HBO Praktijkcursus – Risicomanagement in inkoop

Je brengt inkooprisico’s systematisch in kaart, beoordeelt ze en past beheersmaatregelen toe binnen het inkoopproces.

1. 1 Inleiding risicomanagement Je onderzoekt wat risico’s zijn in inkoop, hoe je ze herkent en hoe risicomanagement samenhangt met bedrijfsvoering.
   10 lessen

   1. Definitie van risico en risicomanagementJe onderzoekt hoe risico’s worden gedefinieerd en wat risicomanagement inhoudt.
   2. Risico’s in de context van inkoopprocessenJe plaatst risico’s binnen de context van het inkoopproces en benoemt voorbeelden.
   3. Verschil tussen dreiging, kwetsbaarheid en risicoJe onderscheidt dreiging, kwetsbaarheid en risico in inkoopsituaties.
   4. Typen risico’s: strategisch, tactisch en operationeelJe classificeert risico’s als strategisch, tactisch of operationeel.
   5. Risicomanagement als onderdeel van bedrijfsvoeringJe bekijkt hoe risicomanagement een rol speelt in de bedrijfsvoering.
   6. Verband met andere bedrijfsfuncties (finance, logistiek)Je analyseert de relatie tussen risicomanagement en andere bedrijfsfuncties.
   7. Belang van risicobewustzijn in de inkoopfunctieJe benoemt het belang van risicobewustzijn bij inkoopbeslissingen.
   8. Interne vs. externe risico’sJe maakt onderscheid tussen interne en externe risico’s.
   9. Risico’s kwantificeren en prioriterenJe oefent met het kwantificeren en prioriteren van risico’s.
   10. Overzicht van risicomanagementmethodenJe vergelijkt verschillende methoden voor risicomanagement.
2. 2 Inkoopproces en risicopunten Je brengt risicopunten in kaart binnen de verschillende fasen van het inkoopproces en beoordeelt hun impact.
   10 lessen

   1. Fasen van het inkoopprocesJe benoemt de fasen van het inkoopproces en herkent bijbehorende risico’s.
   2. Risico’s per fase (specificatie, selectie, contract, uitvoering)Je analyseert welke risico’s voorkomen in elke fase van het proces.
   3. Onvolledige behoeftestelling als risicoJe onderzoekt gevolgen van onvolledige behoeftestelling.
   4. Leverancierskeuze en integriteitsrisico’sJe signaleert integriteitsrisico’s bij leverancierskeuze.
   5. Contractuele zwakke punten identificerenJe identificeert zwakke punten in contracten.
   6. Leveringszekerheid en afhankelijkhedenJe beoordeelt risico’s rond leveringszekerheid en afhankelijkheden.
   7. Verkeerde specificaties of prijsafsprakenJe herkent risico’s bij onjuiste specificaties of prijsafspraken.
   8. Interne communicatie en afstemmingsrisico’sJe analyseert risico’s in interne communicatie en afstemming.
   9. Beheersing van operationele foutenJe oefent met het beheersen van operationele fouten.
   10. Risico’s bij nazorg en contractbeëindigingJe onderzoekt risico’s bij nazorg en contractbeëindiging.
3. 3 Leveranciersrisico’s Je beoordeelt leveranciersrisico’s, monitort deze en onderzoekt beheersmaatregelen zoals second sourcing.
   10 lessen

   1. Financiële stabiliteit van leveranciersJe beoordeelt de financiële stabiliteit van leveranciers.
   2. Continuïteit van productie of dienstverleningJe onderzoekt de continuïteit van productie of dienstverlening.
   3. Kwaliteitsproblemen bij leveranciersJe signaleert en analyseert kwaliteitsproblemen bij leveranciers.
   4. Leveranciersafhankelijkheid en exit-strategieënJe bespreekt afhankelijkheid en exit-strategieën.
   5. Juridische risico’s bij leveranciersrelatiesJe benoemt juridische risico’s in leveranciersrelaties.
   6. Reputatierisico’s bij samenwerkingJe herkent reputatierisico’s bij samenwerking.
   7. Leveranciersmonitoring en vroegtijdige signaleringJe past monitoring en vroegtijdige signalering toe.
   8. Informatie-asymmetrie en onbetrouwbare dataJe onderzoekt risico’s door informatie-asymmetrie.
   9. Internationale leveranciers en geopolitieke risico’sJe analyseert risico’s bij internationale leveranciers.
   10. Second sourcing als beheersmaatregelJe beoordeelt het nut van second sourcing als maatregel.
4. 4 Contractrisico’s Je signaleert contractrisico’s, beoordeelt juridische aspecten en onderzoekt gevolgen van onduidelijke afspraken.
   10 lessen

