HBO Praktijkcursus – lean in de overheid

Je past Lean toe op processen binnen de overheid en verbetert dienstverlening met concrete methoden en tools.

1. 1 lean-principes in de overheid Je onderzoekt hoe Lean-principes werken in de overheid en hoe je waarde creëert voor de burger.
   10 lessen

   1. Definitie van leanJe omschrijft wat Lean inhoudt en waar het voor staat.
   2. Historie en ontwikkeling van leanJe plaatst Lean in historisch perspectief en benoemt belangrijke ontwikkelingen.
   3. Kernwaarden van leanJe benoemt de kernwaarden van Lean en hun betekenis voor de overheid.
   4. lean denken versus traditioneel denkenJe vergelijkt Lean denken met traditionele werkwijzen.
   5. Waarde voor de burger bepalenJe bepaalt wat waardevol is voor burgers binnen overheidsprocessen.
   6. Verspilling herkennen (muda)Je herkent verschillende vormen van verspilling in processen.
   7. Continu verbeteren (kaizen)Je past het principe van continu verbeteren toe op je werkpraktijk.
   8. Procesgericht werken in de overheidJe werkt procesgericht en brengt overheidsprocessen in kaart.
   9. Rol van medewerkers in leanJe benoemt de rol van medewerkers bij Lean-toepassing.
   10. lean cultuur ontwikkelenJe beschrijft hoe je een cultuur van Lean binnen een organisatie ontwikkelt.
2. 2 Procesanalyse en procesoptimalisatie Je analyseert en optimaliseert processen binnen overheidsorganisaties met Lean-instrumenten.
   10 lessen

   1. Procesidentificatie binnen overheidsorganisatiesJe identificeert processen en brengt ze in kaart binnen je organisatie.
   2. Procesmapping en flowcharts makenJe maakt flowcharts om processtappen visueel weer te geven.
   3. Waardestroomanalyse (Value Stream Mapping)Je voert een waardestroomanalyse uit om waarde en verspilling te onderscheiden.
   4. Kritische prestatie-indicatoren (KPI’s) bepalenJe stelt kritische prestatie-indicatoren op voor procesverbetering.
   5. Bottlenecks identificerenJe signaleert knelpunten die processen vertragen of verstoren.
   6. Procesvariatie meten en verminderenJe meet variatie in processen en zoekt naar mogelijkheden om deze te verminderen.
   7. Doorlooptijd verkortenJe onderzoekt hoe je doorlooptijden kunt verkorten.
   8. Inzet van lean-tools bij optimalisatieJe kiest en past Lean-tools toe voor procesoptimalisatie.
   9. Stakeholderanalyse binnen processenJe voert een stakeholderanalyse uit binnen processen.
   10. Rapportage van procesresultatenJe rapporteert procesresultaten op een gestructureerde manier.
3. 3 lean-methodieken en tools Je werkt met Lean-methodieken en tools om processen in de publieke sector te verbeteren.
   10 lessen

   1. 5S methode toepassenJe past de 5S-methode toe om werkplekken te organiseren.
   2. Kaizen events organiserenJe organiseert Kaizen events voor procesverbetering.
   3. PDCA-cyclus gebruikenJe gebruikt de PDCA-cyclus voor stapsgewijze verbetering.
   4. A3-probleemoplossingJe lost problemen op met de A3-methode.
   5. Visuele managementtechniekenJe zet visuele managementtechnieken in voor procesoverzicht.
   6. FMEA (Failure Mode and Effects Analysis)Je voert een FMEA uit om risico’s in processen te analyseren.
   7. Kanban in overheidsprocessenJe past Kanban toe in overheidsprocessen voor betere doorstroming.
   8. Root cause analysis (visgraatdiagram)Je analyseert oorzaken van problemen met het visgraatdiagram.
   9. Just-in-time principesJe past just-in-time principes toe voor efficiënte processen.
   10. Standard work documenten opstellenJe stelt standaard werkinstructies op voor consistente uitvoering.
4. 4 Verandermanagement bij lean-implementatie Je begeleidt veranderingen bij Lean-implementatie en creëert draagvlak binnen de organisatie.
   10 lessen

