HBO Zorg voor mensen met een verstandelijke beperking (1 jaar)

Je begeleidt mensen met een verstandelijke beperking en past methodisch werken, communicatie en wet- en regelgeving toe.

1. 1 Begeleiding van mensen met een verstandelijke beperking Je begeleidt cliënten, stelt plannen op en werkt methodisch samen met het netwerk en andere professionals.
   10 lessen

   1. Diagnostiek en profielbepalingJe analyseert het profiel van de cliënt en herkent kenmerken van verstandelijke beperking.
   2. Opstellen van begeleidingsplannenJe stelt een begeleidingsplan op dat aansluit bij de behoeften van de cliënt.
   3. Methodisch werken in de begeleidingJe past methodisch werken toe in de begeleiding van cliënten.
   4. Motiveren en stimuleren van zelfstandigheidJe stimuleert zelfstandigheid en motiveert cliënten in hun ontwikkeling.
   5. Gedragsobservatie en -analyseJe observeert gedrag en voert een gedragsanalyse uit.
   6. Omgaan met probleemgedragJe herkent probleemgedrag en kiest passende benaderingen.
   7. Communicatiemiddelen en ondersteunende technologieJe gebruikt communicatiemiddelen en ondersteunende technologie in de begeleiding.
   8. Betrekken van netwerk en familieJe betrekt het netwerk en familie bij het begeleidingsproces.
   9. Multidisciplinaire samenwerkingJe werkt samen met andere disciplines rond de cliënt.
   10. Evaluatie en bijstelling van begeleidingJe evalueert en stelt de begeleiding bij op basis van resultaten en feedback.
2. 2 Ontwikkelingspsychologie en verstandelijke beperking Je verdiept je in ontwikkelingspsychologie en de invloed van verstandelijke beperking op leren en gedrag.
   10 lessen

   1. Basisprincipes van ontwikkelingspsychologieJe onderzoekt basisprincipes van ontwikkelingspsychologie bij mensen met een beperking.
   2. Cognitieve ontwikkeling en beperkingenJe herkent cognitieve ontwikkelingsfasen en beperkingen bij cliënten.
   3. Sociaal-emotionele ontwikkelingJe signaleert sociaal-emotionele ontwikkeling en eventuele problemen.
   4. Invloed van verstandelijke beperking op lerenJe beschrijft hoe een verstandelijke beperking het leerproces beïnvloedt.
   5. Sensorische integratie en verwerkingJe onderzoekt sensorische integratie en verwerking bij cliënten.
   6. Identiteitsontwikkeling en zelfbeeldJe bespreekt identiteitsontwikkeling en het zelfbeeld van de cliënt.
   7. Impact van comorbiditeit (bv. autisme)Je herkent comorbiditeit, zoals autisme, en de impact daarvan.
   8. Psychische problemen bij verstandelijke beperkingJe signaleert psychische problemen bij mensen met een verstandelijke beperking.
   9. Copingstrategieën en veerkrachtJe benoemt copingstrategieën en veerkracht bij cliënten.
   10. Toepassing in de praktijkJe past kennis uit de ontwikkelingspsychologie toe in de praktijk.
3. 3 Communicatie en interactie Je oefent met verschillende vormen van communicatie en reflecteert op je eigen communicatiestijl.
   10 lessen

   1. Basisprincipes van effectieve communicatieJe past basisprincipes van effectieve communicatie toe in de zorg.
   2. Verbaal en non-verbaal communicerenJe gebruikt verbaal en non-verbaal gedrag in gesprekken met cliënten.
   3. Aangepaste communicatievormen (bv. pictogrammen)Je zet aangepaste communicatievormen in, zoals pictogrammen.
   4. Luistervaardigheden en empathieJe oefent luistervaardigheden en toont empathie in contact met cliënten.
   5. Conflicthantering en gespreksvoeringJe voert gesprekken en handelt bij conflicten met cliënten of familie.
   6. Communicatie met verschillende doelgroepenJe stemt je communicatie af op verschillende doelgroepen.
   7. Digitale communicatiehulpmiddelenJe gebruikt digitale hulpmiddelen voor communicatie in de zorg.
   8. Grenzen stellen en respectvol communicerenJe stelt grenzen en communiceert respectvol met cliënten en collega’s.
   9. Culturele diversiteit in communicatieJe houdt rekening met culturele verschillen in communicatie.
   10. Reflectie op eigen communicatiestijlJe reflecteert op je eigen communicatiestijl en past deze aan waar nodig.
4. 4 Wet- en regelgeving in de zorg Je past actuele wet- en regelgeving toe en werkt zorgvuldig binnen de kaders van de zorgsector.
   10 lessen

