HBO Communicatieve vaardigheden in teams (6 maanden)

Je oefent met effectieve communicatie in teams, zowel mondeling als schriftelijk, en past deze toe in uiteenlopende situaties.

1. 1 Teamdynamiek Je onderzoekt hoe teamrollen, groepsfasen en onderlinge dynamiek de communicatie beïnvloeden.
   10 lessen

   1. Herkennen van rollen binnen een teamJe brengt verschillende rollen in een team in kaart en herkent deze bij jezelf en anderen.
   2. De invloed van groepsfasen op communicatieJe analyseert hoe groepsfasen het communicatieproces binnen teams sturen.
   3. Positieve en negatieve groepsdrukJe signaleert hoe groepsdruk ontstaat en welke effecten dit heeft op het team.
   4. De rol van vertrouwen in samenwerkingJe benoemt het belang van vertrouwen en bespreekt hoe dit de samenwerking versterkt.
   5. Macht en hiërarchie binnen teamsJe onderzoekt hoe machtsverhoudingen en hiërarchie de interactie beïnvloeden.
   6. Non-verbale communicatie in groepsverbandJe observeert non-verbale signalen en past deze toe in groepssituaties.
   7. Signalen van conflicten tijdig herkennenJe leert vroegtijdig signalen van conflicten te herkennen binnen teams.
   8. Het stimuleren van openheid en veiligheidJe ontwikkelt manieren om openheid en veiligheid in het team te bevorderen.
   9. De waarde van diversiteit in teaminteractieJe bespreekt hoe diversiteit bijdraagt aan effectieve teaminteractie.
   10. Grenzen van teamloyaliteitJe onderzoekt waar de grenzen van loyaliteit binnen teams liggen.
2. 2 Interpersoonlijke communicatie Je traint interpersoonlijke communicatievaardigheden voor effectieve samenwerking in teams.
   10 lessen

   1. Actief luisteren toepassenJe past actief luisteren toe en controleert of je de boodschap juist begrijpt.
   2. Gebruik van open en gesloten vragenJe oefent met het stellen van open en gesloten vragen in gesprekken.
   3. Empathisch reageren in gesprekkenJe reageert empathisch en stemt je reactie af op de ander.
   4. Constructieve feedback geven en ontvangenJe geeft en ontvangt constructieve feedback in een teamcontext.
   5. Herkennen van communicatiestijlenJe herkent verschillende communicatiestijlen en past je aanpak hierop aan.
   6. Het belang van assertiviteitJe onderzoekt het effect van assertiviteit in je communicatie.
   7. Vermijden van misverstanden door parafraserenJe voorkomt misverstanden door te parafraseren wat de ander zegt.
   8. Hanteren van stiltes in gesprekkenJe leert stiltes effectief te gebruiken tijdens gesprekken.
   9. Oefenen met ik-boodschappenJe oefent met het formuleren van ik-boodschappen.
   10. Het afstemmen van toon en houdingJe stemt je toon en houding af op de situatie en gesprekspartner.
3. 3 Professionele gespreksvoering Je ontwikkelt vaardigheden voor zakelijke gespreksvoering en effectieve overlegstructuren.
   10 lessen

   1. Opbouw van een zakelijk gesprekJe structureert een zakelijk gesprek en bepaalt het verloop.
   2. Doelen stellen voor een overlegJe stelt concrete doelen voor een overleg en bewaakt deze.
   3. Het structureren van argumentatieJe bouwt argumentatie logisch op tijdens een gesprek.
   4. Onderhandelen met collega’sJe oefent met onderhandelen en het bereiken van overeenstemming.
   5. Informatie samenvatten en terugkoppelenJe vat informatie samen en koppelt deze terug aan het team.
   6. Feedback integreren in vervolggesprekkenJe verwerkt feedback in vervolggesprekken en past je aanpak aan.
   7. Grenzen stellen in professionele gesprekkenJe stelt grenzen en bewaakt je positie in professionele gesprekken.
   8. Verhelderen van verwachtingen en takenJe maakt verwachtingen en taken duidelijk voor alle betrokkenen.
   9. Afspraken helder vastleggenJe legt afspraken helder en concreet vast.
   10. Reflecteren op het eigen gesprekshandelenJe reflecteert op je eigen gespreksvoering en past verbeteringen toe.
4. 4 Schriftelijke communicatie Je oefent met het schrijven van duidelijke zakelijke teksten voor interne communicatie.
   10 lessen