   1. Veranderingstheorieën binnen overhedenJe onderzoekt relevante veranderingstheorieën voor de overheid.
   2. Weerstand tegen verandering herkennenJe herkent weerstand tegen verandering bij medewerkers.
   3. Communicatieplannen opstellenJe stelt een communicatieplan op voor verandertrajecten.
   4. Rollen en verantwoordelijkheden bij veranderingJe verdeelt rollen en verantwoordelijkheden bij veranderingen.
   5. Betrekken van stakeholdersJe betrekt stakeholders actief bij het veranderproces.
   6. Motivatie en draagvlak creërenJe stimuleert motivatie en creëert draagvlak voor Lean.
   7. Training en coaching van medewerkersJe organiseert training en coaching voor medewerkers.
   8. Succesfactoren voor implementatieJe benoemt succesfactoren voor een geslaagde Lean-implementatie.
   9. Evaluatie en bijsturing van verandertrajectenJe evalueert en stuurt verandertrajecten bij waar nodig.
   10. Borging van lean in de organisatiecultuurJe borgt Lean in de organisatiecultuur voor blijvend resultaat.
5. 5 Kwaliteitsmanagement in de publieke sector Je beheert en verbetert kwaliteit binnen de publieke sector met aandacht voor normen en klantgerichtheid.
   10 lessen

   1. Kwaliteitsnormen en certificeringenJe benoemt kwaliteitsnormen en mogelijke certificeringen in de sector.
   2. Klantgerichtheid en burgertevredenheidJe meet klantgerichtheid en tevredenheid van burgers.
   3. Risicomanagement binnen processenJe voert risicomanagement uit binnen processen.
   4. Audits en inspecties uitvoerenJe voert audits en inspecties uit om kwaliteit te bewaken.
   5. Documentatie en processtandaardenJe beheert documentatie en processtandaarden.
   6. Continu verbeteren en kwaliteitszorgJe past methoden toe voor continu verbeteren van kwaliteit.
   7. Benchmarking met andere overheidsinstellingenJe vergelijkt prestaties met andere overheidsinstellingen.
   8. Feedbacksystemen voor kwaliteitJe zet feedbacksystemen in voor kwaliteitsverbetering.
   9. Rapporteren over kwaliteitsprestatiesJe rapporteert over kwaliteitsprestaties aan betrokkenen.
   10. Innovaties in kwaliteitsmanagementJe onderzoekt innovaties in kwaliteitsmanagement.
6. 6 Data-analyse en besluitvorming Je gebruikt data-analyse om processen te verbeteren en onderbouwde besluiten te nemen in de overheid.
   10 lessen

   1. Data verzamelen en verwerkenJe verzamelt en verwerkt relevante data uit processen.
   2. Kwantitatieve versus kwalitatieve dataJe onderscheidt kwantitatieve van kwalitatieve data.
   3. Statistische basisvaardighedenJe past basisstatistiek toe op verzamelde gegevens.
   4. Visualisatie van data (dashboards)Je visualiseert data met dashboards en grafieken.
   5. Data-driven decision makingJe neemt besluiten op basis van data-analyse.
   6. Gebruik van lean metricsJe gebruikt Lean-metrics voor procesverbetering.
   7. Interpretatie van resultatenJe interpreteert resultaten en trekt conclusies.
   8. Toepassen van data in beleidsvormingJe past data toe bij het opstellen van beleid.
   9. Data-ethiek en privacyJe houdt rekening met data-ethiek en privacyregels.
   10. Rapporteren en presenteren van bevindingenJe presenteert bevindingen uit data-analyse aan anderen.
7. 7 Projectmanagement binnen lean Je past projectmanagement toe binnen Lean-trajecten in de overheid en bewaakt voortgang en resultaten.
   10 lessen

