HBO Praktijkcursus – Veiligheid en risicobeheersing in zorg en welzijn

Je brengt veiligheids- en risicoaspecten in zorg en welzijn in kaart en past maatregelen toe voor een veilige werkomgeving.

1. 1 Basiskennis veiligheid Je onderzoekt veiligheidsbegrippen, wettelijke kaders en verantwoordelijkheden in zorg en welzijn.
   10 lessen

   1. Wat veiligheid betekent in zorg en welzijnJe verkent wat veiligheid inhoudt binnen zorg en welzijn en welke factoren hierop van invloed zijn.
   2. Verschillen tussen fysieke en sociale veiligheidJe vergelijkt fysieke en sociale veiligheid en benoemt verschillen in aanpak en risico’s.
   3. Belang van veiligheid voor cliënten en medewerkersJe beschrijft het belang van veiligheid voor cliënten en medewerkers aan de hand van voorbeelden.
   4. Voorbeelden van onveilige situaties in de praktijkJe herkent onveilige situaties uit de praktijk en bespreekt mogelijke gevolgen.
   5. Wetgeving over veiligheid in zorginstellingenJe benoemt relevante wetgeving die geldt voor veiligheid in zorginstellingen.
   6. Rechten en plichten van cliënten en zorgverlenersJe licht de rechten en plichten van cliënten en zorgverleners toe in relatie tot veiligheid.
   7. Rol van de overheid en inspectieJe beschrijft de rol van overheid en inspectie bij toezicht op veiligheid.
   8. Preventie als onderdeel van veiligheidJe onderzoekt hoe preventie bijdraagt aan het vergroten van veiligheid.
   9. Veiligheidsbeleid van een organisatieJe bekijkt hoe een organisatie veiligheidsbeleid vormgeeft en uitvoert.
   10. Verantwoord gedrag op de werkvloerJe benoemt wat verantwoord gedrag op de werkvloer inhoudt en hoe je dit toepast.
2. 2 Risicoanalyse en signalering Je leert risico’s herkennen, analyseren en rapporteren met praktische methoden en instrumenten.
   10 lessen

   1. Wat een risico is en hoe je het herkentJe bepaalt wat een risico is en hoe je risico’s in de zorgomgeving herkent.
   2. Verschil tussen een risico en een incidentJe maakt onderscheid tussen een risico en een incident aan de hand van voorbeelden.
   3. Methoden om risico’s in kaart te brengenJe past methoden toe om risico’s systematisch in kaart te brengen.
   4. Observeren en rapporteren van risicogedragJe oefent met observeren en rapporteren van risicovol gedrag.
   5. Gebruik van een risicomatrixJe gebruikt een risicomatrix om risico’s te beoordelen en te prioriteren.
   6. Voorbeelden van risico’s in de zorgJe benoemt praktijkvoorbeelden van risico’s binnen de zorgsector.
   7. Werken met meldsystemen voor incidentenJe werkt met meldsystemen voor incidenten en registreert relevante informatie.
   8. Betrekken van cliënten bij risico-inschattingJe betrekt cliënten bij het inschatten van risico’s en bespreekt hun perspectief.
   9. Verschillende soorten risico’s: mens, omgeving, techniekJe onderscheidt risico’s die samenhangen met mens, omgeving en techniek.
   10. Opstellen van een risicoanalyseJe stelt zelfstandig een risicoanalyse op voor een praktijksituatie.
3. 3 Crisisbeheersing Je bereidt je voor op crisissituaties en leert crisisplannen opstellen en evalueren.
   10 lessen

   1. Wat een crisis is in de zorgcontextJe definieert wat een crisis is binnen de zorgcontext en herkent signalen.
   2. Verschil tussen een incident en een crisisJe maakt onderscheid tussen incidenten en crises en benoemt de gevolgen.
   3. Voorbereiden op crisissituatiesJe bereidt je voor op crisissituaties door scenario’s te bespreken.
   4. Opstellen van een crisisplanJe stelt een crisisplan op met duidelijke taken en verantwoordelijkheden.
   5. Rollen tijdens een crisis: wie doet wat?Je benoemt wie welke rol vervult tijdens een crisis en stemt acties af.
   6. Communicatie tijdens een crisisJe oefent met effectieve communicatie tijdens een crisis.
   7. Samenwerken met externe diensten (politie, brandweer)Je werkt samen met externe diensten zoals politie en brandweer in crisissituaties.
   8. Evalueren van een crisissituatieJe evalueert een crisissituatie en trekt hieruit lessen voor de toekomst.
   9. Leren van een crisisJe reflecteert op wat je kunt leren van een crisis voor toekomstige situaties.
   10. Psychologische impact van crises op medewerkers en cliëntenJe bespreekt de psychologische impact van crises op medewerkers en cliënten.
4. 4 Psychosociale veiligheid Je herkent psychosociale risico’s en oefent met het bevorderen van een veilige werksfeer.
   10 lessen