   1. Wet zorg en dwang (Wzd)Je past de Wet zorg en dwang toe in praktijksituaties.
   2. Wet langdurige zorg (Wlz)Je herkent situaties waarin de Wet langdurige zorg van toepassing is.
   3. Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)Je werkt volgens de Wet maatschappelijke ondersteuning.
   4. Privacy en gegevensbescherming (AVG)Je waarborgt privacy en gegevensbescherming volgens de AVG.
   5. Cliëntenrechten en plichtenJe benoemt cliëntenrechten en plichten in de zorg.
   6. Verantwoordelijkheden van zorgverlenersJe kent je verantwoordelijkheden als zorgverlener.
   7. Meldplicht en zorgvuldigheidJe handelt volgens de meldplicht en werkt zorgvuldig.
   8. Medicatiebeleid en voorschriftenJe volgt voorschriften voor medicatiebeleid in de zorg.
   9. Veiligheid en risicomanagementJe signaleert risico’s en werkt aan veiligheid.
   10. Ethische dilemma’s binnen de wetgevingJe bespreekt ethische dilemma’s binnen de geldende wetgeving.
5. 5 Gezondheid en verzorging Je herkent gezondheidsproblemen en ondersteunt cliënten bij verzorging, voeding en mobiliteit.
   10 lessen

   1. Algemene anatomie en fysiologieJe benoemt basiskennis van anatomie en fysiologie.
   2. Specifieke gezondheidsproblemen bij verstandelijke beperkingJe signaleert gezondheidsproblemen bij verstandelijke beperking.
   3. Medicatie en bijwerkingenJe herkent bijwerkingen van medicatie bij cliënten.
   4. Preventieve gezondheidszorgJe past preventieve gezondheidszorg toe in je werk.
   5. Voeding en dieetJe ondersteunt bij voeding en dieet van cliënten.
   6. Mobiliteit en lichamelijke ondersteuningJe biedt hulp bij mobiliteit en lichamelijke ondersteuning.
   7. Hygiene en infectiepreventieJe zorgt voor hygiëne en voorkomt infecties.
   8. Signalen van gezondheidsproblemen herkennenJe herkent signalen van gezondheidsproblemen tijdig.
   9. Samenwerking met paramediciJe werkt samen met paramedici bij de zorg voor cliënten.
   10. Zorg voor terminale cliëntenJe ondersteunt bij de zorg voor terminale cliënten.
6. 6 Psychiatrische en gedragsproblemen Je signaleert psychiatrische problemen, past interventies toe en werkt samen met het netwerk.
   10 lessen

   1. Veelvoorkomende psychiatrische stoornissenJe herkent veelvoorkomende psychiatrische stoornissen bij cliënten.
   2. Diagnostiek en signaleringJe signaleert en diagnosticeert psychiatrische problemen.
   3. Behandelmethoden en interventiesJe past behandelmethoden en interventies toe in de praktijk.
   4. Crisisinterventie en veiligheidJe handelt bij crisissituaties en waarborgt veiligheid.
   5. Omgaan met agressie en escalatieJe gaat om met agressie en voorkomt escalatie.
   6. Preventie en vroegsignaleringJe voert preventie en vroegsignalering uit bij cliënten.
   7. Medicatie en psychotherapieJe bespreekt het gebruik van medicatie en psychotherapie.
   8. Samenwerking met GGZ-instellingenJe werkt samen met GGZ-instellingen rond de cliënt.
   9. Rol van familie en netwerkJe betrekt familie en netwerk bij de begeleiding.
   10. Nazorg en terugvalpreventieJe ondersteunt bij nazorg en voorkomt terugval.
7. 7 Levensloop en participatie Je ondersteunt cliënten in verschillende levensfasen en bevordert participatie, zelfredzaamheid en welzijn.
   10 lessen

