HBO Praktijkcursus – Medicatiebeheer

Je beheert medicatieprocessen in de zorg, signaleert risico’s en past wet- en regelgeving en technologische hulpmiddelen toe.

1. 1 Inleiding medicatiebeheer Je onderzoekt het medicatieproces, rollen, verantwoordelijkheden en communicatie binnen de zorginstelling.
   10 lessen

   1. Definitie en doel van medicatiebeheerJe onderzoekt wat medicatiebeheer inhoudt en welk doel het dient in de zorgpraktijk.
   2. Belang van medicatieveiligheidJe benoemt waarom veilige omgang met medicatie noodzakelijk is voor patiënt en organisatie.
   3. Rollen en verantwoordelijkheden binnen medicatieprocesJe beschrijft wie welke taken en verantwoordelijkheden heeft in het medicatieproces.
   4. Overzicht van medicatieprocessen in zorginstellingenJe brengt de verschillende stappen van medicatieprocessen in kaart binnen zorginstellingen.
   5. Verschillen tussen medicatietoediening en medicatiebeheerJe vergelijkt de taken bij medicatietoediening en medicatiebeheer en benoemt de verschillen.
   6. Juridische kaders en regelgevingJe benoemt relevante juridische kaders en regelgeving rondom medicatiebeheer.
   7. Vertrouwelijkheid en privacy rondom medicatiegegevensJe past regels toe voor vertrouwelijkheid en privacy van medicatiegegevens.
   8. Communicatie met patiënten en zorgverlenersJe oefent met duidelijke communicatie met patiënten en collega’s over medicatie.
   9. Belang van protocollen en richtlijnenJe geeft aan hoe protocollen en richtlijnen bijdragen aan veilig medicatiebeheer.
   10. Samenwerking binnen het multidisciplinaire teamJe bespreekt hoe samenwerking in het multidisciplinaire team verloopt.
2. 2 Farmacologie basisprincipes Je verdiept je in werking, vormen, dosering en interacties van geneesmiddelen, met aandacht voor kwetsbare groepen.
   10 lessen

   1. Werking van geneesmiddelenJe legt uit hoe geneesmiddelen in het lichaam werken en welke effecten ze hebben.
   2. Farmaceutische vormen en toedieningswegenJe herkent verschillende farmaceutische vormen en toedieningswijzen.
   3. Farmacokinetiek: absorptie, distributie, metabolisme, excretieJe beschrijft de processen van absorptie, distributie, metabolisme en uitscheiding.
   4. Farmacodynamiek: effect van medicatie op het lichaamJe benoemt het effect van medicatie op het lichaam en hoe dit gemonitord wordt.
   5. Therapeutische breedte en bijwerkingenJe herkent bijwerkingen en het belang van de therapeutische breedte.
   6. Interacties tussen geneesmiddelenJe signaleert mogelijke interacties tussen verschillende geneesmiddelen.
   7. Allergieën en overgevoeligheidsreactiesJe herkent allergische reacties en overgevoeligheid bij medicatiegebruik.
   8. Specifieke aandacht voor kwetsbare groepen (oudere patiënten)Je let op aandachtspunten bij medicatie voor ouderen en andere kwetsbare groepen.
   9. Begrip van medicatiedoseringen en toedieningsschema’sJe past kennis toe over doseringen en schema’s bij het toedienen van medicatie.
   10. Begrippen rondom medicatiebewakingJe benoemt begrippen die van belang zijn voor medicatiebewaking.
3. 3 Medicatievoorschrift en registratie Je leert medicatievoorschriften interpreteren, digitaal registreren en communiceren over wijzigingen en incidenten.
   10 lessen

   1. Uitlezen en interpreteren van medicatievoorschriftenJe oefent met het lezen en correct interpreteren van voorschriften.
   2. Elektronische voorschrijfsystemenJe werkt met elektronische systemen voor het voorschrijven van medicatie.
   3. Correcte invoer van medicatiegegevensJe voert medicatiegegevens zorgvuldig en correct in.
   4. Wijzigingen en aanpassingen in medicatielijstenJe verwerkt wijzigingen en aanpassingen in medicatielijsten.
   5. Registratie van medicatietoedieningJe registreert de toediening van medicatie volgens protocol.
   6. Documentatie van medicatiefouten en incidentenJe documenteert medicatiefouten en incidenten zorgvuldig.
   7. Controlemechanismen bij registratieJe controleert de juistheid van registraties met controlemechanismen.
   8. Privacy en vertrouwelijkheid in medicatieregistratieJe waarborgt privacy en vertrouwelijkheid bij registratie van medicatie.
   9. Communicatie over medicatie aan patiënt en familieJe communiceert helder over medicatie met patiënt en familie.
   10. Archivering en terugvindbaarheid van medicatiegegevensJe zorgt voor correcte archivering en terugvindbaarheid van gegevens.
4. 4 Toediening van medicatie Je past verschillende technieken toe voor veilige medicatietoediening en begeleidt patiënten bij gebruik.
   10 lessen