   1. Wat psychosociale veiligheid betekentJe onderzoekt wat psychosociale veiligheid inhoudt en waarom dit van belang is.
   2. Invloed van sfeer op de werkvloerJe analyseert hoe de sfeer op de werkvloer invloed heeft op veiligheid.
   3. Herkennen van pesten, intimidatie en uitsluitingJe signaleert pesten, intimidatie en uitsluiting en bespreekt meldmogelijkheden.
   4. Meldprocedures bij grensoverschrijdend gedragJe past meldprocedures toe bij grensoverschrijdend gedrag.
   5. Vertrouwenspersonen en hun rolJe licht de rol van vertrouwenspersonen toe in het waarborgen van veiligheid.
   6. Werken aan open communicatieJe oefent met open communicatie in lastige situaties.
   7. Cultuurverschillen en veiligheidJe bespreekt hoe cultuurverschillen de veiligheid op de werkvloer beïnvloeden.
   8. Oplossen van conflicten op de werkvloerJe past methoden toe om conflicten op de werkvloer op te lossen.
   9. Omgaan met agressie en frustratieJe leert omgaan met agressie en frustratie in de zorgpraktijk.
   10. Grenzen aangeven en bewakenJe oefent met het aangeven en bewaken van grenzen in het werk.
5. 5 Wet- en regelgeving Je past wet- en regelgeving toe die relevant is voor veiligheid in zorg en welzijn.
   10 lessen

   1. Belangrijkste wetten voor veiligheid in de zorgJe benoemt de belangrijkste wetten die gelden voor veiligheid in de zorgsector.
   2. De Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz)Je licht de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) toe met voorbeelden.
   3. Arbowet en veiligheid van medewerkersJe beschrijft hoe de Arbowet de veiligheid van medewerkers beschermt.
   4. Algemene verordening gegevensbescherming (AVG)Je past de AVG toe bij het beschermen van persoonsgegevens.
   5. Rechten van cliënten (WGBO)Je benoemt de rechten van cliënten volgens de WGBO.
   6. Meldplicht en meldcodes (huiselijk geweld, kindermishandeling)Je herkent wanneer meldplicht en meldcodes van toepassing zijn.
   7. Interne protocollen en regelsJe werkt met interne protocollen en regels voor veilig handelen.
   8. Juridische gevolgen van onveilig handelenJe benoemt juridische gevolgen van onveilig handelen in de zorg.
   9. Verantwoordelijkheden van zorgorganisatiesJe beschrijft de verantwoordelijkheden van zorgorganisaties voor veiligheid.
   10. Handhaving en controle door inspectieJe licht toe hoe inspectie toezicht houdt op handhaving en controle.
6. 6 Veiligheid in gebouwen en techniek Je beoordeelt veiligheidsmaatregelen in gebouwen en techniek binnen de zorgpraktijk.
   10 lessen

   1. Brandveiligheid en evacuatieplannenJe bekijkt hoe brandveiligheid en evacuatieplannen zijn ingericht.
   2. Veilig gebruik van medische apparatuurJe controleert het veilig gebruik van medische apparatuur aan de hand van instructies.
   3. Onderhoud van gebouwen en installatiesJe benoemt het belang van goed onderhoud van gebouwen en installaties.
   4. Toegankelijkheid en vluchtwegenJe controleert toegankelijkheid en vluchtwegen in het gebouw.
   5. Preventie van legionella en infectiesJe signaleert risico’s op legionella en infecties en benoemt preventiemaatregelen.
   6. Beveiliging van toegangen (sloten, camera’s)Je beoordeelt beveiligingsmaatregelen zoals sloten en camera’s.
   7. Rol van technische dienst en facilitaire zakenJe licht de rol van technische dienst en facilitaire zaken toe.
   8. Noodvoorzieningen en BHVJe bekijkt noodvoorzieningen en de organisatie van bedrijfshulpverlening.
   9. Veiligheid bij verbouwingen of storingenJe signaleert aandachtspunten bij verbouwingen of storingen.
   10. Toezicht op externe leveranciers en aannemersJe houdt toezicht op externe leveranciers en aannemers binnen het gebouw.
7. 7 Agressie en weerbaarheid Je herkent agressie en oefent met weerbaar en veilig handelen in de zorgcontext.
   10 lessen

