HBO Praktijkcursus – Overheidsfinanciën

Je onderzoekt hoe je overheidsfinanciën beheert, analyseert en verantwoordt in verschillende beleids- en uitvoeringssituaties.

1. 1 Overheidsbegroting en budgetteren Je analyseert begrotingsprocessen, stelt ramingen op en beoordeelt budgettering binnen de overheid.
   10 lessen

   1. Functie en betekenis van de begrotingJe onderzoekt het doel van een begroting en de rol ervan in het overheidsbeleid.
   2. Begrotingscycli en planningJe brengt de fasen van de begrotingscyclus en de planning daarvan in kaart.
   3. Opstellen van meerjarenramingenJe stelt meerjarenramingen op en beoordeelt de uitgangspunten daarvan.
   4. Budgetteringsmethoden en techniekenJe vergelijkt verschillende budgetteringsmethoden en past technieken toe.
   5. Vaste en variabele kosten onderscheidenJe maakt onderscheid tussen vaste en variabele kosten in begrotingen.
   6. Prioriteiten stellen binnen begrotingJe bepaalt prioriteiten bij het verdelen van middelen binnen een begroting.
   7. Controleren van budgetafwijkingenJe controleert afwijkingen tussen budget en realisatie en analyseert oorzaken.
   8. Begrotingsdiscipline en verantwoordingsplichtJe beoordeelt hoe begrotingsdiscipline en verantwoordingsplicht worden vormgegeven.
   9. Relatie tussen beleid en begrotingJe legt de relatie tussen beleidskeuzes en de financiële vertaling in de begroting uit.
   10. Begrotingsrapportages en communicatieJe stelt rapportages op en communiceert over de voortgang van de begroting.
2. 2 Belastingen en heffingen Je onderzoekt belastingsoorten, grondslagen en de rol van belastingen in het overheidsbeleid.
   10 lessen

   1. Soorten belastingen (direct, indirect)Je onderscheidt directe en indirecte belastingen en benoemt voorbeelden.
   2. Belastinggrondslagen en tarievenJe analyseert belastinggrondslagen en berekent tarieven.
   3. Doelstellingen van belastingheffingJe benoemt verschillende doelstellingen van belastingheffing.
   4. Invordering en toezicht op belastingenJe beschrijft het proces van invordering en toezicht op belastingen.
   5. Belastingen als instrument van overheidsbeleidJe onderzoekt hoe belastingen worden ingezet als beleidsinstrument.
   6. Sociale verzekeringspremies en heffingenJe brengt sociale verzekeringspremies en heffingen in kaart.
   7. Fiscale rechtvaardigheid en draagkrachtprincipeJe past het draagkrachtprincipe en fiscale rechtvaardigheid toe.
   8. Invloed van belastingen op economieJe beoordeelt de invloed van belastingen op economische processen.
   9. Internationaal belastingrechtJe onderzoekt internationale aspecten van belastingrecht.
   10. Belastingontwijking en -ontduikingJe herkent en analyseert belastingontwijking en -ontduiking.
3. 3 Overheidsfinanciering en schuldbeheer Je analyseert financieringsbronnen, schuldbeheer en de impact op de begroting van de overheid.
   10 lessen

   1. Bronnen van overheidsfinancieringJe benoemt en vergelijkt verschillende bronnen van overheidsfinanciering.
   2. Soorten overheidsschuldenJe onderscheidt soorten overheidsschulden en hun kenmerken.
   3. Rente en aflossingsschema’sJe stelt rente- en aflossingsschema’s op en beoordeelt de gevolgen.
   4. Beleid voor schuldmanagementJe beschrijft beleid voor het beheren van overheidsschulden.
   5. Invloed van schulden op begrotingsruimteJe analyseert de invloed van schulden op de begrotingsruimte.
   6. Kosten en risico’s van financieringJe beoordeelt kosten en risico’s van financieringsvormen.
   7. Relatie tussen financiering en investeringenJe legt de relatie tussen financiering en investeringen uit.
   8. Transparantie en verantwoording van schuldenJe onderzoekt hoe transparantie en verantwoording bij schulden worden vormgegeven.
   9. Financiële markten en overheidsfinancieringJe analyseert de rol van financiële markten bij overheidsfinanciering.
   10. Herfinanciering en schuldreductieJe past herfinancieringstechnieken toe en beoordeelt schuldreductie.
4. 4 Financieel beheer en control Je onderzoekt financieel beheer, interne controle en het meten van efficiëntie binnen de overheid.
   10 lessen

