met weerstand en spanning in contact met cliënten.
   6. Gesprekken structureren en samenvattenJe structureert gesprekken en vat deze samen om duidelijkheid te creëren.
   7. Gebruik van motiverende gespreksvoeringJe past motiverende gespreksvoering toe om gedragsverandering te stimuleren.
   8. Afstemmen op taal- en cultuurverschillenJe stemt je communicatie af op taal- en cultuurverschillen.
   9. Digitale communicatie in zorgrelatiesJe onderzoekt de mogelijkheden en aandachtspunten van digitale communicatie.
   10. Reflecteren op eigen communicatiestijlJe reflecteert op je eigen communicatiestijl en verbetert deze waar nodig.
3. 3 Psychosociale factoren Je onderzoekt psychosociale factoren die van invloed zijn op het zelfredzaam functioneren van cliënten.
   10 lessen

   1. Invloed van emoties op zelfredzaamheidJe analyseert hoe emoties het vermogen tot zelfredzaamheid beïnvloeden.
   2. Rol van motivatie en zelfvertrouwenJe onderzoekt de rol van motivatie en zelfvertrouwen bij cliënten.
   3. Omgaan met angst, stress en depressieJe leert omgaan met cliënten die angst, stress of depressie ervaren.
   4. Belang van sociale steun en netwerkJe brengt het belang van sociale steun en netwerken in kaart.
   5. Zelfbeeld en identiteit van cliëntenJe onderzoekt hoe zelfbeeld en identiteit het gedrag van cliënten beïnvloeden.
   6. Invloed van trauma en verlieservaringJe herkent de invloed van trauma en verlieservaringen op zelfredzaamheid.
   7. Copingstrategieën en veerkrachtJe bespreekt verschillende copingstrategieën en manieren om veerkracht te versterken.
   8. Gedragsverandering en gedragsmodellenJe past gedragsmodellen toe bij het begeleiden van gedragsverandering.
   9. Signaleren van psychische problematiekJe signaleert psychische problematiek bij cliënten.
   10. Doorverwijzen naar specialistische zorgJe leert wanneer en hoe je cliënten doorverwijst naar specialistische zorg.
4. 4 Juridisch en ethisch kader Je verdiept je in wet- en regelgeving en ethische vraagstukken die spelen bij begeleiding.
   10 lessen

   1. Relevante wet- en regelgeving (o.a. Wmo, Jeugdwet, WLZ)Je brengt relevante wetten en regels in kaart die van toepassing zijn in zorg en welzijn.
   2. Rechten en plichten van cliëntenJe onderzoekt de rechten en plichten van cliënten in begeleidingssituaties.
   3. Privacy en gegevensbescherming (AVG)Je past privacyregels en gegevensbescherming toe in de praktijk.
   4. Meldplicht en beroepsgeheimJe herkent situaties waarin meldplicht en beroepsgeheim gelden.
   5. Ethische dilemma’s in de begeleidingJe bespreekt ethische dilemma’s en maakt afwegingen in begeleiding.
   6. Grenzen van professionele verantwoordelijkheidJe bepaalt de grenzen van je professionele verantwoordelijkheid.
   7. Samenwerken met wettelijke vertegenwoordigersJe werkt samen met wettelijke vertegenwoordigers van cliënten.
   8. Toestemming en wilsbekwaamheidJe toetst of een cliënt toestemming kan geven en wilsbekwaam is.
   9. Klachtenprocedures en kwaliteitssystemenJe maakt kennis met klachtenprocedures en kwaliteitssystemen.
   10. Toepassing in casussen en praktijkopdrachtenJe past het juridisch en ethisch kader toe in praktijksituaties.
5. 5 Methoden van begeleiden Je past verschillende begeleidingsmethoden toe en leert deze af te stemmen op de situatie van de cliënt.
   10 lessen

