HBO Praktijkcursus – Ontwikkelingspsychologie voor sociaal werk

Je onderzoekt hoe mensen zich ontwikkelen van geboorte tot ouderdom en past deze kennis toe in sociaal werk.

1. 1 Basisprincipes van ontwikkelingspsychologie Je onderzoekt basisbegrippen, onderzoeks­methoden en de rol van context bij ontwikkeling.
   10 lessen

   1. Definitie en doelen van ontwikkelingspsychologieJe omschrijft het vakgebied en de doelen van ontwikkelingspsychologie.
   2. Overzicht van ontwikkelingsfasenJe plaatst de belangrijkste ontwikkelingsfasen in chronologische volgorde.
   3. Belang van biologische, cognitieve en sociale factorenJe benoemt hoe biologische, cognitieve en sociale factoren samenhangen.
   4. Invloed van erfelijkheid en omgevingJe vergelijkt de invloed van erfelijkheid en omgeving op ontwikkeling.
   5. Methoden van onderzoek in ontwikkelingspsychologieJe licht verschillende onderzoeksmethoden toe en beoordeelt hun toepassing.
   6. Belang van hechting en veilige basisJe beschrijft het belang van hechting en een veilige basis voor ontwikkeling.
   7. Kritische perioden en plasticiteitJe legt uit wat kritische perioden en plasticiteit betekenen voor ontwikkeling.
   8. Interactie tussen ontwikkeling en lerenJe analyseert de wisselwerking tussen leren en ontwikkelen.
   9. Rol van opvoeding en sociale contextJe bespreekt hoe opvoeding en sociale context invloed uitoefenen.
   10. Ontwikkelingspsychologie in sociaal werkJe past ontwikkelingspsychologische inzichten toe in sociaal werk.
2. 2 Prenatale ontwikkeling en geboorte Je onderzoekt prenatale ontwikkeling, geboorteprocessen en vroege signalen bij jonge kinderen.
   10 lessen

   1. Stadia van prenatale ontwikkelingJe benoemt de stadia van prenatale ontwikkeling en hun kenmerken.
   2. Invloeden van moederlijke gezondheidJe analyseert hoe moederlijke gezondheid de ontwikkeling beïnvloedt.
   3. Risico’s en beschermende factoren in zwangerschapJe herkent risico’s en beschermende factoren tijdens de zwangerschap.
   4. Ontwikkeling van zintuigen en motoriek voor geboorteJe beschrijft de ontwikkeling van zintuigen en motoriek voor de geboorte.
   5. Geboorteprocessen en geboortecomplicatiesJe geeft een overzicht van geboorteprocessen en mogelijke complicaties.
   6. Eerste hechting na geboorteJe legt uit hoe hechting direct na de geboorte ontstaat.
   7. Neonatale reflexen en gedragJe herkent neonatale reflexen en gedragingen bij pasgeborenen.
   8. Rol van vroege ervaringen voor later functionerenJe bespreekt hoe vroege ervaringen later functioneren beïnvloeden.
   9. Signalen van normale en afwijkende ontwikkelingJe signaleert normale en afwijkende ontwikkeling bij jonge kinderen.
   10. Implicaties voor vroege interventiesJe benoemt implicaties voor vroege interventies in de praktijk.
3. 3 Ontwikkeling van baby en peuter (0-3 jaar) Je volgt de ontwikkeling van baby’s en peuters en leert signalen van achterstanden herkennen.
   10 lessen

   1. Motorische ontwikkeling en mijlpalenJe benoemt motorische mijlpalen en hun betekenis voor jonge kinderen.
   2. Ontwikkeling van zintuigen en waarnemingJe onderzoekt hoe zintuigen en waarneming zich ontwikkelen.
   3. Taalverwerving en communicatieJe beschrijft de eerste stappen in taal en communicatie.
   4. Ontstaan van zelfbewustzijnJe herkent het ontstaan van zelfbewustzijn bij jonge kinderen.
   5. Hechtingsgedrag en gehechtheidsstijlenJe analyseert verschillende gehechtheidsstijlen en hun kenmerken.
   6. Emotionele regulatie en zelfcontroleJe benoemt hoe emotionele regulatie en zelfcontrole zich ontwikkelen.
   7. Spel als leer- en ontwikkelingsvormJe onderzoekt de rol van spel in leren en ontwikkeling.
   8. Invloed van opvoeding en omgevingJe bespreekt de invloed van opvoeding en omgeving op jonge kinderen.
   9. Signalen van ontwikkelingsachterstandenJe signaleert ontwikkelingsachterstanden en weet waarop je moet letten.
   10. Rol van sociaal werk in vroege ondersteuningJe benoemt hoe sociaal werk kan ondersteunen in de vroege kindertijd.
4. 4 Ontwikkeling van jonge kinderen (4-7 jaar) Je analyseert de ontwikkeling van jonge kinderen en leert gedragsproblemen te herkennen.
   10 lessen

