HBO Praktijkcursus – Mantelzorg en familieondersteuning

Je onderzoekt mantelzorg vanuit verschillende perspectieven en past kennis toe in communicatie, samenwerking en ondersteuning.

1. 1 Inleiding in mantelzorg Je onderzoekt de maatschappelijke context, typen mantelzorgers, juridische aspecten en ethische vraagstukken.
   10 lessen

   1. Definitie en maatschappelijke context van mantelzorgJe analyseert hoe mantelzorg in Nederland maatschappelijk wordt gezien en gedefinieerd.
   2. Geschiedenis van informele zorg in NederlandJe onderzoekt de ontwikkeling van informele zorg door de tijd heen in Nederland.
   3. Typen mantelzorgers en hun kenmerkenJe herkent verschillende typen mantelzorgers en hun kenmerken in praktijksituaties.
   4. Verschil tussen formele en informele zorgJe vergelijkt formele en informele zorg en benoemt de verschillen in rollen en taken.
   5. Juridische aspecten rondom mantelzorgJe bestudeert juridische aspecten die relevant zijn voor mantelzorg.
   6. Mantelzorg in verschillende levensfasenJe bekijkt mantelzorg in verschillende levensfasen en past deze kennis toe.
   7. Culturele invloeden op mantelzorgJe onderzoekt hoe cultuur invloed heeft op mantelzorg en de ondersteuning ervan.
   8. Belangenorganisaties en hun rolJe benoemt de rol van belangenorganisaties binnen het veld van mantelzorg.
   9. Huidige beleidsontwikkelingenJe volgt actuele beleidsontwikkelingen rondom mantelzorg.
   10. Ethische dilemma’s in mantelzorgJe bespreekt ethische dilemma’s die zich voordoen bij mantelzorg.
2. 2 Communicatie met mantelzorgers en families Je oefent gespreksvaardigheden en leert omgaan met emoties, conflicten en interculturele communicatie.
   10 lessen

   1. Basisprincipes van empathisch communicerenJe past empathisch communiceren toe in gesprekken met mantelzorgers.
   2. Actief luisteren in stressvolle situatiesJe oefent actief luisteren, vooral in situaties met spanning of stress.
   3. Omgaan met emotionele reactiesJe leert omgaan met emotionele reacties van mantelzorgers en familieleden.
   4. Feedback geven en ontvangenJe geeft en ontvangt feedback in gesprekken met betrokkenen.
   5. Oplossingsgerichte gespreksvoeringJe voert oplossingsgerichte gesprekken met mantelzorgers en families.
   6. Conflictherkenning en -hanteringJe herkent en hanteert conflicten binnen families of zorgteams.
   7. Interculturele communicatieJe past interculturele communicatie toe in contact met diverse gezinnen.
   8. Gesprekstechnieken bij slechtnieuwsgesprekkenJe oefent gespreksvoering bij het brengen van slecht nieuws.
   9. Professionele afstand en nabijheidJe bewaakt professionele afstand en nabijheid in contact met mantelzorgers.
   10. Samenwerken met verschillende gezinsledenJe werkt samen met verschillende gezinsleden en stemt communicatie af.
3. 3 Psychosociale belasting Je signaleert psychosociale belasting, herkent risicofactoren en bespreekt ondersteuningsmogelijkheden.
   10 lessen

   1. Stress en overbelasting bij mantelzorgersJe signaleert stress en overbelasting bij mantelzorgers in de praktijk.
   2. Signalen van burn-out en depressieJe herkent signalen van burn-out en depressie bij mantelzorgers.
   3. Emotionele impact van langdurige zorgJe onderzoekt de emotionele gevolgen van langdurige zorg.
   4. Rouw en verliesverwerking bij mantelzorgJe bespreekt rouw en verliesverwerking bij mantelzorgers.
   5. Copingstrategieën en veerkrachtJe past copingstrategieën en veerkracht toe in begeleiding.
   6. Ondersteuning vanuit sociaal netwerkJe benut het sociaal netwerk als bron van ondersteuning.
   7. Effect van zorgsituaties op gezinsdynamiekJe analyseert het effect van zorgsituaties op de gezinsdynamiek.
   8. Begeleiding bij grenzen stellenJe begeleidt mantelzorgers bij het stellen van grenzen.
   9. Risico’s van isolementJe benoemt risico’s van isolement bij mantelzorgers.
   10. Hulpvragen herkennen en bespreekbaar makenJe maakt hulpvragen bespreekbaar en verwijst indien nodig door.
4. 4 Integrale samenwerking Je werkt samen met professionals, vrijwilligers en mantelzorgers binnen zorgnetwerken en coördineert ondersteuning.
   10 lessen