   1. Onduidelijke of ontbrekende contractafsprakenJe signaleert onduidelijke of ontbrekende contractafspraken.
   2. Onvoldoende vastgelegde prestatie-eisenJe beoordeelt of prestatie-eisen voldoende zijn vastgelegd.
   3. Niet-naleving van leveringsvoorwaardenJe onderzoekt risico’s bij niet-naleving van leveringsvoorwaarden.
   4. Geschillen over interpretatie van clausulesJe bespreekt geschillen over interpretatie van clausules.
   5. Boetebepalingen en aansprakelijkheidsrisico’sJe analyseert boetebepalingen en aansprakelijkheidsrisico’s.
   6. Juridische verschillen bij internationale contractenJe vergelijkt juridische verschillen bij internationale contracten.
   7. Risico’s bij eenzijdige wijzigingsmogelijkhedenJe onderzoekt risico’s bij eenzijdige wijzigingsmogelijkheden.
   8. Contractduur en opzegvoorwaardenJe beoordeelt contractduur en opzegvoorwaarden.
   9. Compliance met wet- en regelgevingJe controleert compliance met wet- en regelgeving.
   10. Risico’s bij inkoop zonder schriftelijk contractJe onderzoekt risico’s bij inkoop zonder schriftelijk contract.
5. 5 Financiële risico’s in inkoop Je analyseert financiële risico’s in inkoop en onderzoekt hoe je deze kunt beperken met passende maatregelen.
   10 lessen

   1. Schommelingen in grondstofprijzenJe beoordeelt de impact van schommelende grondstofprijzen.
   2. Valutarisico’s bij internationale transactiesJe onderzoekt valutarisico’s bij internationale transacties.
   3. Inkoopbudgetten en overschrijdingenJe signaleert risico’s rond inkoopbudgetten en overschrijdingen.
   4. Betalingsvoorwaarden en liquiditeitsrisico’sJe analyseert betalingsvoorwaarden en liquiditeitsrisico’s.
   5. Kredietwaardigheid van leveranciersJe beoordeelt de kredietwaardigheid van leveranciers.
   6. Frauderisico’s bij inkoopfacturatieJe herkent frauderisico’s bij inkoopfacturatie.
   7. Onjuiste prijsafspraken of berekeningsgrondslagenJe onderzoekt risico’s van onjuiste prijsafspraken.
   8. Kosten van contractbreuk of mislukte leveringJe analyseert kosten van contractbreuk of mislukte levering.
   9. Toename van total cost of ownership (TCO)Je beoordeelt de toename van total cost of ownership.
   10. Risicobeperking via financiële clausulesJe past financiële clausules toe om risico’s te beperken.
6. 6 Markt- en concurrentierisico’s Je onderzoekt risico’s die ontstaan door marktontwikkelingen, concurrentie en veranderingen in de toeleveringsketen.
   10 lessen

   1. Volatiliteit in de toeleveringsmarktJe analyseert de gevolgen van marktvolatiliteit voor inkoop.
   2. Beperkte beschikbaarheid van leveranciersJe beoordeelt risico’s door beperkte beschikbaarheid van leveranciers.
   3. Intrede van nieuwe marktspelersJe signaleert risico’s bij intrede van nieuwe marktspelers.
   4. Macht van leveranciers in een krappe marktJe onderzoekt de macht van leveranciers in een krappe markt.
   5. Fusies en overnames in de supply chainJe analyseert risico’s bij fusies en overnames in de supply chain.
   6. Marktinformatie en betrouwbaarheid van bronnenJe beoordeelt de betrouwbaarheid van marktinformatie.
   7. Risico’s bij monopolie- of oligopoliepositiesJe onderzoekt risico’s bij monopolie- of oligopolieposities.
   8. Inkoopstrategieën bij onstabiele marktenJe past inkoopstrategieën toe bij onstabiele markten.
   9. Concurrentiegevoelige informatie delenJe herkent risico’s bij het delen van concurrentiegevoelige informatie.
   10. Inkoopvolume en marktmacht combinerenJe onderzoekt het combineren van inkoopvolume en marktmacht.
7. 7 Interne beheersing van inkooprisico’s Je richt interne beheersmaatregelen in, legt rollen vast en gebruikt systemen om inkooprisico’s te beheersen.
   10 lessen