   1. Schrijven van heldere e-mailsJe schrijft heldere en doelgerichte e-mails voor collega’s.
   2. Structuur in notulen en verslagenJe brengt structuur aan in notulen en verslagen.
   3. Juiste toon kiezen voor interne berichtenJe kiest de juiste toon voor interne berichten.
   4. Opstellen van korte memo’sJe stelt korte memo’s op die kernachtig informeren.
   5. Teksten redigeren voor begrijpelijkheidJe redigeert teksten op begrijpelijkheid en duidelijkheid.
   6. Correct taalgebruik in zakelijke contextJe past correct zakelijk taalgebruik toe in je teksten.
   7. Visuele ondersteuning in geschreven communicatieJe ondersteunt je tekst met visuele middelen waar nodig.
   8. Rapportages bondig formulerenJe formuleert rapportages bondig en overzichtelijk.
   9. Gebruik van opsommingen en alinea’sJe gebruikt opsommingen en alinea’s voor leesbaarheid.
   10. Schrijven vanuit het perspectief van de lezerJe schrijft met het perspectief van de lezer als uitgangspunt.
5. 5 Presenteren in teams Je bereidt presentaties voor en voert deze uit binnen een teamsetting.
   10 lessen

   1. Voorbereiden van een korte presentatieJe plant en bereidt een korte presentatie voor.
   2. Structuur aanbrengen in presentatiesJe brengt structuur aan in de opbouw van je presentatie.
   3. Inzet van ondersteunende mediaJe zet ondersteunende media effectief in.
   4. Contact maken met het publiekJe maakt contact met je publiek tijdens het presenteren.
   5. Spreektempo en intonatie variërenJe varieert in spreektempo en intonatie voor een boeiende presentatie.
   6. Oefenen met storytellingJe past storytelling toe om je boodschap krachtig over te brengen.
   7. Omgaan met zenuwen tijdens presenterenJe oefent met het omgaan met zenuwen tijdens het presenteren.
   8. Betrekken van het publiek in een presentatieJe betrekt het publiek actief bij je presentatie.
   9. Feedback integreren in een volgende presentatieJe verwerkt feedback in een volgende presentatie.
   10. Samen presenteren met teamledenJe presenteert samen met teamleden en stemt af op elkaar.
6. 6 Conflicthantering Je leert conflicten in teams herkennen, bespreken en constructief oplossen.
   10 lessen

   1. Oorzaken van conflicten herkennenJe signaleert verschillende oorzaken van conflicten in teams.
   2. Het onderscheid tussen taak- en relatieconflictenJe maakt onderscheid tussen taak- en relatieconflicten.
   3. Emoties benoemen in conflictsituatiesJe benoemt emoties die spelen in conflictsituaties.
   4. De rol van bemiddeling en derde partijenJe bespreekt de rol van bemiddeling en inzet van derden.
   5. De-escaleren van gespannen situatiesJe oefent met het de-escaleren van gespannen situaties.
   6. Luisteren naar alle standpuntenJe luistert actief naar alle betrokken standpunten.
   7. Het vinden van gemeenschappelijke belangenJe zoekt naar gemeenschappelijke belangen in een conflict.
   8. Assertief optreden zonder agressieJe treedt assertief op zonder agressief te worden.
   9. Formuleren van afspraken na een conflictJe formuleert heldere afspraken na afloop van een conflict.
   10. Leren van conflicten in teamverbandJe reflecteert op conflicten en leert hiervan voor toekomstige situaties.
7. 7 Leiderschap en communicatie Je onderzoekt hoe leiderschap en communicatie elkaar beïnvloeden binnen teams.
   10 lessen