   1. Levensfasegericht werkenJe werkt levensfasegericht en stemt begeleiding af op de leeftijd van de cliënt.
   2. Ondersteuning bij zelfredzaamheidJe ondersteunt cliënten bij het vergroten van hun zelfredzaamheid.
   3. Sociale participatie en inclusieJe stimuleert sociale participatie en inclusie van cliënten.
   4. Werk en dagbestedingJe begeleidt bij werk of dagbesteding.
   5. Vrije tijd en hobby’sJe organiseert en stimuleert deelname aan vrije tijd en hobby’s.
   6. Seksualiteit en relatiesJe bespreekt seksualiteit en relaties met cliënten.
   7. Omgaan met verlies en rouwJe ondersteunt bij verlies en rouwverwerking.
   8. Mantelzorg en ondersteuning van het netwerkJe werkt samen met mantelzorgers en het netwerk.
   9. Financiële zelfredzaamheidJe bevordert financiële zelfredzaamheid van cliënten.
   10. Wonen en woonvormenJe onderzoekt verschillende woonvormen en begeleidt bij wonen.
8. 8 Ethiek en professionele houding Je reflecteert op ethiek, vertrouwelijkheid en professionele houding in de zorg voor cliënten.
   10 lessen

   1. Morele waarden en normen in de zorgJe bespreekt morele waarden en normen in de zorgpraktijk.
   2. Autonomie en zelfbeschikkingJe bevordert autonomie en zelfbeschikking van cliënten.
   3. Grenzen en verantwoordelijkheidJe bewaakt grenzen en neemt verantwoordelijkheid in je werk.
   4. Omgaan met dilemma’s en spanningenJe gaat om met ethische dilemma’s en spanningen in de zorg.
   5. Vertrouwelijkheid en geheimhoudingJe waarborgt vertrouwelijkheid en geheimhouding.
   6. Respect voor diversiteit en inclusieJe toont respect voor diversiteit en werkt inclusief.
   7. Reflectie op eigen handelenJe reflecteert op je eigen handelen en leert hiervan.
   8. Professionele afstand en betrokkenheidJe bewaakt professionele afstand en betrokkenheid.
   9. Samenwerken in het belang van de cliëntJe werkt samen in het belang van de cliënt.
   10. Permanente professionele ontwikkelingJe werkt aan je eigen professionele ontwikkeling.
9. 9 Kwaliteitszorg en organisatie Je past protocollen toe, werkt samen met het team en zet je in voor kwaliteitsverbetering.
   10 lessen

   1. Kwaliteitsbeleid en -systemenJe past kwaliteitsbeleid en systemen toe in je werk.
   2. Richtlijnen en protocollenJe werkt volgens richtlijnen en protocollen in de zorg.
   3. Cliënttevredenheid en feedbackJe verzamelt en gebruikt feedback van cliënten.
   4. Risico-inventarisatie en -evaluatieJe voert risico-inventarisatie en evaluatie uit.
   5. Registratie en rapportageJe registreert en rapporteert zorgvuldig.
   6. Innovatie en verbeterprocessenJe signaleert verbeterpunten en werkt aan innovatie.
   7. Tijd- en taakmanagementJe beheert tijd en taken efficiënt.
   8. Multidisciplinaire teamsJe werkt samen in multidisciplinaire teams.
   9. Verantwoordelijkheid en leiderschapJe neemt verantwoordelijkheid en toont leiderschap.
   10. Veiligheid en arboJe past arbo-richtlijnen toe en zorgt voor een veilige werkomgeving.
10. 10 Cultuur en diversiteit Je houdt rekening met culturele en religieuze diversiteit en werkt aan inclusieve zorg en samenwerking.
    10 lessen

    1. Culturele sensitiviteit en bewustzijnJe vergroot je culturele sensitiviteit en bewustzijn in de zorg.
    2. Impact van culturele achtergrond op zorgbehoeftenJe onderzoekt de invloed van culturele achtergrond op zorgbehoeften.
    3. Taalbarrières en vertaalmiddelenJe overbrugt taalbarrières met passende middelen.
    4. Traditionele waarden en gewoontenJe herkent traditionele waarden en gewoonten van cliënten.
    5. Etnische en religieuze diversiteitJe houdt rekening met etnische en religieuze diversiteit.
    6. Omgaan met vooroordelen en discriminatieJe gaat om met vooroordelen en voorkomt discriminatie.
    7. Inclusieve zorgpraktijkenJe past inclusieve zorgpraktijken toe in je werk.
    8. Samenwerken met culturele bemiddelaarsJe werkt samen met culturele bemiddelaars waar nodig.
    9. Diversiteit binnen zorgteamsJe bevordert diversiteit binnen zorgteams.
    10. Bevorderen van gelijkheid en respectJe stimuleert gelijkheid en respect in de zorgomgeving.

Je past psychologische kennis toe in de zorg en analyseert gedrag, ontwikkeling en diagnostiek bij cliënten.