   1. Ketenzorg in de praktijkJe past ketenzorg toe in praktijksituaties rondom mantelzorg.
   2. Rollen van professionals in zorgnetwerkenJe benoemt de rollen van verschillende professionals in het netwerk.
   3. Multidisciplinair overleg voerenJe voert multidisciplinair overleg en deelt informatie met collega’s.
   4. Wijkgericht werken en signalerenJe signaleert behoeften en werkt wijkgericht samen.
   5. Casusoverdracht en verslagleggingJe draagt casussen over en legt verslag vast.
   6. Samenwerkingsmodellen en -structurenJe vergelijkt samenwerkingsmodellen en past deze toe.
   7. Coördinatie van zorg en ondersteuningJe coördineert zorg en ondersteuning voor mantelzorgers.
   8. Betrekken van vrijwilligers en informele netwerkenJe betrekt vrijwilligers en informele netwerken bij de zorg.
   9. Regie bij de mantelzorgerJe ondersteunt de mantelzorger bij het voeren van regie.
   10. Conflicten in de samenwerking oplossenJe lost conflicten op binnen samenwerkingsverbanden.
5. 5 Beleid en regelgeving Je past wet- en regelgeving toe en onderzoekt beleidsontwikkelingen rond mantelzorg en ondersteuning.
   10 lessen

   1. Wmo en de rol van gemeentenJe onderzoekt de rol van gemeenten binnen de Wmo.
   2. Wet langdurige zorg (Wlz)Je beschrijft de Wet langdurige zorg en de gevolgen voor mantelzorg.
   3. Participatiewet en sociale voorzieningenJe past kennis toe over de Participatiewet en sociale voorzieningen.
   4. Privacywetgeving (AVG)Je benoemt aandachtspunten rond privacy en de AVG.
   5. Mantelzorg in het sociaal domeinJe plaatst mantelzorg binnen het bredere sociaal domein.
   6. Recht op respijtzorgJe onderzoekt het recht op respijtzorg voor mantelzorgers.
   7. Indicatiestelling en toegang tot zorgJe analyseert het proces van indicatiestelling en toegang tot zorg.
   8. Verzekeringen en financiële ondersteuningJe benoemt mogelijkheden voor financiële ondersteuning en verzekeringen.
   9. Beleidsontwikkeling op landelijk niveauJe volgt beleidsontwikkeling op landelijk niveau.
   10. Internationale benaderingen van mantelzorgJe vergelijkt internationale benaderingen van mantelzorg.
6. 6 Ondersteuningsmogelijkheden Je onderzoekt praktische en psychosociale ondersteuningsmogelijkheden voor mantelzorgers en hun netwerk.
   10 lessen

   1. Mantelzorgmakelaars en hun inzetJe beschrijft de inzet van mantelzorgmakelaars in de praktijk.
   2. Respijtzorgvormen en hun toepassingJe past verschillende vormen van respijtzorg toe in casussen.
   3. Mantelzorgcafés en lotgenotencontactJe onderzoekt het belang van lotgenotencontact en mantelzorgcafés.
   4. Digitale hulpmiddelen voor ondersteuningJe maakt gebruik van digitale hulpmiddelen ter ondersteuning.
   5. Praktische hulp via welzijnsorganisatiesJe schakelt praktische hulp in via welzijnsorganisaties.
   6. Dagbesteding voor zorgontvangersJe onderzoekt mogelijkheden voor dagbesteding voor zorgontvangers.
   7. Tijdelijke opname en logeerzorgJe bespreekt tijdelijke opname en logeerzorg als ondersteuning.
   8. Coaching en begeleiding op maatJe zet coaching en begeleiding op maat in voor mantelzorgers.
   9. Netwerkversterking en zelfhulpgroepenJe versterkt netwerken en stimuleert zelfhulpgroepen.
   10. Toeleiding naar formele zorgJe begeleidt de toeleiding naar formele zorg.
7. 7 Diversiteit en inclusie in mantelzorg Je onderzoekt diversiteit in mantelzorg en past sensitief handelen toe in uiteenlopende situaties.
   10 lessen