   1. Individuele begeleiding versus groepsbegeleidingJe vergelijkt individuele begeleiding met groepsbegeleiding en kiest een passende aanpak.
   2. Planmatig werken met doelen en stappenJe werkt planmatig met doelen en stappen in het begeleidingsproces.
   3. Methodisch handelen volgens de begeleidingscyclusJe past de begeleidingscyclus toe in je eigen handelen.
   4. Motiverende gespreksvoering in praktijkJe oefent met motiverende gespreksvoering in praktijksituaties.
   5. Empowerment als uitgangspuntJe gebruikt empowerment als uitgangspunt in je begeleiding.
   6. Oplossingsgericht begeleidenJe past oplossingsgerichte technieken toe in gesprekken met cliënten.
   7. Systemisch kijken naar cliënt en omgevingJe kijkt systemisch naar de cliënt en diens omgeving.
   8. Gebruik van ondersteunende materialen en hulpmiddelenJe zet ondersteunende materialen en hulpmiddelen in tijdens begeleiding.
   9. Evalueren en bijstellen van begeleidingJe evalueert en stelt begeleiding bij waar nodig.
   10. Praktijkvoorbeelden en casuïstiekJe bespreekt praktijkvoorbeelden en analyseert casuïstiek.
6. 6 Samenwerken in ketens en netwerken Je onderzoekt hoe je effectief samenwerkt binnen ketens en netwerken in zorg en welzijn.
   10 lessen

   1. Rollen van verschillende zorg- en welzijnsprofessionalsJe brengt de verschillende rollen van professionals in kaart.
   2. Samenwerking met mantelzorgersJe werkt samen met mantelzorgers en ondersteunt hen waar nodig.
   3. Interdisciplinaire overlegvormenJe neemt deel aan interdisciplinaire overleggen en bespreekt casussen.
   4. Netwerken binnen de wijk en gemeenteJe verkent netwerken binnen de wijk en gemeente.
   5. Verwijzen en doorverwijzen in ketensJe verwijst cliënten door binnen ketens en legt deze stappen vast.
   6. Communiceren met externe organisatiesJe communiceert met externe organisaties over de zorg voor cliënten.
   7. Samenwerkingsafspraken vastleggenJe maakt samenwerkingsafspraken en legt deze vast.
   8. Omgaan met rolconflicten en belangenJe leert omgaan met rolconflicten en uiteenlopende belangen.
   9. Cliënt als regisseur in samenwerkingJe stimuleert de eigen regie van de cliënt in samenwerkingen.
   10. Evaluatie van samenwerking in casuïstiekJe evalueert samenwerkingen aan de hand van praktijkcasussen.
7. 7 Praktijkgericht onderzoek Je ontwikkelt onderzoeksvaardigheden en past deze toe op vraagstukken uit de praktijk.
   10 lessen

   1. Basisprincipes van praktijkonderzoekJe maakt kennis met de basisprincipes van praktijkgericht onderzoek.
   2. Onderzoeksvaardigheden (vraag formuleren, data verzamelen)Je formuleert onderzoeksvragen en verzamelt relevante data.
   3. Literatuur zoeken en beoordelenJe zoekt en beoordeelt literatuur bij een praktijkvraag.
   4. Gebruik van betrouwbare bronnenJe selecteert en gebruikt betrouwbare bronnen voor onderzoek.
   5. Onderzoeksmethoden: interviews, observaties, enquêtesJe past verschillende onderzoeksmethoden toe, zoals interviews en observaties.
   6. Analyseren en interpreteren van gegevensJe analyseert en interpreteert onderzoeksgegevens.
   7. Toepassen van onderzoeksresultaten in de praktijkJe vertaalt onderzoeksresultaten naar concrete verbeteringen in de praktijk.
   8. Rapporteren in begrijpelijke taalJe rapporteert onderzoeksresultaten in begrijpelijke taal.
   9. Ethische aspecten van onderzoek met cliëntenJe houdt rekening met ethische aspecten bij onderzoek met cliënten.
   10. Presenteren van onderzoeksresultatenJe presenteert onderzoeksresultaten aan betrokkenen.
8. 8 Reflectie en professionalisering Je reflecteert op je eigen handelen en werkt gericht aan je professionele ontwikkeling.
   10 lessen