   1. Interne procedures en richtlijnenJe beschrijft interne procedures en richtlijnen voor risicobeheersing.
   2. Functiescheiding en autorisatieJe past functiescheiding en autorisatie toe in het proces.
   3. Rollen en verantwoordelijkheden vastleggenJe legt rollen en verantwoordelijkheden vast in het inkoopproces.
   4. Risicoanalyse als vast onderdeel van inkoopprocesJe voert risicoanalyses uit als vast onderdeel van het proces.
   5. Interne audits en controlemechanismenJe gebruikt interne audits en controlemechanismen.
   6. Inkoopdossiers en documentatieJe beheert inkoopdossiers en documentatie gestructureerd.
   7. Afstemming met finance en juridische afdelingJe stemt af met finance en juridische afdeling over risico’s.
   8. IT-systemen voor risicobeheersing (ERP, spend analysis)Je gebruikt IT-systemen voor risicobeheersing in inkoop.
   9. Risicobewustzijn van medewerkers vergrotenJe vergroot het risicobewustzijn van medewerkers.
   10. Continue verbetering op basis van evaluatiesJe past continue verbetering toe op basis van evaluaties.
8. 8 Risicoanalyse en risicobeoordeling Je voert risicoanalyses uit, categoriseert risico’s en gebruikt modellen om prioriteiten te stellen in het inkoopplan.
   10 lessen

   1. Identificatie van risico’s via systematische methodenJe identificeert risico’s met systematische methoden.
   2. Risico’s categoriseren en clusterenJe categoriseert en clustert risico’s voor overzicht.
   3. Inschatten van waarschijnlijkheid en impactJe schat waarschijnlijkheid en impact van risico’s in.
   4. Scoringmodellen en risicomatrices gebruikenJe gebruikt scoringmodellen en risicomatrices.
   5. Visualisatie van risico’s in dashboardsJe visualiseert risico’s in dashboards.
   6. Opstellen van risicoprofielenJe stelt risicoprofielen op voor het inkoopproces.
   7. Prioriteren van risico’s in het inkoopplanJe prioriteert risico’s in het inkoopplan.
   8. Risico’s kwantificeren met financiële impactanalyseJe kwantificeert risico’s met financiële impactanalyse.
   9. Periodiek herzien van risicoanalysesJe herziet risicoanalyses periodiek.
   10. Informatie betrekken uit externe bronnenJe betrekt externe informatie bij de risicoanalyse.
9. 9 Risicobeheersingsmaatregelen Je selecteert en past risicobeheersingsmaatregelen toe, evalueert hun effectiviteit en borgt deze in het proces.
   10 lessen

   1. Vermijden, verminderen, overdragen of accepterenJe kiest passende beheersmaatregelen voor geïdentificeerde risico’s.
   2. Voorzorgsmaatregelen bij leveranciersselectieJe past voorzorgsmaatregelen toe bij leveranciersselectie.
   3. Contractuele borging van risico’sJe borgt risico’s contractueel waar mogelijk.
   4. Prestatiegaranties en SLA’s inzettenJe zet prestatiegaranties en SLA’s in.
   5. Verzekeringen afsluiten voor inkooprisico’sJe sluit verzekeringen af voor relevante inkooprisico’s.
   6. Bufferstrategieën en voorraden aanhoudenJe gebruikt bufferstrategieën en houdt voorraden aan.
   7. Alternatieve leveranciers identificerenJe identificeert alternatieve leveranciers.
   8. Inzet van audits en controlesJe voert audits en controles uit op risicobeheersing.
   9. Escalatieprocedures bij risico-incidentenJe past escalatieprocedures toe bij incidenten.
   10. Evaluatie van effectiviteit van maatregelenJe evalueert de effectiviteit van genomen maatregelen.
10. 10 Monitoring, rapportage en evaluatie Je monitort risico’s, registreert incidenten, rapporteert aan stakeholders en actualiseert het risicobeheersingsbeleid.
    10 lessen

    1. Continu monitoren van risico-indicatorenJe monitort continu relevante risico-indicatoren.
    2. Inrichten van risicodashboards en meldpuntenJe richt risicodashboards en meldpunten in.
    3. KPI’s en SLA’s koppelen aan risicobeheerJe koppelt KPI’s en SLA’s aan risicobeheer.
    4. Risico-incidenten systematisch registrerenJe registreert risico-incidenten systematisch.
    5. Leren van fouten en near missesJe leert van fouten en near misses in het proces.
    6. Regelmatige risico-overleggen organiserenJe organiseert regelmatige risico-overleggen.
    7. Rapporteren aan management en stakeholdersJe rapporteert risico’s aan management en stakeholders.
    8. Risico’s betrekken bij contractevaluatiesJe betrekt risico’s bij contractevaluaties.
    9. Documenteren van leerpunten en verbeteringenJe documenteert leerpunten en verbeteringen.
    10. Actualiseren van risicobeheersingsbeleidJe actualiseert het risicobeheersingsbeleid op basis van evaluaties.