HBO Praktijkcursus – Beleidsvoorbereiding en -uitvoering binnen de overheid

Je bereidt beleid voor en voert het uit binnen de overheid, met aandacht voor analyse, juridische kaders, communicatie en evaluatie.

1. 1 Beleidsprocessen en overheidsstructuren Je verkent hoe beleidsprocessen verlopen en hoe overheidsstructuren en stakeholders daarin samenwerken.
   10 lessen

   1. Definitie en fasen van beleidsprocessenJe brengt de verschillende fasen van beleidsprocessen in kaart en benoemt hun kenmerken.
   2. Verschillende bestuurslagen en hun verantwoordelijkhedenJe onderscheidt bestuurslagen en beschrijft hun verantwoordelijkheden in beleidsvoering.
   3. Rol van ministeries, gemeenten en waterschappenJe benoemt de rol van ministeries, gemeenten en waterschappen in beleidsprocessen.
   4. Wet- en regelgeving als kader voor beleidJe herkent hoe wet- en regelgeving het beleidsproces begrenst.
   5. Interne en externe stakeholders identificerenJe identificeert interne en externe stakeholders bij beleid.
   6. Politieke versus ambtelijke beleidsvormingJe vergelijkt politieke en ambtelijke beleidsvorming.
   7. Samenwerking tussen overheidsorganisatiesJe beschrijft hoe overheidsorganisaties samenwerken aan beleid.
   8. Invloed van politieke besluitvorming op beleidJe analyseert de invloed van politieke besluitvorming op beleid.
   9. Organisatiestructuren binnen de overheidJe onderzoekt organisatiestructuren binnen de overheid.
   10. Evaluatie en feedback in beleidsprocessenJe evalueert beleidsprocessen en verwerkt feedback.
2. 2 Probleemanalyse en informatieverzameling Je onderzoekt maatschappelijke problemen en verzamelt en beoordeelt relevante informatie voor beleid.
   10 lessen

   1. Methoden voor het identificeren van maatschappelijke problemenJe past methoden toe om maatschappelijke problemen te signaleren.
   2. Gebruik van kwantitatieve en kwalitatieve dataJe gebruikt kwantitatieve en kwalitatieve data bij beleidsanalyse.
   3. Deskresearch en veldonderzoekJe voert deskresearch en veldonderzoek uit voor beleidsinformatie.
   4. Betrekken van belanghebbenden bij probleemdefinitieJe betrekt belanghebbenden bij het definiëren van het probleem.
   5. Signaleren van trends en ontwikkelingenJe signaleert trends en ontwikkelingen die beleid beïnvloeden.
   6. Formuleren van probleemstellingenJe formuleert heldere probleemstellingen voor beleid.
   7. Bronnenkritiek en betrouwbaarheid van informatieJe beoordeelt bronnen op betrouwbaarheid en relevantie.
   8. Data-analyse en interpretatieJe analyseert en interpreteert data voor beleidsvorming.
   9. Gebruik van statistieken en rapportagesJe gebruikt statistieken en rapportages bij beleidsadvies.
   10. Visualiseren van bevindingen voor beleidsmakersJe visualiseert onderzoeksbevindingen voor beleidsmakers.
3. 3 Beleidsvorming en scenarioontwikkeling Je ontwikkelt beleidsdoelen, weegt scenario’s af en werkt beleidsvoorstellen en adviesrapporten uit.
   10 lessen

   1. Opstellen van beleidsdoelen en prioriteitenJe stelt beleidsdoelen en prioriteiten vast op basis van analyse.
   2. Ontwikkelen van beleidsalternatievenJe ontwikkelt verschillende beleidsalternatieven.
   3. Voor- en nadelen van scenario’s afwegenJe weegt de voor- en nadelen van scenario’s tegen elkaar af.
   4. Gebruik van beleidsinstrumenten en maatregelenJe selecteert beleidsinstrumenten en maatregelen.
   5. Impactanalyse van beleidsoptiesJe voert impactanalyses uit van beleidsopties.
   6. Betrekken van stakeholders in beleidsvormingJe betrekt stakeholders bij beleidsvorming.
   7. Procedurele en politieke aspecten van besluitvormingJe benoemt procedurele en politieke aspecten van besluitvorming.
   8. Documenteren van beleidsvoorstellenJe documenteert beleidsvoorstellen helder en gestructureerd.
   9. Adviesrapporten schrijvenJe schrijft adviesrapporten voor beleidskeuzes.
   10. Evalueren van scenario’s op haalbaarheidJe evalueert scenario’s op haalbaarheid en uitvoerbaarheid.
4. 4 Wet- en regelgeving en juridische kaders Je past wet- en regelgeving toe en toetst beleidsvoorstellen juridisch binnen verschillende bestuurslagen.
   10 lessen