   1. Werken met een persoonlijk ontwikkelingsplanJe stelt een persoonlijk ontwikkelingsplan op en formuleert leerdoelen.
   2. Reflectiemethoden (STARR, 5G-model, logboek)Je gebruikt verschillende reflectiemethoden om je handelen te evalueren.
   3. Omgaan met feedback van collega’s en cliëntenJe vraagt en verwerkt feedback van collega’s en cliënten.
   4. Balans tussen afstand en nabijheidJe bewaakt de balans tussen afstand en nabijheid in contact met cliënten.
   5. Bewaken van grenzen in de begeleidingJe leert je eigen grenzen te herkennen en te bewaken in begeleiding.
   6. Zelfzorg en omgaan met werkdrukJe past zelfzorg toe en gaat om met werkdruk.
   7. Leren van casussen en praktijkervaringJe leert van casussen en praktijkervaringen.
   8. Professionele identiteit en beroepshoudingJe ontwikkelt je professionele identiteit en beroepshouding.
   9. Bijhouden van vakliteratuur en trendsJe houdt vakliteratuur en ontwikkelingen bij in het werkveld.
   10. Voorbereiden op een loopbaan in zorg en welzijnJe bereidt je voor op een loopbaan in zorg en welzijn.
9. 9 Innovatie en digitalisering Je onderzoekt hoe digitalisering en innovatie bijdragen aan begeleiding en zelfredzaamheid.
   10 lessen

   1. Digitale hulpmiddelen voor zelfredzaamheidJe verkent digitale hulpmiddelen die cliënten ondersteunen bij zelfredzaamheid.
   2. E-health en apps in de begeleidingJe onderzoekt het gebruik van e-health en apps in begeleidingstrajecten.
   3. Domotica in zorg en welzijnJe maakt kennis met domotica in zorg en welzijn.
   4. Toegankelijkheid en gebruiksgemak van technologieJe beoordeelt technologie op toegankelijkheid en gebruiksgemak.
   5. Ondersteunen van cliënten bij digitale vaardighedenJe ondersteunt cliënten bij het ontwikkelen van digitale vaardigheden.
   6. Privacy en veiligheid bij digitale toepassingenJe let op privacy en veiligheid bij digitale toepassingen.
   7. Rol van technologie in preventieJe onderzoekt de rol van technologie bij preventie van zorgproblemen.
   8. Innovaties in sociaal werk en zorgverleningJe bespreekt recente innovaties in sociaal werk en zorgverlening.
   9. Voorbeelden uit praktijk en pilotsJe analyseert praktijkvoorbeelden en pilots met nieuwe technologie.
   10. Kritische blik op kansen en risico’sJe ontwikkelt een kritische blik op kansen en risico’s van digitalisering.
10. 10 Begeleiden van specifieke doelgroepen Je past begeleiding toe op uiteenlopende doelgroepen binnen zorg en welzijn.
    10 lessen

    1. Kinderen en jongeren in jeugdzorgJe onderzoekt de behoeften van kinderen en jongeren in jeugdzorg.
    2. Volwassenen met een verstandelijke beperkingJe leert begeleiden van volwassenen met een verstandelijke beperking.
    3. Ouderen met fysieke en cognitieve beperkingenJe stemt begeleiding af op ouderen met fysieke en cognitieve beperkingen.
    4. Mensen met psychische kwetsbaarheidJe ondersteunt mensen met psychische kwetsbaarheid.
    5. Mantelzorgers ondersteunen en ontlastenJe biedt ondersteuning aan mantelzorgers en voorkomt overbelasting.
    6. Migranten en statushouders in zorgcontextJe begeleidt migranten en statushouders in een zorgcontext.
    7. Mensen met schulden of armoedeproblematiekJe herkent signalen van schulden of armoedeproblematiek en begeleidt gericht.
    8. Personen met een verslavingsachtergrondJe ondersteunt personen met een verslavingsachtergrond.
    9. Mensen met chronische ziekte of lichamelijke beperkingJe past begeleiding toe bij mensen met een chronische ziekte of lichamelijke beperking.
    10. Combinatieproblematiek en multiproblem-gezinnenJe analyseert begeleiding bij combinatieproblematiek en multiproblem-gezinnen.