HBO Praktijkcursus – lean in de zorg

Je past Lean-methodieken toe op zorgprocessen en werkt aan het herkennen, analyseren en verbeteren van processen in de zorg.

1. 1 lean principes en zorgcontext Je onderzoekt de basis van Lean, de toepassing in zorg en de rol van continu verbeteren en cliëntwaarde.
   10 lessen

   1. Definitie en oorsprong van leanJe onderzoekt waar Lean vandaan komt en wat het betekent voor organisaties.
   2. Vertaling van lean naar de zorgpraktijkJe vertaalt Lean-principes naar situaties in de zorgpraktijk.
   3. Verschillen tussen lean en andere verbetermethodesJe vergelijkt Lean met andere methodes voor procesverbetering.
   4. Begrippen als klantwaarde, verspilling en flowJe herkent klantwaarde, verspilling en flow in zorgprocessen.
   5. De vijf lean-principes in zorgorganisatiesJe past de vijf Lean-principes toe op zorgorganisaties.
   6. Zorgpaden als uitgangspunt voor leanJe gebruikt zorgpaden als uitgangspunt voor procesverbetering.
   7. Kritisch kijken naar bestaande processenJe kijkt kritisch naar bestaande processen en signaleert verbeterpunten.
   8. Het belang van continu verbeterenJe onderzoekt hoe je continu verbeteren toepast in de zorg.
   9. Inbedding in kwaliteitsdenken binnen zorgJe plaatst Lean in het bredere kader van kwaliteitsdenken in de zorg.
   10. Rol van de cliënt in lean-denkenJe bekijkt hoe de cliënt een actieve rol krijgt binnen Lean-denken.
2. 2 Waardestroomanalyse Je voert waardestroomanalyses uit, brengt processen in kaart en formuleert verbeterstappen.
   10 lessen

   1. Uitleg van waardestroom en klantwaardeJe legt uit wat een waardestroom is en hoe je klantwaarde bepaalt.
   2. Identificatie van hoofd- en subprocessenJe identificeert hoofd- en subprocessen in de zorg.
   3. Visueel maken van de huidige situatie (current state map)Je maakt de huidige situatie visueel met een processchema.
   4. Inzicht in wachttijden en doorlooptijdenJe brengt wachttijden en doorlooptijden in kaart.
   5. Benoemen van knelpunten in processenJe benoemt knelpunten in bestaande werkprocessen.
   6. Opstellen van een toekomstige situatie (future state map)Je stelt een gewenste toekomstige situatie op.
   7. Gebruik van processtappenanalyseJe analyseert afzonderlijke processtappen.
   8. Meten van waarde vs. verspillingJe meet het aandeel waarde en verspilling in processen.
   9. Stappen voor procesverbetering formulerenJe formuleert concrete stappen voor procesverbetering.
   10. Samenwerken in multidisciplinaire teamsJe werkt samen met verschillende disciplines aan verbeteringen.
3. 3 Verspillingen herkennen en reduceren Je leert verspillingen in zorgprocessen herkennen, analyseren en verminderen met praktische oplossingen.
   10 lessen

   1. De 8 verspillingen in de zorg herkennenJe herkent de acht vormen van verspilling in de zorgpraktijk.
   2. Voorbeelden van verspilling in werkprocessenJe bekijkt praktijkvoorbeelden van verspilling in werkprocessen.
   3. Verspilling in administratie, planning en communicatieJe analyseert verspilling in administratie, planning en communicatie.
   4. Analyseren van handelingen zonder toegevoegde waardeJe onderzoekt handelingen zonder toegevoegde waarde.
   5. Slimme inrichting van werkplekken en looproutesJe richt werkplekken en looproutes slim in.
   6. Verminderen van voorraad en wachttijdenJe vermindert voorraad en wachttijden waar mogelijk.
   7. Efficiënt inzetten van hulpmiddelen en technologieJe zet hulpmiddelen en technologie efficiënt in.
   8. Betrekken van medewerkers bij verbetervoorstellenJe betrekt medewerkers bij het aandragen van verbeterideeën.
   9. Meten van effect voor en na verbeteringenJe meet het effect van verbeteringen voor en na de aanpassing.
   10. Leren van fouten zonder schuldvraagJe leert van fouten zonder te zoeken naar schuldigen.
4. 4 Cliëntwaarde centraal stellen Je stelt cliëntwaarde centraal en stemt processen en communicatie af op wensen en ervaringen van cliënten.
   10 lessen