   1. Overzicht van relevante wet- en regelgevingJe geeft een overzicht van relevante wet- en regelgeving voor beleid.
   2. Juridische toetsing van beleidsvoorstellenJe toetst beleidsvoorstellen aan juridische eisen.
   3. Samenhang tussen lokaal, regionaal en nationaal rechtJe beschrijft de samenhang tussen lokaal, regionaal en nationaal recht.
   4. Procedures voor wettelijke besluitvormingJe volgt procedures voor wettelijke besluitvorming.
   5. Begrip van bestuursrecht en privaatrechtJe onderscheidt bestuursrecht van privaatrecht in het beleid.
   6. Juridische risico’s in beleidsuitvoeringJe signaleert juridische risico’s bij beleidsuitvoering.
   7. Rol van adviesorganen en toezichthoudersJe benoemt de rol van adviesorganen en toezichthouders.
   8. Handhaving en sanctiemogelijkhedenJe beschrijft handhaving en mogelijke sancties bij beleid.
   9. Toetsing aan internationale verdragen en EU-regelgevingJe toetst beleid aan internationale verdragen en EU-regels.
   10. Documenteren en archiveren van juridische documentenJe documenteert en archiveert juridische documenten zorgvuldig.
5. 5 Communicatie en participatie Je voert interne en externe communicatie uit en organiseert participatie bij beleidsprocessen.
   10 lessen

   1. Strategieën voor interne communicatieJe kiest strategieën voor interne communicatie binnen de organisatie.
   2. Externe communicatie met burgers en mediaJe communiceert extern met burgers en media over beleid.
   3. Organiseren van participatiebijeenkomstenJe organiseert participatiebijeenkomsten voor belanghebbenden.
   4. Gebruik van digitale platforms en sociale mediaJe gebruikt digitale platforms en sociale media bij communicatie.
   5. Omgaan met weerstand en kritiekJe gaat om met weerstand en kritiek op beleid.
   6. Transparantie en openbaarheid van bestuurJe waarborgt transparantie en openbaarheid van bestuur.
   7. Effectieve rapportage en presentatievaardighedenJe presenteert en rapporteert beleidsinformatie effectief.
   8. Betrekken van doelgroepen en belangenbehartigersJe betrekt doelgroepen en belangenbehartigers bij beleid.
   9. Feedback verwerken in beleidsaanpassingenJe verwerkt feedback in beleidsaanpassingen.
   10. Evalueren van communicatieprocessenJe evalueert communicatieprocessen rondom beleid.
6. 6 Projectmanagement binnen beleidsuitvoering Je past projectmanagement toe bij beleidsuitvoering en bewaakt voortgang, kwaliteit en financiën.
   10 lessen

   1. Basisprincipes van projectmanagementJe past basisprincipes van projectmanagement toe op beleidsprojecten.
   2. Opstellen van projectplannen en tijdschema’sJe stelt projectplannen en tijdschema’s op.
   3. Toewijzen van rollen en verantwoordelijkhedenJe wijst rollen en verantwoordelijkheden toe binnen projecten.
   4. Risicoanalyse en mitigatieJe voert risicoanalyses uit en stelt mitigerende maatregelen op.
   5. Budgettering en financiële controleJe stelt budgetten op en houdt financiële controle.
   6. Kwaliteitsbewaking van uitvoeringJe bewaakt de kwaliteit van de uitvoering.
   7. Gebruik van projectmanagementtoolsJe gebruikt projectmanagementtools voor sturing en rapportage.
   8. Stakeholdermanagement in projectenJe beheert stakeholders in projecten.
   9. Monitoring en voortgangsrapportageJe monitort voortgang en rapporteert hierover.
   10. Afronding en evaluatie van projectenJe rondt projecten af en voert evaluaties uit.
7. 7 Financiële beheersing en begrotingsprocessen Je beheert begrotingsprocessen, analyseert kosten en bewaakt de financiële verantwoording van beleid.
   10 lessen