   1. Wat agressie is en hoe het ontstaatJe onderzoekt hoe agressie ontstaat en hoe je signalen tijdig herkent.
   2. Verschillende vormen van agressieJe onderscheidt verschillende vormen van agressie en benoemt voorbeelden.
   3. Herkennen van spanningsopbouw bij cliëntenJe herkent spanningsopbouw bij cliënten en anticipeert hierop.
   4. Veilig communiceren in gespannen situatiesJe past veilige communicatie toe in gespannen situaties.
   5. De-escalerend handelenJe oefent met de-escalerend handelen bij dreigende situaties.
   6. Fysieke en mentale weerbaarheidJe versterkt je fysieke en mentale weerbaarheid in het werk.
   7. Omgaan met verbaal en non-verbaal geweldJe gaat om met verbaal en non-verbaal geweld op de werkvloer.
   8. Preventieve maatregelen tegen agressieJe neemt preventieve maatregelen om agressie te voorkomen.
   9. Ondersteuning na agressie-incidentenJe zoekt ondersteuning na een agressie-incident en bespreekt ervaringen.
   10. Documenteren en bespreken van agressieJe documenteert en bespreekt agressie-incidenten volgens protocol.
8. 8 Veilig medicatiegebruik Je waarborgt medicatieveiligheid en past procedures toe voor veilig medicatiegebruik.
   10 lessen

   1. Medicatieveiligheid in de praktijkJe controleert medicatieveiligheid in praktijksituaties.
   2. 5-momenten van medicatietoedieningJe past de 5-momenten van medicatietoediening toe in je werk.
   3. Fouten bij medicatie herkennen en voorkomenJe herkent en voorkomt fouten bij medicatie aan de hand van signalen.
   4. Dubbelcontrole en registratieJe voert dubbelcontroles uit en registreert medicatiegebruik zorgvuldig.
   5. Veilig omgaan met opiaten en psychofarmacaJe gaat veilig om met opiaten en psychofarmaca volgens de richtlijnen.
   6. Communicatie over medicatie met arts en apotheekJe communiceert over medicatie met arts en apotheek.
   7. Bijwerkingen en allergieën signalerenJe signaleert bijwerkingen en allergieën bij cliënten.
   8. Voorlichting aan cliënten over medicatieJe geeft voorlichting aan cliënten over medicatiegebruik.
   9. Afvoeren van oude of ongebruikte medicatieJe voert oude of ongebruikte medicatie op de juiste manier af.
   10. Inspectie en verantwoording bij medicatiefoutenJe bereidt je voor op inspectie en legt verantwoording af bij medicatiefouten.
9. 9 Privacy en gegevensbescherming Je beschermt privacy en persoonsgegevens en signaleert risico’s bij gegevensverwerking.
   10 lessen

   1. Wat privacy betekent in de zorgJe onderzoekt wat privacy inhoudt voor cliënten in de zorg.
   2. Vertrouwelijk omgaan met cliëntinformatieJe past vertrouwelijke omgang met cliëntinformatie toe in je werk.
   3. Inlog- en toegangssystemenJe gebruikt inlog- en toegangssystemen op een veilige manier.
   4. Digitale veiligheid (wachtwoorden, phishing)Je herkent risico’s van digitale veiligheid zoals phishing en zwakke wachtwoorden.
   5. Regels rondom het delen van informatieJe past regels toe rondom het delen van informatie met derden.
   6. Toestemming van cliënten bij gegevensdelingJe vraagt toestemming van cliënten bij het delen van gegevens.
   7. AVG en verwerking van persoonsgegevensJe verwerkt persoonsgegevens volgens de AVG.
   8. Werken met elektronische dossiersJe werkt met elektronische dossiers en borgt de veiligheid hiervan.
   9. Risico’s van datalekkenJe signaleert risico’s van datalekken en weet hoe te handelen.
   10. Maatregelen bij een datalek of foutJe neemt maatregelen bij een datalek of fout in gegevensverwerking.
10. 10 Cultuur en communicatie Je communiceert effectief over veiligheid en houdt rekening met culturele verschillen.
    10 lessen

    1. Verschillende culturen in zorgorganisatiesJe benoemt hoe verschillende culturen aanwezig zijn in zorgorganisaties.
    2. Invloed van cultuur op risicobelevingJe analyseert de invloed van cultuur op risicobeleving van cliënten en collega’s.
    3. Respectvol communiceren met cliënten en collega’sJe past respectvolle communicatie toe in contact met cliënten en collega’s.
    4. Taalbarrières en veiligheidJe herkent taalbarrières en zoekt naar oplossingen voor veilige communicatie.
    5. Aandacht voor laaggeletterdheidJe houdt rekening met laaggeletterdheid bij het geven van informatie.
    6. Heldere instructies geven en herhalenJe geeft heldere instructies en controleert of deze begrepen zijn.
    7. Luisteren en doorvragenJe oefent met luisteren en doorvragen voor duidelijkheid.
    8. Samenwerken met familie en mantelzorgersJe werkt samen met familie en mantelzorgers rondom veiligheid.
    9. Feedback geven en ontvangenJe geeft en ontvangt feedback over veiligheid en samenwerking.
    10. Omgaan met misverstanden en spanningenJe gaat om met misverstanden en spanningen op de werkvloer.