   1. Verschillende leiderschapsstijlen verkennenJe verkent verschillende stijlen van leidinggeven.
   2. De rol van communicatie in leidinggevenJe benoemt de rol van communicatie bij het aansturen van teams.
   3. Motiverende boodschappen formulerenJe formuleert motiverende boodschappen voor je team.
   4. Duidelijke instructies gevenJe geeft duidelijke instructies aan teamleden.
   5. Transparantie in besluitvormingJe zorgt voor transparantie in besluitvorming.
   6. Het belang van voorbeeldgedragJe laat voorbeeldgedrag zien in de communicatie met het team.
   7. Feedback van teamleden benuttenJe benut feedback van teamleden om je leiderschap te versterken.
   8. Communicatie bij veranderingsprocessenJe communiceert helder bij veranderingen in het team.
   9. Stimuleren van participatie in teamsJe stimuleert participatie en betrokkenheid in het team.
   10. De balans tussen sturing en autonomieJe vindt een balans tussen sturing geven en autonomie bieden.
8. 8 Samenwerking in projecten Je stemt samenwerking en communicatie af binnen projectteams en met externe partijen.
   10 lessen

   1. Taken en verantwoordelijkheden afstemmenJe verdeelt taken en verantwoordelijkheden binnen een projectteam.
   2. Heldere doelstellingen formulerenJe formuleert duidelijke doelstellingen voor projecten.
   3. Communicatie bij voortgangsbewakingJe communiceert over de voortgang en bewaakt deze.
   4. Omgaan met deadlines en tijdsdrukJe gaat om met deadlines en tijdsdruk in projecten.
   5. Documenteren van projectbesluitenJe documenteert projectbesluiten gestructureerd.
   6. Afstemming met externe partijenJe stemt af met externe partijen tijdens projecten.
   7. Rollen verdelen binnen projectteamsJe verdeelt rollen effectief binnen het projectteam.
   8. Het organiseren van projectoverleggenJe organiseert en leidt projectoverleggen.
   9. Digitale tools inzetten voor samenwerkingJe zet digitale tools in om samenwerking te ondersteunen.
   10. Evalueren van projectresultatenJe evalueert projectresultaten en bespreekt verbeterpunten.
9. 9 Interculturele communicatie Je leert effectief communiceren in teams met verschillende culturele achtergronden.
   10 lessen

   1. Bewustzijn van eigen referentiekaderJe wordt je bewust van je eigen referentiekader in communicatie.
   2. Respectvol omgaan met verschillenJe gaat respectvol om met culturele verschillen in teams.
   3. Culturele gewoonten en waarden herkennenJe herkent culturele gewoonten en waarden bij teamleden.
   4. Vermijden van stereotyperingJe vermijdt stereotypering in teamcommunicatie.
   5. De rol van taalbarrières in teamsJe signaleert de invloed van taalbarrières in teams.
   6. Gebruik van eenvoudige taal en voorbeeldenJe gebruikt eenvoudige taal en heldere voorbeelden.
   7. Omgaan met verschillende communicatiestijlenJe past je communicatie aan op verschillende stijlen.
   8. Het benutten van culturele diversiteitJe benut culturele diversiteit in het team.
   9. Signalen van misverstanden herkennenJe herkent signalen van misverstanden en pakt deze aan.
   10. Strategieën om bruggen te slaanJe past strategieën toe om bruggen te slaan tussen culturen.
10. 10 Reflectie en zelfontwikkeling Je reflecteert op je communicatieve vaardigheden en plant je verdere ontwikkeling.
    10 lessen

    1. Zelfanalyse van communicatieve kwaliteitenJe analyseert je eigen communicatieve kwaliteiten.
    2. Vaststellen van persoonlijke leerdoelenJe stelt persoonlijke leerdoelen op voor je communicatie.
    3. Feedback vertalen naar actiepuntenJe vertaalt ontvangen feedback naar concrete actiepunten.
    4. Reflecteren op teamervaringenJe reflecteert op ervaringen binnen teams en trekt lessen hieruit.
    5. Oefenen met zelfvertrouwen in communicatieJe oefent met zelfvertrouwen in verschillende communicatiesituaties.
    6. Omgaan met kritiek en weerstandJe gaat om met kritiek en weerstand in communicatie.
    7. Plannen van eigen ontwikkelstappenJe plant ontwikkelstappen voor je communicatieve groei.
    8. Gebruikmaken van intervisie en collegiale toetsingJe maakt gebruik van intervisie en collegiale toetsing.
    9. Balans vinden tussen werk en communicatiebelastingJe zoekt balans tussen werkdruk en communicatiebelasting.
    10. Opstellen van een persoonlijk ontwikkelplanJe stelt een persoonlijk ontwikkelplan op voor je communicatie.