1. 1 Ontwikkelingspsychologie Je onderzoekt hoe mensen zich ontwikkelen en leert risicofactoren en interventies bij ontwikkelingsproblemen herkennen.
   10 lessen

   1. Stadia van cognitieve ontwikkelingJe analyseert verschillende stadia van cognitieve groei bij kinderen en volwassenen.
   2. Sociale ontwikkeling in verschillende leeftijdsgroepenJe vergelijkt sociale ontwikkeling tussen leeftijdsgroepen en signaleert verschillen.
   3. Emotionele ontwikkeling bij kinderen en volwassenenJe onderzoekt hoe emoties zich ontwikkelen bij kinderen en volwassenen.
   4. Invloed van gezin en omgeving op ontwikkelingJe beoordeelt de invloed van gezin en omgeving op de ontwikkeling van cliënten.
   5. Risicofactoren voor ontwikkelingsstoornissenJe herkent risicofactoren die kunnen leiden tot ontwikkelingsstoornissen.
   6. Normale versus afwijkende ontwikkelingJe onderscheidt normale van afwijkende ontwikkelingspatronen.
   7. Psychologische tests voor ontwikkelingsmetingenJe maakt kennis met psychologische tests om ontwikkeling te meten.
   8. Effecten van trauma op ontwikkelingJe onderzoekt de gevolgen van trauma voor de ontwikkeling.
   9. Interventies bij ontwikkelingsproblemenJe bespreekt mogelijke interventies bij ontwikkelingsproblemen.
   10. Ontwikkelingspsychologie in de zorgpraktijkJe past ontwikkelingspsychologische inzichten toe in praktijksituaties in de zorg.
2. 2 Klinische Psychopathologie Je leert psychische stoornissen herkennen, classificeren en bespreken in zorgcontexten.
   10 lessen

   1. Diagnose van psychische stoornissenJe analyseert het proces van het vaststellen van psychische stoornissen.
   2. Angststoornissen en depressiesJe herkent kenmerken van angststoornissen en depressies.
   3. PersoonlijkheidsstoornissenJe onderzoekt verschillende typen persoonlijkheidsstoornissen.
   4. Psychotische stoornissenJe signaleert symptomen van psychotische stoornissen.
   5. Neurocognitieve stoornissenJe maakt onderscheid tussen verschillende neurocognitieve stoornissen.
   6. Trauma- en stressgerelateerde stoornissenJe bespreekt trauma- en stressgerelateerde stoornissen.
   7. Epidemiologie van psychische aandoeningenJe analyseert hoe vaak psychische aandoeningen voorkomen.
   8. Psychiatrische classificatiesystemen (DSM-5, ICD-11)Je vergelijkt psychiatrische classificatiesystemen.
   9. Psychopathologie bij ouderenJe herkent psychopathologie bij ouderen.
   10. Samenwerking met GGZ-professionalsJe bespreekt samenwerking met GGZ-professionals in de praktijk.
3. 3 Neuropsychologie Je onderzoekt het verband tussen hersenfuncties en gedrag en past neuropsychologische kennis toe.
   10 lessen

   1. Basisprincipes van hersenfunctiesJe benoemt basisprincipes van hersenfuncties.
   2. Hersenstructuren en gedragJe legt uit hoe hersenstructuren gedrag beïnvloeden.
   3. Cognitieve functies en stoornissenJe onderzoekt cognitieve functies en mogelijke stoornissen.
   4. Geheugenprocessen en geheugenstoornissenJe analyseert geheugenprocessen en herkent geheugenstoornissen.
   5. NeuroplasticiteitJe bespreekt het concept neuroplasticiteit.
   6. Invloed van hersentrauma op gedragJe onderzoekt de invloed van hersentrauma op gedrag.
   7. Neuropsychologische diagnostiekJe maakt kennis met neuropsychologische diagnostiek.
   8. Revalidatie na hersenletselJe bespreekt revalidatie na hersenletsel.
   9. Cognitieve stimulatie in de zorgJe onderzoekt hoe cognitieve stimulatie wordt ingezet in de zorg.
   10. Samenwerking met neurologen en therapeutenJe bespreekt samenwerking met neurologen en therapeuten.
4. 4 Gedragspsychologie Je analyseert gedrag, past gedragsinterventies toe en evalueert gedragsverandering bij cliënten.
   10 lessen