   1. Cognitieve ontwikkelingen en denkprocessenJe onderzoekt denkprocessen en cognitieve groei bij jonge kinderen.
   2. Ontwikkeling van taal en sociale vaardighedenJe beschrijft hoe taal en sociale vaardigheden zich ontwikkelen.
   3. Emotionele ontwikkeling en zelfbeeldJe benoemt factoren die het zelfbeeld en de emotionele ontwikkeling beïnvloeden.
   4. Spel en creativiteit als ontwikkelingsmiddelenJe onderzoekt de rol van spel en creativiteit in ontwikkeling.
   5. Vorming van basisregels en normenJe benoemt hoe basisregels en normen ontstaan bij kinderen.
   6. Beginnende zelfregulatie en impulsbeheersingJe herkent beginnende zelfregulatie en impulsbeheersing.
   7. Invloed van gezin en sociale omgevingJe bespreekt de invloed van gezin en sociale omgeving.
   8. Herkennen van gedragsproblemenJe signaleert gedragsproblemen bij jonge kinderen.
   9. Ontwikkeling van vriendschappenJe analyseert hoe vriendschappen zich ontwikkelen.
   10. Ondersteuning van kinderen en ouders door sociaal werkJe benoemt hoe sociaal werk kinderen en ouders ondersteunt.
5. 5 Ontwikkeling van schoolkinderen (8-12 jaar) Je verdiept je in de ontwikkeling van schoolkinderen en leert signalen van problemen te herkennen.
   10 lessen

   1. Cognitieve groei en leerstrategieënJe onderzoekt cognitieve groei en leerstrategieën bij schoolkinderen.
   2. Ontwikkeling van moreel besefJe benoemt hoe moreel besef zich ontwikkelt.
   3. Zelfbeeld en identiteit in opbouwJe analyseert de opbouw van zelfbeeld en identiteit.
   4. Sociale vaardigheden en groepsvormingJe beschrijft sociale vaardigheden en het ontstaan van groepsvorming.
   5. Omgaan met prestatiedruk en faalangstJe bespreekt hoe kinderen omgaan met prestatiedruk en faalangst.
   6. Invloed van school en sociale contextJe onderzoekt de invloed van school en sociale context.
   7. Problemen in gedrag en sociaal functionerenJe signaleert problemen in gedrag en sociaal functioneren.
   8. Signalen van pestgedrag en uitsluitingJe herkent signalen van pestgedrag en uitsluiting.
   9. Samenwerking met ouders en scholenJe benoemt manieren van samenwerking met ouders en scholen.
   10. Rol van sociaal werk bij begeleiding en preventieJe beschrijft de rol van sociaal werk bij begeleiding en preventie.
6. 6 Adolescentie en identiteitsontwikkeling Je onderzoekt de ontwikkeling tijdens adolescentie en leert signalen van problematiek te herkennen.
   10 lessen

   1. Biologische veranderingen in puberteitJe benoemt biologische veranderingen in de puberteit.
   2. Cognitieve en emotionele ontwikkelingJe analyseert cognitieve en emotionele ontwikkeling bij adolescenten.
   3. Ontwikkeling van eigen waarden en normenJe onderzoekt hoe waarden en normen zich ontwikkelen.
   4. Invloed van leeftijdsgenoten en sociale netwerkenJe beschrijft de invloed van leeftijdsgenoten en sociale netwerken.
   5. Identiteitsvorming en zelfreflectieJe analyseert identiteitsvorming en zelfreflectie.
   6. Omgaan met conflicten en grenzenJe bespreekt hoe jongeren omgaan met conflicten en grenzen.
   7. Risicogedrag en weerbaarheidJe benoemt risicogedrag en factoren die weerbaarheid versterken.
   8. Geestelijke gezondheid en stressfactorenJe signaleert stressfactoren en aandachtspunten voor geestelijke gezondheid.
   9. Signalen van problematiek en hulpbehoefteJe herkent signalen van problematiek en hulpbehoefte.
   10. Rol van sociaal werk in begeleiding en preventieJe beschrijft de rol van sociaal werk bij begeleiding en preventie.
7. 7 Volwassenheid en levensloop Je volgt psychologische veranderingen in volwassenheid en onderzoekt ondersteuning bij uitdagingen.
   10 lessen