   1. Mantelzorg binnen migrantenfamiliesJe analyseert mantelzorg binnen migrantenfamilies en hun specifieke behoeften.
   2. Genderrollen en zorgverwachtingenJe benoemt de invloed van genderrollen op zorgverwachtingen.
   3. Zorg binnen lhbti+ gemeenschappenJe onderzoekt zorg binnen lhbti+ gemeenschappen.
   4. Religieuze overtuigingen en zorgJe bespreekt de rol van religieuze overtuigingen bij mantelzorg.
   5. Mantelzorg door kinderen of jongerenJe herkent mantelzorg door kinderen of jongeren en hun uitdagingen.
   6. Taboes rondom zorgvragenJe benoemt taboes rondom zorgvragen en zoekt passende benaderingen.
   7. Toegankelijkheid van hulpverleningJe beoordeelt de toegankelijkheid van hulpverlening voor verschillende groepen.
   8. Discriminatie en uitsluitingJe signaleert discriminatie en uitsluiting in de zorgpraktijk.
   9. Taalbarrières en laaggeletterdheidJe herkent taalbarrières en laaggeletterdheid bij mantelzorgers.
   10. Sensitief handelen in diverse contextenJe past sensitief handelen toe in diverse contexten.
8. 8 Professionele houding en ethiek Je reflecteert op je professionele houding, ethiek en verantwoordelijkheden in het werken met mantelzorgers.
   10 lessen

   1. Reflectie op eigen waarden en normenJe reflecteert op je eigen waarden en normen in het werkveld.
   2. Grenzen van professionele betrokkenheidJe bewaakt de grenzen van je professionele betrokkenheid.
   3. Integriteit in complexe situatiesJe handelt integer bij complexe situaties in de zorg.
   4. Verantwoordelijkheid en aansprakelijkheidJe benoemt je verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid als professional.
   5. Omgaan met machtsverhoudingenJe gaat om met machtsverhoudingen in de samenwerking.
   6. Vertrouwelijkheid en beroepsgeheimJe waarborgt vertrouwelijkheid en het beroepsgeheim.
   7. Kritisch denken en moreel redenerenJe past kritisch denken en moreel redeneren toe in dilemma’s.
   8. Professionele ontwikkeling en leerhoudingJe werkt aan je eigen professionele ontwikkeling en leerhouding.
   9. Omgaan met ethische dilemma’sJe bespreekt ethische dilemma’s en zoekt naar handelingsmogelijkheden.
   10. Zelfzorg en balans in het werkJe zorgt voor balans tussen werk en zelfzorg.
9. 9 Signaleren en preventie Je signaleert risico’s, voert preventieve acties uit en werkt samen met andere professionals rond mantelzorg.
   10 lessen

   1. Herkennen van overbelasting bij mantelzorgersJe herkent tekenen van overbelasting bij mantelzorgers.
   2. Vroegsignalering van psychische klachtenJe signaleert vroegtijdig psychische klachten bij mantelzorgers.
   3. Huisbezoeken en observatietechniekenJe voert huisbezoeken uit en past observatietechnieken toe.
   4. Preventieve interventies plannenJe plant en voert preventieve interventies uit.
   5. Monitoring van zorgsituatiesJe monitort zorgsituaties en signaleert veranderingen.
   6. Samenwerken met huisarts en wijkteamJe werkt samen met huisarts en wijkteam in signalering.
   7. Signaleringsinstrumenten gebruikenJe gebruikt signaleringsinstrumenten in je werk.
   8. Risicogroepen en preventiebeleidJe benoemt risicogroepen en past preventiebeleid toe.
   9. Begeleiden naar passende hulpJe begeleidt mantelzorgers naar passende hulp.
   10. Evaluatie van preventieve actiesJe evalueert preventieve acties en past deze zo nodig aan.
10. 10 Praktijkgericht onderzoek Je ontwikkelt onderzoekend vermogen en past onderzoeksvaardigheden toe binnen het sociaal domein.
    10 lessen

    1. Onderzoekend vermogen ontwikkelenJe ontwikkelt je vermogen om praktijkgericht onderzoek te doen.
    2. Opstellen van een praktijkvraagJe stelt een relevante praktijkvraag op voor onderzoek.
    3. Kwalitatieve en kwantitatieve methodenJe past kwalitatieve en kwantitatieve onderzoeksmethoden toe.
    4. Toepassen van literatuuronderzoekJe voert literatuuronderzoek uit en verwerkt de informatie.
    5. Analyseren van casuïstiekJe analyseert casuïstiek uit de praktijk.
    6. Data verzamelen en verwerkenJe verzamelt en verwerkt onderzoeksdata.
    7. Rapporteren en presenteren van resultatenJe rapporteert en presenteert onderzoeksresultaten.
    8. Onderzoek binnen het sociaal domeinJe voert onderzoek uit binnen het sociaal domein.
    9. Evalueren van eigen handelenJe evalueert je eigen handelen op basis van onderzoeksresultaten.
    10. Praktijkverbetering op basis van onderzoekJe vertaalt onderzoeksresultaten naar praktijkverbetering.