   1. Inzicht in wat cliënten belangrijk vindenJe onderzoekt wat cliënten belangrijk vinden in de zorg.
   2. Vertaling van cliëntwensen naar processenJe vertaalt cliëntwensen naar concrete procesaanpassingen.
   3. Gebruik van cliëntervaringen en feedbackJe gebruikt cliëntervaringen en feedback om processen te verbeteren.
   4. Waarde toevoegen aan zorgtrajectenJe voegt waarde toe aan zorgtrajecten voor cliënten.
   5. Samen beslissen met cliënten (shared decision making)Je betrekt cliënten actief bij beslissingen over hun zorg.
   6. Verminderen van overbodige handelingenJe vermindert overbodige handelingen in het zorgproces.
   7. Verbetering van service en communicatieJe werkt aan betere service en communicatie met cliënten.
   8. Afstemmen van zorgmomenten op behoefteJe stemt zorgmomenten af op de behoefte van de cliënt.
   9. Continu meten van cliënttevredenheidJe meet en volgt cliënttevredenheid continu.
   10. Creëren van betrokkenheid bij cliëntenJe creëert betrokkenheid bij cliënten in het verbeterproces.
5. 5 Standaardiseren en visueel werken Je werkt met standaardisatie, visueel management en duidelijke communicatie om processen te stroomlijnen.
   10 lessen

   1. Het belang van standaardisatie in de zorgJe onderzoekt waarom standaardisatie belangrijk is in de zorg.
   2. Voorbeelden van werkinstructies en protocollenJe bekijkt voorbeelden van werkinstructies en protocollen.
   3. Visueel management: borden, kleurcodes, symbolenJe gebruikt visueel management met borden, kleurcodes en symbolen.
   4. Opzetten van dag- en weekstartsJe organiseert dag- en weekstarts voor teams.
   5. Gebruik van checklists en auditlijstenJe past checklists en auditlijsten toe in het werkproces.
   6. Overzicht creëren in taken en verantwoordelijkhedenJe creëert overzicht in taken en verantwoordelijkheden.
   7. Verlagen van fouten door duidelijke communicatieJe verlaagt fouten door heldere communicatie.
   8. Afstemming binnen en tussen zorgteamsJe stemt af binnen en tussen zorgteams.
   9. Verbeteren van overdrachtsmomentenJe verbetert overdrachtsmomenten tussen collega’s.
   10. Evalueren van werkafspraken en standaardenJe evalueert werkafspraken en standaarden periodiek.
6. 6 Probleemoplossend denken Je analyseert problemen, zoekt oorzaken en ontwikkelt oplossingen met behulp van Lean-instrumenten.
   10 lessen

   1. Benoemen van een probleem vs. een oorzaakJe benoemt het verschil tussen een probleem en de onderliggende oorzaak.
   2. De 5x waarom-methode toepassenJe past de 5x waarom-methode toe bij probleemanalyses.
   3. Gebruik van visgraatdiagrammenJe gebruikt visgraatdiagrammen om oorzaken te structureren.
   4. Gegevens verzamelen en analyserenJe verzamelt en analyseert relevante gegevens.
   5. Objectieve observaties en feiten benoemenJe benoemt objectieve observaties en feiten in het proces.
   6. Betrekken van collega’s in root cause analyseJe betrekt collega’s bij het achterhalen van oorzaken.
   7. Ontwikkelen van oplossingsrichtingenJe ontwikkelt verschillende oplossingsrichtingen.
   8. Afwegen van voor- en nadelenJe weegt voor- en nadelen van mogelijke oplossingen af.
   9. Implementeren van verbeteractiesJe voert verbeteracties uit in de praktijk.
   10. Leren van successen en foutenJe leert van behaalde successen en gemaakte fouten.
7. 7 Continu verbeteren met teams Je werkt samen met teams aan een cultuur van continu verbeteren en borgt verbeteringen in beleid.
   10 lessen