   1. Projectinitiatie en afbakeningJe start projecten op en bepaalt de reikwijdte.
   2. SMART-doelen formulerenJe formuleert SMART-doelen voor projecten.
   3. Planningstechnieken (zoals Gantt en Scrum)Je gebruikt planningstechnieken zoals Gantt en Scrum.
   4. Risicomanagement in projectenJe voert risicomanagement uit in projecten.
   5. Resource managementJe beheert inzet van middelen en resources.
   6. StakeholdermanagementJe betrekt stakeholders bij projectuitvoering.
   7. Monitoring en controle van projectenJe monitort en controleert de voortgang van projecten.
   8. lean tools toepassen in projectmanagementJe past Lean-tools toe binnen projectmanagement.
   9. Rapportage en communicatieJe rapporteert en communiceert over projectvoortgang.
   10. Evaluatie en afsluiting van projectenJe evalueert en sluit projecten af volgens plan.
8. 8 lean en digitalisering in de overheid Je onderzoekt hoe digitalisering Lean ondersteunt en processen binnen de overheid efficiënter maakt.
   10 lessen

   1. Digitalisering als lean-ondersteuningJe bekijkt hoe digitalisering Lean-processen versterkt.
   2. Automatiseren van processenJe onderzoekt mogelijkheden om processen te automatiseren.
   3. E-government toepassingenJe analyseert toepassingen van e-government.
   4. Gebruik van workflow management systemenJe werkt met workflow management systemen.
   5. Data-integriteit en beveiligingJe beoordeelt data-integriteit en beveiliging.
   6. Impact van digitalisering op processenJe analyseert de impact van digitalisering op processen.
   7. Veranderingen in werkrollen door digitaliseringJe beschrijft veranderingen in werkrollen door digitalisering.
   8. Digitale communicatie met burgersJe onderzoekt digitale communicatie met burgers.
   9. Analyse van digitale processenJe analyseert digitale processen op effectiviteit.
   10. Innovatieve technologieën in leanJe signaleert innovatieve technologieën voor Lean.
9. 9 Cultuur en leiderschap in lean-organisaties Je onderzoekt de rol van cultuur en leiderschap bij het realiseren van Lean in overheidsorganisaties.
   10 lessen

   1. Kenmerken van lean leiderschapJe benoemt kenmerken van Lean leiderschap.
   2. Leiderschapsstijlen binnen overheidJe vergelijkt leiderschapsstijlen binnen de overheid.
   3. Het belang van voorbeeldgedragJe bespreekt het belang van voorbeeldgedrag.
   4. Medewerkerbetrokkenheid stimulerenJe stimuleert betrokkenheid van medewerkers.
   5. Communicatie en feedbackJe zet communicatie en feedback in voor teamontwikkeling.
   6. Teamontwikkeling en samenwerkingJe werkt aan teamontwikkeling en samenwerking.
   7. Omgaan met conflictenJe gaat om met conflicten binnen teams.
   8. Cultuurverandering ondersteunenJe ondersteunt cultuurverandering richting Lean.
   9. Coaching en mentoringJe coacht en begeleidt collega’s in Lean-ontwikkeling.
   10. Leiderschap meten en verbeterenJe meet en verbetert leiderschap in de organisatie.
10. 10 Juridische en ethische aspecten van lean in de overheid Je onderzoekt juridische en ethische vraagstukken die spelen bij Lean-toepassing in de overheid.
    10 lessen

    1. Wet- en regelgeving relevant voor leanJe benoemt relevante wet- en regelgeving voor Lean-processen.
    2. Transparantie en verantwoordingJe waarborgt transparantie en legt verantwoording af.
    3. Privacy en gegevensbeschermingJe beschermt privacy en gegevens in processen.
    4. Ethische dilemma’s in procesoptimalisatieJe bespreekt ethische dilemma’s bij procesoptimalisatie.
    5. Rechtmatigheid van processenJe toetst processen aan rechtmatigheid.
    6. Toegankelijkheid van overheidsdienstenJe bevordert toegankelijkheid van overheidsdiensten.
    7. Risico’s van lean binnen wettelijke kadersJe benoemt risico’s van Lean binnen wettelijke kaders.
    8. Klachtenafhandeling en geschillenJe behandelt klachten en geschillen volgens procedure.
    9. Publieke waarden en leanJe koppelt publieke waarden aan Lean-praktijken.
    10. Compliance en auditsJe voert compliance en audits uit binnen Lean-processen.