   1. Basisprincipes van leren en gedragJe benoemt basisprincipes van leren en gedrag.
   2. Conditionering en gedragstherapieJe past conditionering en gedragstherapie toe in praktijksituaties.
   3. Motivatie en gedragsveranderingJe onderzoekt motivatie en gedragsverandering bij cliënten.
   4. Observatietechnieken in de zorgJe oefent met observatietechnieken in de zorg.
   5. Gedragsanalyse van cliëntenJe voert gedragsanalyses uit bij cliënten.
   6. Preventie van probleemgedragJe bespreekt strategieën voor preventie van probleemgedrag.
   7. Positieve bekrachtiging in de praktijkJe past positieve bekrachtiging toe in de praktijk.
   8. Stress- en copingstrategieënJe onderzoekt stress- en copingstrategieën.
   9. Zelfmanagement bij cliëntenJe ondersteunt cliënten bij zelfmanagement.
   10. Implementatie van gedragsinterventiesJe implementeert gedragsinterventies in de zorgpraktijk.
5. 5 Psychodiagnostiek Je leert psychodiagnostiek toepassen, testresultaten interpreteren en advies uitbrengen in de zorg.
   10 lessen

   1. Doel en functie van psychodiagnostiekJe beschrijft het doel en de functie van psychodiagnostiek.
   2. Intelligentie- en capaciteitentestsJe maakt kennis met intelligentie- en capaciteitentests.
   3. PersoonlijkheidstestsJe onderzoekt het gebruik van persoonlijkheidstests.
   4. Observatieschema’s en vragenlijstenJe past observatieschema’s en vragenlijsten toe.
   5. Screening op mentale gezondheidJe screent cliënten op mentale gezondheid.
   6. Interpretatie van testresultatenJe interpreteert testresultaten.
   7. Validiteit en betrouwbaarheid van testsJe beoordeelt validiteit en betrouwbaarheid van tests.
   8. Rapportage en adviesvaardighedenJe stelt rapportages op en oefent met adviesvaardigheden.
   9. Ethische aspecten van psychodiagnostiekJe bespreekt ethische aspecten van psychodiagnostiek.
   10. Communicatie van resultaten met cliënten en zorgteamsJe communiceert resultaten met cliënten en zorgteams.
6. 6 Klinische Communicatie Je oefent met gespreksvoering, empathie en schriftelijke communicatie in zorgsituaties.
   10 lessen

   1. Gesprekstechnieken met cliëntenJe past gespreksvaardigheden toe in contact met cliënten.
   2. Actief luisteren en empathie tonenJe oefent actief luisteren en toont empathie in gesprekken.
   3. Motiverende gespreksvoeringJe gebruikt motiverende gespreksvoering in de zorgpraktijk.
   4. Communicatie bij moeilijke onderwerpenJe bespreekt communicatie bij gevoelige of moeilijke onderwerpen.
   5. Conflicthantering in de zorgJe hanteert conflicten binnen de zorg op een professionele manier.
   6. Schriftelijke communicatie en rapportageJe schrijft rapportages en communiceert schriftelijk in de zorg.
   7. Grenzen in communicatieJe bewaakt grenzen in communicatie met cliënten.
   8. Culturele verschillen in interactieJe houdt rekening met culturele verschillen in interactie.
   9. Communicatie met naasten van cliëntenJe communiceert met naasten van cliënten.
   10. Interdisciplinair overlegJe neemt deel aan interdisciplinair overleg.
7. 7 Gezondheidspsychologie Je analyseert psychologische factoren bij gezondheid, ziekte en preventie en werkt samen in de zorg.
   10 lessen

   1. Biopsychosociaal model van gezondheidJe beschrijft het biopsychosociaal model van gezondheid.
   2. Gedragsverandering en preventieJe onderzoekt gedragsverandering en preventie in de zorg.
   3. Stress en copingstrategieënJe past stress- en copingstrategieën toe.
   4. Leefstijlinterventies en motivatieJe bespreekt leefstijlinterventies en motivatie.
   5. Psychologische factoren bij ziekteJe analyseert psychologische factoren bij ziekte.
   6. Chronische aandoeningen en aanpassingJe bespreekt aanpassing bij chronische aandoeningen.
   7. Pijnbeleving en psychologische ondersteuningJe onderzoekt pijnbeleving en psychologische ondersteuning.
   8. Psychologische begeleiding bij herstelJe begeleidt cliënten psychologisch bij herstel.
   9. Preventieve zorg en voorlichtingJe geeft voorlichting over preventieve zorg.
   10. Samenwerking met medische professionalsJe werkt samen met medische professionals in de zorg.
8. 8 Forensische Psychologie Je onderzoekt psychologische aspecten van gedrag in justitiële contexten en past forensische kennis toe.
   10 lessen