Je onderzoekt hoe teams functioneren, oefent met teamrollen, leiderschap, communicatie en samenwerking, en past methoden toe voor teamontwikkeling.

1. 1 Basisprincipes van teamontwikkeling Je onderzoekt wat een team is, hoe teams zich ontwikkelen en welke factoren bijdragen aan effectieve samenwerking.
   10 lessen

   1. Definitie van een teamJe onderscheidt teams van andere samenwerkingsvormen en benoemt kenmerken.
   2. Verschil tussen groep en teamJe vergelijkt groepen met teams en benoemt de verschillen in functioneren.
   3. Doelen van teamontwikkelingJe benoemt doelen van teamontwikkeling en vertaalt deze naar de praktijk.
   4. Fasen van teamontwikkeling (Tuckman-model)Je analyseert de fasen van teamontwikkeling volgens het Tuckman-model.
   5. Rollen binnen teams (Belbin)Je beschrijft verschillende rollen binnen teams met het model van Belbin.
   6. Invloed van organisatiecultuur op teamsJe bekijkt hoe organisatiecultuur het functioneren van teams beïnvloedt.
   7. Samenwerkingsvormen en structurenJe onderzoekt samenwerkingsvormen en structuren binnen teams.
   8. Succesfactoren van effectieve teamsJe benoemt factoren die bijdragen aan effectieve teams.
   9. Valkuilen bij teamvormingJe signaleert valkuilen bij het vormen van teams en benoemt deze.
   10. Teamontwikkeling in de praktijkJe past inzichten toe op praktijksituaties van teamontwikkeling.
2. 2 Teamrollen en groepsdynamiek Je analyseert teamrollen, groepsdynamiek en de invloed van diversiteit, macht en informele processen.
   10 lessen

   1. Belbin-teamrollen uitgelegdJe legt de Belbin-teamrollen uit en koppelt deze aan praktijksituaties.
   2. Herkennen van natuurlijke en aangeleerde rollenJe herkent natuurlijke en aangeleerde rollen bij teamleden.
   3. Synergie tussen rollenJe onderzoekt hoe verschillende rollen samen tot synergie kunnen leiden.
   4. Groepsnormen en groepsdrukJe signaleert groepsnormen en de invloed van groepsdruk.
   5. Positie en status binnen een teamJe benoemt hoe positie en status binnen teams worden bepaald.
   6. Machtsverhoudingen in teamsJe analyseert machtsverhoudingen en de impact op samenwerking.
   7. Subgroepen en coalitievormingJe herkent subgroepen en coalities binnen teams.
   8. Invloed van diversiteit op dynamiekJe onderzoekt de invloed van diversiteit op de groepsdynamiek.
   9. Omgaan met informele leidersJe gaat om met informele leiders en hun rol binnen het team.
   10. Balans tussen individu en groepJe bewaakt de balans tussen individuele belangen en groepsdoelen.
3. 3 Leiderschap in teams Je onderzoekt leiderschapsstijlen, past situationeel leiderschap toe en ontwikkelt coachende vaardigheden.
   10 lessen

   1. Verschillende leiderschapsstijlenJe vergelijkt verschillende leiderschapsstijlen en hun effect op teams.
   2. Situationeel leiderschap toepassenJe past situationeel leiderschap toe in verschillende situaties.
   3. Coachend leiderschap ontwikkelenJe ontwikkelt coachende vaardigheden als leider.
   4. Leiderschap in zelfsturende teamsJe analyseert leiderschap in zelfsturende teams.
   5. Vertrouwen opbouwen als leiderJe leert vertrouwen op te bouwen als leider.
   6. Leiderschap en besluitvormingJe neemt leiderschap bij besluitvorming onder de loep.
   7. Feedback geven en ontvangenJe oefent met het geven en ontvangen van feedback.
   8. Motiveren van teamledenJe motiveert teamleden met passende interventies.
   9. Leiderschap versus managementJe onderscheidt leiderschap van management in teams.
   10. Ontwikkelen van persoonlijk leiderschapJe werkt aan het ontwikkelen van persoonlijk leiderschap.
4. 4 Communicatie binnen teams Je onderzoekt communicatieprocessen, oefent met luisteren, feedback en vergadertechnieken en voorkomt miscommunicatie.
   10 lessen