   1. Overzicht van begrotingscycli binnen de overheidJe geeft een overzicht van de begrotingscyclus binnen de overheid.
   2. Opstellen en beheren van budgettenJe stelt budgetten op en beheert deze tijdens uitvoering.
   3. Financiële verantwoording en rapportagesJe stelt financiële rapportages en verantwoordingen op.
   4. Kosten-batenanalyse van beleidsvoorstellenJe voert kosten-batenanalyses uit van beleidsvoorstellen.
   5. Middelenallocatie en prioriteringJe verdeelt middelen en stelt prioriteiten in het budget.
   6. Subsidieverlening en controleJe behandelt subsidieverlening en controleert bestedingen.
   7. Toezicht op naleving van financiële regelsJe houdt toezicht op naleving van financiële regels.
   8. Beoordelen van financiële risico’sJe beoordeelt financiële risico’s in beleidsprojecten.
   9. Samenwerking met financiële afdelingenJe werkt samen met financiële afdelingen.
   10. Gebruik van financiële software en systemenJe gebruikt financiële software en systemen voor beheer.
8. 8 Monitoring en evaluatie van beleid Je monitort en evalueert beleid, stelt rapportages op en verwerkt feedback in beleidsverbetering.
   10 lessen

   1. Indicatoren ontwikkelen voor beleidsdoelenJe ontwikkelt indicatoren voor het meten van beleidsdoelen.
   2. Methoden voor monitoring en dataverzamelingJe kiest methoden voor monitoring en verzamelt relevante data.
   3. Periodieke rapportages samenstellenJe stelt periodieke rapportages samen over beleid.
   4. Effectevaluaties uitvoerenJe voert effectevaluaties uit van beleidsmaatregelen.
   5. Stakeholder feedback verwerkenJe verwerkt feedback van stakeholders in evaluaties.
   6. Aanpassen van beleid op basis van resultatenJe past beleid aan op basis van evaluatieresultaten.
   7. Gebruik van evaluatierapporten in besluitvormingJe gebruikt evaluatierapporten bij besluitvorming.
   8. Continu verbeteren van beleidsprocessenJe werkt aan continue verbetering van beleidsprocessen.
   9. Transparantie over resultaten aan burgersJe communiceert resultaten transparant naar burgers.
   10. Documenteren van lessons learnedJe documenteert geleerde lessen voor toekomstig beleid.
9. 9 Ethiek en integriteit binnen overheidsbeleid Je herkent ethische dilemma’s, bewaakt integriteit en past gedragsregels toe in overheidsbeleid.
   10 lessen

   1. Begrip van ethische principes in de overheidJe benoemt ethische principes die gelden binnen de overheid.
   2. Omgaan met belangenverstrengelingJe gaat om met situaties van belangenverstrengeling.
   3. Transparantie en verantwoordingsplichtJe waarborgt transparantie en verantwoordingsplicht.
   4. Integriteitscodes en gedragsregelsJe past integriteitscodes en gedragsregels toe.
   5. Meldpunten en klokkenluidersproceduresJe handelt volgens meldpunten en klokkenluidersprocedures.
   6. Ethische dilemma’s bij beleidskeuzesJe herkent ethische dilemma’s bij beleidskeuzes.
   7. Vertrouwelijkheid en privacybewakingJe bewaakt vertrouwelijkheid en privacy in beleid.
   8. Bevorderen van een cultuur van integriteitJe stimuleert een cultuur van integriteit.
   9. Rol van toezichthouders en commissiesJe benoemt de rol van toezichthouders en commissies.
   10. Preventie van corruptie en fraudeJe voorkomt corruptie en fraude in beleidsprocessen.
10. 10 Innovatie en digitalisering in beleidsprocessen Je past digitale innovaties toe en onderzoekt de impact van technologie op beleidsprocessen.
    10 lessen

    1. Digitale transformatie binnen overheidsorganisatiesJe onderzoekt digitale transformatie binnen overheidsorganisaties.
    2. Gebruik van data-analyse en big dataJe gebruikt data-analyse en big data bij beleidsvraagstukken.
    3. Toepassing van e-government en online dienstverleningJe past e-government en online dienstverlening toe.
    4. Automatisering van beleidsprocessenJe automatiseert onderdelen van beleidsprocessen.
    5. Beleid ontwikkelen voor digitale veiligheidJe ontwikkelt beleid voor digitale veiligheid.
    6. Gebruik van AI en algoritmen in besluitvormingJe onderzoekt het gebruik van AI en algoritmen in besluitvorming.
    7. Burgers betrekken via digitale kanalenJe betrekt burgers via digitale kanalen bij beleid.
    8. Innovatieve methoden voor participatieJe past innovatieve participatiemethoden toe.
    9. Impact van technologie op beleidsuitvoeringJe analyseert de impact van technologie op beleidsuitvoering.
    10. Blijven leren en aanpassen aan technologische veranderingenJe blijft leren en past je aan technologische veranderingen aan.