   1. Verschillende toedieningsvormen (oraal, intraveneus, dermal, etc.)Je kiest de juiste toedieningsvorm bij verschillende situaties.
   2. Technieken voor correcte medicatietoedieningJe voert de juiste techniek toe bij het toedienen van medicatie.
   3. Voorzorgsmaatregelen bij toedieningJe neemt voorzorgsmaatregelen voor, tijdens en na toediening.
   4. Toedieningsschema’s en tijdstippenJe houdt je aan toedieningsschema’s en tijdstippen.
   5. Toedieningsfouten en preventieJe herkent en voorkomt fouten bij het toedienen van medicatie.
   6. Controle van identiteit van patiënt en medicatieJe controleert identiteit van patiënt en medicatie voor toediening.
   7. Omgaan met speciale situaties (bijv. slikproblemen)Je handelt adequaat bij slikproblemen of andere bijzondere situaties.
   8. Handhygiëne en infectiepreventie bij toedieningJe past handhygiëne en infectiepreventie toe bij toediening.
   9. Begeleiding en instructie van patiënten bij medicatiegebruikJe begeleidt en instrueert patiënten over het gebruik van medicatie.
   10. Gebruik van hulpmiddelen en apparatuurJe gebruikt hulpmiddelen en apparatuur bij het toedienen van medicatie.
5. 5 Medicatiebewaking en veiligheid Je signaleert bijwerkingen, analyseert incidenten en zet preventieve maatregelen in voor medicatieveiligheid.
   10 lessen

   1. Signaleren van bijwerkingen en contra-indicatiesJe herkent bijwerkingen en contra-indicaties bij medicatiegebruik.
   2. Risicofactoren voor medicatiefoutenJe benoemt risicofactoren voor medicatiefouten en let hier actief op.
   3. Toepassen van medicatiebewakingssystemenJe past systemen toe voor medicatiebewaking in de praktijk.
   4. Analyseren van medicatieincidentenJe analyseert incidenten en trekt hieruit conclusies voor verbetering.
   5. Rol van farmacovigilantieJe beschrijft de rol van farmacovigilantie in de zorg.
   6. Communicatie bij afwijkingen en incidentenJe communiceert over afwijkingen en incidenten met betrokkenen.
   7. Documenteren en rapporteren van medicatiefoutenJe documenteert en rapporteert medicatiefouten volgens afspraken.
   8. Preventieve maatregelen en verbeterplannenJe stelt preventieve maatregelen en verbeterplannen op.
   9. Gebruik van checklists en controlemethodenJe gebruikt checklists en controlemethoden bij medicatiebeheer.
   10. Training en bewustwording binnen het teamJe bevordert training en bewustwording binnen het team.
6. 6 Wet- en regelgeving medicatiebeheer Je past actuele wet- en regelgeving toe bij medicatiebeheer en kent de procedures bij incidenten en calamiteiten.
   10 lessen

   1. Relevante wetgeving (bijv. Geneesmiddelenwet)Je benoemt relevante wetgeving die van toepassing is op medicatiebeheer.
   2. Kwaliteitsnormen en richtlijnen (bijv. NEN 7510)Je herkent kwaliteitsnormen en richtlijnen in de zorgpraktijk.
   3. Toedieningsbevoegdheden en verantwoordelijkhedenJe weet wie bevoegd is tot toediening en welke verantwoordelijkheden daarbij horen.
   4. Meldplicht medicatie-incidentenJe handelt volgens de meldplicht bij medicatie-incidenten.
   5. Privacywetgeving rondom patiëntgegevensJe past privacywetgeving toe bij omgang met patiëntgegevens.
   6. Controle door inspectie en auditsJe bereidt je voor op inspecties en audits rond medicatiebeheer.
   7. Procedures bij calamiteitenJe volgt procedures bij calamiteiten rondom medicatie.
   8. Registratie- en bewaarplicht medicatiegegevensJe voert registratie- en bewaarplicht uit volgens de regels.
   9. Juridische gevolgen van medicatiefoutenJe benoemt juridische gevolgen van medicatiefouten.
   10. Ethiek binnen medicatiebeheerJe bespreekt ethische vraagstukken binnen medicatiebeheer.
7. 7 Medicatievoorraad en logistiek Je organiseert medicatievoorraad, beheert logistieke processen en werkt samen met apotheek en leveranciers.
   10 lessen