   1. Effectieve communicatieprocessenJe analyseert hoe effectieve communicatie in teams verloopt.
   2. Verbaal en non-verbaal gedragJe herkent en past verbaal en non-verbaal gedrag toe.
   3. Actief luisteren en samenvattenJe oefent actief luisteren en het samenvatten van gesprekken.
   4. Informatieoverdracht en transparantieJe zorgt voor heldere informatieoverdracht en transparantie.
   5. Ruis en miscommunicatie herkennenJe signaleert ruis en voorkomt miscommunicatie.
   6. Feedbackregels en -structurenJe past feedbackregels en -structuren toe in teams.
   7. Teamvergaderingen faciliterenJe faciliteert effectieve teamvergaderingen.
   8. Conflicten door communicatie voorkomenJe voorkomt conflicten door duidelijke communicatie.
   9. Digitale communicatie in teamsJe gebruikt digitale middelen voor communicatie in teams.
   10. Interculturele communicatieJe past interculturele communicatie toe in teamsamenwerking.
5. 5 Conflicthantering en samenwerking Je herkent conflicten, past modellen voor conflicthantering toe en werkt aan herstel en vertrouwen binnen teams.
   10 lessen

   1. Oorzaken van conflicten in teamsJe benoemt oorzaken van conflicten in teams.
   2. Typen conflicten herkennenJe herkent verschillende typen conflicten.
   3. Het Thomas-Kilmann model toepassenJe past het Thomas-Kilmann model toe bij conflicten.
   4. Conflict als kans voor groeiJe ziet conflict als kans voor groei en ontwikkeling.
   5. De rol van emoties in conflictenJe onderzoekt de rol van emoties bij conflicten.
   6. Mediatie binnen teamsJe past mediatie toe bij conflicten in teams.
   7. Gespreksmodellen voor conflictbemiddelingJe gebruikt gespreksmodellen voor conflictbemiddeling.
   8. Omgaan met weerstandJe gaat om met weerstand binnen teams.
   9. Herstellen van verstoorde samenwerkingJe werkt aan het herstellen van verstoorde samenwerking.
   10. Bouwen aan hernieuwd vertrouwenJe bouwt aan hernieuwd vertrouwen in teams.
6. 6 Motivatie en betrokkenheid Je onderzoekt motivatiebronnen, stimuleert eigenaarschap en betrokkenheid, en herkent signalen van demotivatie.
   10 lessen

   1. Intrinsieke en extrinsieke motivatieJe onderscheidt intrinsieke en extrinsieke motivatiebronnen.
   2. Motivatiemodellen (o.a. Maslow, Herzberg)Je past motivatiemodellen toe, zoals Maslow en Herzberg.
   3. Het belang van waardering en erkenningJe benoemt het belang van waardering en erkenning in teams.
   4. Teamdoelen formuleren en delenJe formuleert en deelt teamdoelen met anderen.
   5. Eigenaarschap stimulerenJe stimuleert eigenaarschap bij teamleden.
   6. Werkplezier vergrotenJe vergroot werkplezier door gerichte acties.
   7. Autonomie binnen het teamJe onderzoekt de rol van autonomie binnen teams.
   8. Betrokkenheid meten en bevorderenJe meet en bevordert betrokkenheid van teamleden.
   9. Herkennen van demotivatieJe herkent signalen van demotivatie in het team.
   10. Duurzaam motiveren van teamledenJe motiveert teamleden op duurzame wijze.
7. 7 Feedback en reflectie Je past feedbackmethoden toe, stimuleert reflectie en evalueert samenwerking en werkprocessen in teams.
   10 lessen