   1. Psychologische veranderingen in jongvolwassenheidJe benoemt psychologische veranderingen in jongvolwassenheid.
   2. Carrièreontwikkeling en werk-privébalansJe analyseert carrièreontwikkeling en de balans tussen werk en privé.
   3. Relaties, gezin en ouderschapJe beschrijft relaties, gezin en ouderschap in de volwassen levensfase.
   4. Emotionele stabiliteit en copingstrategieënJe onderzoekt emotionele stabiliteit en copingstrategieën.
   5. Ontwikkeling van volwassen identiteitJe benoemt kenmerken van volwassen identiteit.
   6. Omgaan met levensstressoren en crisesJe bespreekt omgaan met levensstressoren en crises.
   7. Sociale rollen en verantwoordelijkhedenJe analyseert sociale rollen en verantwoordelijkheden.
   8. Middelbare leeftijd: veranderingen en uitdagingenJe benoemt uitdagingen in de middelbare leeftijd.
   9. Preventie van burn-out en psychosociale problemenJe bespreekt preventie van burn-out en psychosociale problemen.
   10. Sociaal werk ter ondersteuning van volwassenenJe beschrijft hoe sociaal werk volwassenen ondersteunt.
8. 8 Ouderdom en psychosociale aanpassing Je onderzoekt de ontwikkeling in ouderdom en leert omgaan met psychosociale uitdagingen.
   10 lessen

   1. Veranderingen in cognitieve functiesJe benoemt veranderingen in cognitieve functies bij ouderen.
   2. Sociaal isolement en eenzaamheidJe signaleert sociaal isolement en eenzaamheid.
   3. Omgaan met verlies en rouwJe bespreekt omgaan met verlies en rouw.
   4. Zelfredzaamheid en afhankelijkheidJe analyseert zelfredzaamheid en afhankelijkheid.
   5. Emotionele welzijn en mentale gezondheidJe onderzoekt factoren voor emotioneel welzijn en mentale gezondheid.
   6. Rol van familie en sociale netwerkenJe benoemt de rol van familie en sociale netwerken.
   7. Levenskwaliteit en zingevingJe bespreekt levenskwaliteit en zingeving in ouderdom.
   8. Omgaan met chronische ziektenJe benoemt aandachtspunten bij chronische ziekten.
   9. Ondersteuning door zorg en sociaal werkJe beschrijft hoe zorg en sociaal werk ouderen ondersteunen.
   10. Voorbereiding op het levenseindeJe bespreekt voorbereiding op het levenseinde.
9. 9 Psychische stoornissen en ontwikkelingspsychologie Je leert psychische stoornissen herkennen en toepassen binnen ontwikkelingspsychologie.
   10 lessen

   1. Veelvoorkomende psychische stoornissen in verschillende leeftijdenJe benoemt veelvoorkomende psychische stoornissen per levensfase.
   2. Invloed van ontwikkelingsfase op symptomenJe analyseert hoe ontwikkelingsfase symptomen beïnvloedt.
   3. Diagnostiek en signaleringJe herkent signalen en voert eenvoudige diagnostiek uit.
   4. Omgaan met gedragsproblemen en emotionele stoornissenJe bespreekt omgang met gedragsproblemen en emotionele stoornissen.
   5. Impact op sociaal functionerenJe analyseert de impact op sociaal functioneren.
   6. Preventie en vroegtijdige interventiesJe benoemt mogelijkheden voor preventie en vroege interventie.
   7. Samenwerking met andere professionalsJe werkt samen met andere professionals rondom de cliënt.
   8. Rol van sociaal werk in begeleiding en ondersteuningJe beschrijft de rol van sociaal werk in begeleiding en ondersteuning.
   9. Rehabilitatie en herstelprocessenJe bespreekt het proces van rehabilitatie en herstel.
   10. Ethische aspecten bij psychische problematiekJe benoemt ethische aspecten bij psychische problematiek.
10. 10 Toepassing van ontwikkelingspsychologie in sociaal werk Je past ontwikkelingspsychologische kennis toe in de praktijk van sociaal werk.
    10 lessen

    1. Analyse van cliëntontwikkeling en contextJe analyseert de ontwikkeling en context van cliënten.
    2. Opstellen van ontwikkelingsgerichte hulpplannenJe stelt ontwikkelingsgerichte hulpplannen op.
    3. Communiceren met verschillende doelgroepenJe communiceert effectief met verschillende doelgroepen.
    4. Inzetten van interventies passend bij ontwikkelingsfaseJe kiest interventies passend bij de ontwikkelingsfase van de cliënt.
    5. Samenwerking met gezinnen en netwerkenJe werkt samen met gezinnen en netwerken rondom de cliënt.
    6. Signaleren van ontwikkelingsrisico’s en kansenJe signaleert ontwikkelingsrisico’s en kansen in de praktijk.
    7. Documenteren van observaties en voortgangJe documenteert observaties en voortgang zorgvuldig.
    8. Reflecteren op eigen handelen en houdingJe reflecteert op je eigen handelen en houding.
    9. Ethische dilemma’s in ontwikkelingsgericht sociaal werkJe benoemt ethische dilemma’s in ontwikkelingsgericht sociaal werk.
    10. Continu leren en professionaliserenJe werkt aan je eigen professionele ontwikkeling.