   1. Principes van financieel beheer binnen de overheidJe past principes van financieel beheer toe op overheidsprocessen.
   2. Interne controle en risicomanagementJe herkent risico’s en stelt interne controlemaatregelen vast.
   3. Beheersmaatregelen en proceduresJe beschrijft procedures en beheersmaatregelen voor financiële processen.
   4. Financiële verantwoording en rapportageJe stelt financiële verantwoording en rapportages op.
   5. Audit en toezicht door controlerende instantiesJe onderzoekt de rol van audit en toezicht door controlerende instanties.
   6. Budgetdiscipline en nalevingJe beoordeelt naleving van budgetdiscipline in de praktijk.
   7. Efficiëntie en effectiviteit metenJe meet efficiëntie en effectiviteit van financiële processen.
   8. Compliance met wet- en regelgevingJe controleert op compliance met relevante wet- en regelgeving.
   9. Fraudepreventie en integriteitJe herkent signalen van fraude en bevordert integriteit.
   10. Verbeteren van financiële processenJe stelt verbeteringen voor in financiële processen.
5. 5 Overheidsaccounting en verslaggeving Je past boekhoudkundige principes toe en stelt overheidsrapportages en jaarrekeningen op.
   10 lessen

   1. Principes van overheidsboekhoudingJe past basisprincipes van overheidsboekhouding toe in praktijksituaties.
   2. Verschillen met commerciële accountingJe vergelijkt overheidsaccounting met commerciële accounting.
   3. Opstellen van jaarrekeningen en rapportenJe stelt jaarrekeningen en financiële rapporten op.
   4. Functionele classificatie van kosten en batenJe classificeert kosten en baten functioneel.
   5. Transparantie en verantwoording naar burgersJe beoordeelt hoe transparantie en verantwoording naar burgers plaatsvinden.
   6. Toepassing van verslaggevingsregels (RJ en IPSAS)Je past verslaggevingsregels toe, zoals RJ en IPSAS.
   7. Kasstroombeheer en liquiditeitspositieJe beheert kasstromen en bewaakt de liquiditeitspositie.
   8. Waarderingsgrondslagen en voorzieningenJe past waarderingsgrondslagen en voorzieningen toe.
   9. Analyse van financiële rapportagesJe analyseert financiële rapportages en trekt conclusies.
   10. Informatieverstrekking en communicatieJe verstrekt relevante financiële informatie en communiceert hierover.
6. 6 Kosten-batenanalyse en investeringsbeleid Je voert kosten-batenanalyses uit en beoordeelt investeringsvoorstellen binnen het overheidsdomein.
   10 lessen

   1. Doel en toepassing van kosten-batenanalysesJe bepaalt wanneer en hoe je kosten-batenanalyses toepast.
   2. Identificeren en kwantificeren van kosten en batenJe identificeert en kwantificeert kosten en baten van projecten.
   3. Methodes voor waardering van effectenJe past waarderingsmethodes toe op effecten van investeringen.
   4. Risicoanalyse en onzekerhedenJe voert risicoanalyses uit en benoemt onzekerheden.
   5. Impact op beleid en besluitvormingJe beoordeelt de impact van analyses op beleidsbeslissingen.
   6. Investeringscriteria en -selectieJe selecteert investeringscriteria en maakt keuzes tussen projecten.
   7. Monitoring van investeringsprojectenJe monitort de voortgang van investeringsprojecten.
   8. Evaluatie van investeringsresultatenJe evalueert de resultaten van investeringen.
   9. Maatschappelijke effecten meenemenJe neemt maatschappelijke effecten mee in je analyse.
   10. Verbeteren van analysemethodenJe verbetert analysemethoden op basis van evaluaties.
7. 7 Financiële wet- en regelgeving Je onderzoekt relevante wet- en regelgeving voor overheidsfinanciën en past deze toe in de praktijk.
   10 lessen