   1. Cultuur van verbeterdenken bevorderenJe stimuleert een cultuur waarin verbeterdenken centraal staat.
   2. Dagstarts en werkoverleggen structurerenJe structureert dagstarts en werkoverleggen voor het team.
   3. Betrekken van collega’s bij verbetervoorstellenJe betrekt collega’s actief bij het aandragen van verbetervoorstellen.
   4. Gebruik van verbeterbordenJe gebruikt verbeterborden om acties te volgen.
   5. Registreren van kleine en grote verbeteringenJe registreert en volgt kleine en grote verbeteringen.
   6. Kiezen van prioriteiten voor actiesJe kiest prioriteiten voor verbeteracties binnen het team.
   7. Evalueren van implementatieJe evalueert de implementatie van verbeteringen.
   8. Teamrollen in het verbeterprocesJe verdeelt teamrollen in het verbeterproces.
   9. Successen vieren en delenJe deelt en viert behaalde successen met het team.
   10. Borging van verbeteringen in beleidJe borgt verbeteringen in het beleid van de organisatie.
8. 8 lean tools en technieken Je past verschillende Lean-tools toe om werkplekken te organiseren en processen te verbeteren.
   10 lessen

   1. 5S-methode voor werkplekorganisatieJe organiseert werkplekken volgens de 5S-methode.
   2. Kaizen als methode voor continue verbeteringJe gebruikt Kaizen voor continue verbetering in het team.
   3. Gemba Walk: leren van het werk in de praktijkJe leert door het werk in de praktijk te observeren (Gemba Walk).
   4. Poka Yoke: foutpreventieJe past foutpreventie toe met Poka Yoke.
   5. Heijunka: spreiding van werkbelastingJe spreidt werkbelasting met Heijunka.
   6. Andon: signalering van afwijkingenJe signaleert afwijkingen met Andon-systemen.
   7. Takt time: afstemmen van werksnelheidJe stemt werksnelheid af met behulp van Takt time.
   8. Kanban: visuele voorraadbeheersingJe beheert voorraden visueel met Kanban.
   9. Spaghetti diagram: bewegingsanalyseJe analyseert bewegingen met het spaghetti diagram.
   10. A3-methode voor verbeterplannenJe stelt verbeterplannen op met de A3-methode.
9. 9 Resultaatgericht verbeteren Je stelt doelen, meet resultaten en vertaalt deze naar vervolgacties voor resultaatgericht verbeteren.
   10 lessen

   1. Opstellen van doelen en meetbare resultatenJe stelt concrete doelen en meetbare resultaten op.
   2. Koppeling met prestatie-indicatoren (KPI’s)Je koppelt verbeteringen aan prestatie-indicatoren.
   3. Meten van doorlooptijd, bezetting en wachttijdenJe meet doorlooptijd, bezetting en wachttijden.
   4. Inzicht in capaciteit en werkdrukJe verkrijgt inzicht in capaciteit en werkdruk.
   5. Gebruik van data in dashboardsJe gebruikt data en dashboards voor monitoring.
   6. Analyseren van verbeterrendementJe analyseert het rendement van verbeteringen.
   7. Monitoren van effecten op cliënt en medewerkerJe monitort effecten op cliënt en medewerker.
   8. Toepassen van Plan-Do-Check-Act (PDCA)Je past de Plan-Do-Check-Act-cyclus toe.
   9. Vertalen van resultaten naar vervolgactiesJe vertaalt resultaten naar vervolgacties.
   10. Communicatie van successen en resultatenJe communiceert behaalde successen en resultaten.
10. 10 Implementeren en borgen van lean Je implementeert Lean in de organisatie, borgt verbeteringen en bouwt aan een lerende zorgorganisatie.
    10 lessen

    1. Analyse van de beginsituatieJe analyseert de beginsituatie van de organisatie.
    2. Opstellen van een implementatieplanJe stelt een implementatieplan op voor Lean.
    3. Betrekken van management en teamleidersJe betrekt management en teamleiders bij het proces.
    4. Communicatie en draagvlak creërenJe zorgt voor communicatie en draagvlak bij veranderingen.
    5. Inrichten van verbeterstructurenJe richt verbeterstructuren in binnen de organisatie.
    6. Verankering in bestaande processen en overlegvormenJe verankert Lean in bestaande processen en overlegvormen.
    7. Toewijzen van eigenaarschapJe wijst eigenaarschap toe aan betrokkenen.
    8. Periodieke evaluaties en bijsturingJe voert periodieke evaluaties en bijsturingen uit.
    9. Documenteren van standaarden en resultatenJe documenteert standaarden en behaalde resultaten.
    10. Opbouwen van een lerende organisatieJe werkt aan het opbouwen van een lerende organisatie.