   1. Het nut van feedback in teamontwikkelingJe benoemt het nut van feedback bij teamontwikkeling.
   2. Feedbackregels toepassen (4G-methode, SBI)Je past feedbackregels toe met de 4G-methode en SBI.
   3. Feedforward inzettenJe zet feedforward in om vooruit te kijken.
   4. Reflectiemodellen (Korthagen, Gibbs)Je gebruikt reflectiemodellen zoals Korthagen en Gibbs.
   5. Zelfreflectie stimuleren bij teamledenJe stimuleert zelfreflectie bij teamleden.
   6. Intervisie als leermiddelJe gebruikt intervisie als leermiddel in teams.
   7. Reflectieve werkvormen kiezenJe kiest passende reflectieve werkvormen.
   8. Cultuur van openheid creërenJe creëert een cultuur van openheid in teams.
   9. Evaluatie van samenwerkingJe evalueert de samenwerking binnen het team.
   10. Feedback integreren in werkprocessenJe integreert feedback in dagelijkse werkprocessen.
8. 8 Teamresultaten en prestatiemeting Je stelt doelen op, meet teamresultaten en gebruikt prestatie-indicatoren en verbetercycli om prestaties te evalueren.
   10 lessen

   1. Doelen SMART formulerenJe formuleert doelen volgens de SMART-methode.
   2. Prestatie-indicatoren vaststellenJe stelt prestatie-indicatoren vast voor teams.
   3. Teamresultaten evaluerenJe evalueert teamresultaten aan de hand van criteria.
   4. Gebruik van KPI’s in teamverbandJe gebruikt KPI’s om prestaties te monitoren.
   5. Dashboarding en teamrapportagesJe maakt teamrapportages en gebruikt dashboards.
   6. Individuele bijdrage metenJe meet individuele bijdragen binnen het team.
   7. Balans tussen proces en resultaatJe bewaakt de balans tussen proces en resultaat.
   8. Continu verbeteren (PDCA-cyclus)Je past de PDCA-cyclus toe voor continu verbeteren.
   9. Leren van successen en foutenJe leert van successen en fouten binnen het team.
   10. Prestatiebeloning en waarderingJe onderzoekt de rol van prestatiebeloning en waardering.
9. 9 Verandering en teamontwikkeling Je analyseert veranderingsprocessen in teams, herkent weerstand en past modellen toe voor teamontwikkeling tijdens verandering.
   10 lessen

   1. Veranderingsprocessen binnen teamsJe onderzoekt hoe veranderingsprocessen in teams verlopen.
   2. Het ADKAR-model toepassenJe past het ADKAR-model toe bij teamverandering.
   3. Weerstand bij teamverandering herkennenJe herkent en benoemt weerstand bij teamverandering.
   4. Rol van de leider in veranderingJe bekijkt de rol van de leider bij veranderingen.
   5. Communicatie bij veranderingenJe analyseert communicatie bij veranderingen in teams.
   6. Teamveerkracht ontwikkelenJe ontwikkelt teamveerkracht bij verandering.
   7. Omgaan met onzekerheidJe gaat om met onzekerheid tijdens veranderingsprocessen.
   8. Fasen van emotionele verandering (Kubler-Ross)Je herkent fasen van emotionele verandering met Kubler-Ross.
   9. Verandering als leerprocesJe ziet verandering als een leerproces voor teams.
   10. Teamontwikkeling in veranderende contextenJe past teamontwikkeling toe in veranderende contexten.
10. 10 Psychologische veiligheid en vertrouwen Je onderzoekt psychologische veiligheid, creëert vertrouwen en herkent voorwaarden voor openheid en veilig samenwerken.
    10 lessen

    1. Definitie van psychologische veiligheidJe definieert psychologische veiligheid in teams.
    2. Het belang van veiligheid voor innovatieJe benoemt waarom veiligheid innovatie bevordert.
    3. Voorwaarden voor openheid in teamsJe herkent voorwaarden voor openheid in teams.
    4. Vertrouwen als fundament van samenwerkingJe ziet vertrouwen als fundament voor samenwerking.
    5. Veiligheid creëren als teamleiderJe leert veiligheid te creëren als teamleider.
    6. Omgaan met kwetsbaarheidJe gaat om met kwetsbaarheid in teams.
    7. Herkennen van onveilige situatiesJe herkent signalen van onveilige situaties.
    8. Gespreksklimaat en veiligheidJe bevordert een veilig gespreksklimaat.
    9. Veilige feedbackstructurenJe past veilige feedbackstructuren toe.
    10. Vertrouwen duurzaam opbouwenJe bouwt vertrouwen op binnen teams.