   1. Wetgeving rondom overheidsfinanciënJe benoemt de belangrijkste wetten rondom overheidsfinanciën.
   2. Rijksbegrotingswetten en kadersJe beschrijft de rijksbegrotingswetten en financiële kaders.
   3. Europese regelgeving en invloedJe analyseert de invloed van Europese regelgeving op overheidsfinanciën.
   4. Verplichtingen voor financieel beheerJe benoemt verplichtingen voor financieel beheer binnen de overheid.
   5. Toetsing en sancties bij niet-nalevingJe beschrijft toetsing en mogelijke sancties bij niet-naleving.
   6. Rol van parlement en toezichthoudersJe onderzoekt de rol van parlement en toezichthouders.
   7. Wijzigingen in wetgeving volgenJe volgt wijzigingen in wetgeving en past deze toe.
   8. Interpretatie van financiële regelsJe interpreteert financiële regels in praktijksituaties.
   9. Compliance in de praktijkJe past compliance toe binnen financiële processen.
   10. Advies en juridische ondersteuningJe vraagt advies en juridische ondersteuning aan waar nodig.
8. 8 Fiscaal beleid en economische effecten Je analyseert de rol van fiscaal beleid en de economische effecten van fiscale maatregelen.
   10 lessen

   1. Rol van fiscaal beleid binnen economieJe onderzoekt hoe fiscaal beleid de economie beïnvloedt.
   2. Stimuleren van economische groei via belastingenJe analyseert hoe belastingen economische groei kunnen stimuleren.
   3. Invloed op consumptie en investeringenJe beoordeelt de invloed van belastingen op consumptie en investeringen.
   4. Herverdeling en sociale rechtvaardigheidJe onderzoekt herverdeling en sociale rechtvaardigheid via fiscale maatregelen.
   5. Automatische stabilisatoren en conjunctuurbeleidJe beschrijft het effect van automatische stabilisatoren en conjunctuurbeleid.
   6. Effecten van belastingveranderingen metenJe meet effecten van belastingveranderingen op de economie.
   7. Fiscale stimulansen en aftrekpostenJe analyseert fiscale stimulansen en het gebruik van aftrekposten.
   8. Internationale fiscale concurrentieJe onderzoekt internationale fiscale concurrentie.
   9. Balans tussen inkomsten en uitgavenJe bewaakt de balans tussen inkomsten en uitgaven.
   10. Analyse van fiscale beleidsmaatregelenJe analyseert de gevolgen van fiscale beleidsmaatregelen.
9. 9 Decentralisatie en financiële relaties Je onderzoekt financiële relaties en decentralisatie tussen bestuurslagen binnen de overheid.
   10 lessen

   1. Verdeling van financiële bevoegdhedenJe brengt de verdeling van financiële bevoegdheden in kaart.
   2. Financiering van decentrale overhedenJe analyseert de financiering van decentrale overheden.
   3. Uitkeringen en algemene bijdragenJe benoemt uitkeringen en algemene bijdragen aan decentrale overheden.
   4. Lokale belastingheffing en eigen middelenJe onderzoekt lokale belastingheffing en eigen middelen.
   5. Verantwoordingsrelaties tussen bestuurslagenJe beschrijft verantwoordingsrelaties tussen verschillende bestuurslagen.
   6. Effecten van decentralisatie op financiële positieJe beoordeelt de effecten van decentralisatie op de financiële positie.
   7. Afstemming van beleidsdoelen en financiënJe stemt beleidsdoelen en financiën op elkaar af.
   8. Samenwerking tussen overhedenJe onderzoekt samenwerking tussen verschillende overheden.
   9. Controleren van decentrale uitgavenJe controleert de uitgaven van decentrale overheden.
   10. Hervormingen en trends in decentralisatieJe signaleert trends en hervormingen in decentralisatie.
10. 10 Strategisch financieel management Je past strategisch financieel management toe en ontwikkelt toekomstgericht financieel beleid.
    10 lessen

    1. Lange termijn financiële planningJe maakt een lange termijn financiële planning voor de overheid.
    2. Afstemmen van financiën en beleidsdoelenJe stemt financiële middelen af op beleidsdoelen.
    3. Scenarioanalyse en stresstestenJe voert scenarioanalyses en stresstesten uit.
    4. Prioriteiten stellen binnen financiële kadersJe stelt prioriteiten binnen financiële kaders.
    5. Omgaan met onzekerheden en risico’sJe gaat om met onzekerheden en risico’s in financiële plannen.
    6. Integreren van financiële en operationele dataJe integreert financiële en operationele data voor besluitvorming.
    7. Financiële innovatie binnen overheidJe onderzoekt mogelijkheden voor financiële innovatie binnen de overheid.
    8. Transparantie en communicatie over financiënJe communiceert transparant over financiële keuzes en resultaten.
    9. Prestatiemanagement en resultaatgericht werkenJe past prestatiemanagement toe en werkt resultaatgericht.
    10. Toekomstbestendig financieel beleidJe ontwikkelt beleid dat financieel toekomstbestendig is.