   1. Inkoop en ontvangst van geneesmiddelenJe regelt de inkoop en ontvangst van geneesmiddelen volgens afspraken.
   2. Opslagvereisten en beveiligingJe zorgt voor correcte opslag en beveiliging van medicatie.
   3. Voorraadbeheer en houdbaarheidscontroleJe beheert de voorraad en bewaakt de houdbaarheid van medicatie.
   4. Retourname en vernietiging van medicatieJe voert retourname en vernietiging van medicatie uit volgens protocol.
   5. Verslaglegging van voorraadbeheerJe legt voorraadbeheer vast in rapportages en systemen.
   6. Voorkomen van voorraadtekortenJe voorkomt tekorten door tijdig bij te bestellen en te signaleren.
   7. Logistieke keten binnen zorginstellingenJe volgt de logistieke keten binnen de zorginstelling.
   8. Transport van medicatie binnen instellingJe verzorgt het interne transport van medicatie veilig en verantwoord.
   9. Automatisering in medicatievoorraadbeheerJe gebruikt automatisering bij het beheren van medicatievoorraad.
   10. Samenwerking met apotheken en leveranciersJe stemt af met apotheken en leveranciers over levering en voorraad.
8. 8 Communicatie rondom medicatie Je oefent met effectieve communicatie over medicatie met patiënten, collega’s en andere zorgprofessionals.
   10 lessen

   1. Effectieve communicatie met patiënten over medicatieJe voert gesprekken met patiënten over medicatiegebruik en instructies.
   2. Informeren over bijwerkingen en gebruiksvoorwaardenJe informeert patiënten over mogelijke bijwerkingen en voorwaarden.
   3. Samenwerking met apothekers en artsenJe stemt medicatiezaken af met apothekers en artsen.
   4. Overdracht bij wisseling van zorgverlenerJe zorgt voor goede overdracht bij wisseling van zorgverlener.
   5. Documenteren van communicatieJe legt communicatie over medicatie vast in het dossier.
   6. Omgaan met taal- en cultuurverschillenJe houdt rekening met taal- en cultuurverschillen in gesprekken.
   7. Bespreken van medicatiewijzigingenJe bespreekt wijzigingen in medicatie met betrokkenen.
   8. Voorlichting bij polyfarmacieJe geeft voorlichting bij gebruik van meerdere geneesmiddelen.
   9. Communicatie bij medicatieweigeringJe gaat in op weigering van medicatie en bespreekt alternatieven.
   10. Gebruik van hulpmiddelen bij communicatieJe maakt gebruik van hulpmiddelen om communicatie te ondersteunen.
9. 9 Risico-inventarisatie en preventie Je voert risico-inventarisaties uit, analyseert incidenten en evalueert preventiemaatregelen binnen het team.
   10 lessen

   1. Identificeren van risico’s binnen medicatieprocesJe brengt risico’s in het medicatieproces systematisch in kaart.
   2. Analyse van incidenten en bijna-incidentenJe analyseert incidenten en bijna-incidenten om oorzaken te achterhalen.
   3. Preventieve maatregelen implementerenJe voert preventieve maatregelen uit ter voorkoming van fouten.
   4. Veiligheidscultuur bevorderen binnen teamJe stimuleert een veiligheidscultuur in het team.
   5. Rol van audits en kwaliteitscontrolesJe gebruikt audits en kwaliteitscontroles als controlemiddel.
   6. Signaleren van trends en terugkerende problemenJe signaleert trends en terugkerende problemen in het proces.
   7. Betrekken van patiënten bij risicobeheerJe betrekt patiënten actief bij het signaleren van risico’s.
   8. Training en bewustwording van medewerkersJe traint medewerkers in risicobewustzijn en preventie.
   9. Evalueren van preventiemaatregelenJe evalueert de effectiviteit van preventiemaatregelen.
   10. Verbeteren van protocollen en proceduresJe werkt aan het verbeteren van protocollen en procedures.
10. 10 Technologische hulpmiddelen in medicatiebeheer Je maakt gebruik van digitale systemen en hulpmiddelen om medicatiebeheer efficiënt en veilig uit te voeren.
    10 lessen

    1. Elektronische medicatie dossiers (EMD)Je werkt met elektronische medicatiedossiers voor registratie en overzicht.
    2. Barcode scanning bij medicatietoedieningJe past barcode scanning toe bij het toedienen van medicatie.
    3. Automatische medicatieverdelersJe gebruikt automatische medicatieverdelers in het werkproces.
    4. Software voor voorraadbeheerJe beheert medicatievoorraad met behulp van software.
    5. Telezorg en medicatiebewaking op afstandJe past telezorg en bewaking op afstand toe bij medicatiegebruik.
    6. Apps voor medicatieherinneringJe zet apps in voor herinneringen aan medicatie-inname.
    7. Gebruik van beslissingsondersteunende systemenJe gebruikt beslissingsondersteunende systemen bij medicatiebeheer.
    8. Digitale rapportage en analyse van medicatiegegevensJe maakt digitale rapportages en analyseert medicatiegegevens.
    9. Privacy en beveiliging van digitale systemenJe borgt privacy en beveiliging bij digitale systemen.
    10. Toekomstige ontwikkelingen in medicatietechnologieJe volgt ontwikkelingen in medicatietechnologie en past deze toe waar mogelijk.