   1. Strafrechtelijke context en basisbegrippenJe benoemt basisbegrippen uit de strafrechtelijke context.
   2. Risico-inschatting van crimineel gedragJe maakt risico-inschattingen van crimineel gedrag.
   3. Forensische diagnostiekJe past forensische diagnostiek toe.
   4. Gedragsobservatie en rapportageJe observeert gedrag en stelt rapportages op.
   5. Psychopathologie in justitiële settingJe herkent psychopathologie in justitiële settings.
   6. Interventies en behandelingsprogramma’sJe bespreekt interventies en behandelingsprogramma’s.
   7. Criminele loopbanen en risicofactorenJe analyseert criminele loopbanen en risicofactoren.
   8. Omgang met slachtoffers en dadersJe gaat om met slachtoffers en daders.
   9. Ethiek in forensische zorgJe bespreekt ethiek in forensische zorg.
   10. Samenwerking met politie en justitieJe werkt samen met politie en justitie.
9. 9 Psychiatrische Zorgverlening Je verdiept je in behandelmodellen, crisisinterventie en cliëntgericht werken in de psychiatrische zorg.
   10 lessen

   1. Behandelmodellen in de GGZJe maakt kennis met behandelmodellen in de GGZ.
   2. Medicatie en psychotherapieJe onderzoekt het gebruik van medicatie en psychotherapie.
   3. Crisisinterventie en acute zorgJe bespreekt crisisinterventie en acute zorg.
   4. Psycho-educatie voor cliëntenJe geeft psycho-educatie aan cliënten.
   5. Familiebetrokkenheid in behandelingJe betrekt familie bij de behandeling.
   6. Zorgplanning en behandelprotocolJe stelt zorgplannen en behandelprotocollen op.
   7. Multidisciplinaire samenwerkingJe werkt samen in multidisciplinaire teams.
   8. Ethische dilemma’s in psychiatrieJe bespreekt ethische dilemma’s in de psychiatrie.
   9. Cliëntgericht werkenJe werkt cliëntgericht in de zorgpraktijk.
   10. Kwaliteitsbewaking en evaluatieJe bewaakt en evalueert de kwaliteit van zorg.
10. 10 Onderzoeksmethoden Je leert onderzoeksvragen formuleren, data verzamelen en onderzoeksresultaten toepassen in de zorg.
    10 lessen

    1. Kwantitatief versus kwalitatief onderzoekJe vergelijkt kwantitatief en kwalitatief onderzoek.
    2. Opstellen van onderzoeksvragenJe stelt heldere onderzoeksvragen op.
    3. Literatuuronderzoek en bronnenkritiekJe voert literatuuronderzoek uit en beoordeelt bronnen.
    4. Dataverzameling en observatiesJe verzamelt data en observeert in de praktijk.
    5. Enquêtes en interviewsJe maakt gebruik van enquêtes en interviews.
    6. Statistische analyse en interpretatieJe voert statistische analyses uit en interpreteert resultaten.
    7. Rapportage van onderzoeksresultatenJe rapporteert onderzoeksresultaten.
    8. Ethische aspecten van onderzoekJe bespreekt ethische aspecten van onderzoek.
    9. Evidence-based practice in de zorgJe past evidence-based practice toe in de zorg.
    10. Toepassing van onderzoeksresultaten in beleidJe gebruikt onderzoeksresultaten bij beleidsvorming.

Je observeert en rapporteert methodisch in de zorg, zowel individueel als in teamverband, met aandacht voor kwaliteit en ethiek.

1. 1 Observeren in de dagelijkse zorgpraktijk Je past observatietechnieken toe in de dagelijkse zorgpraktijk en werkt samen in teamsituaties.
   10 lessen

   1. Het doel van observeren in de zorgJe onderzoekt waarom en wanneer je observeert binnen verschillende zorgcontexten.
   2. Verschil tussen objectieve en subjectieve observatiesJe herkent het verschil tussen objectieve en subjectieve waarnemingen.
   3. Signaleren van veranderingen in gezondheidstoestandJe signaleert veranderingen in de gezondheidstoestand van cliënten.
   4. Observeren van gedrag, communicatie en interactieJe observeert gedrag, communicatie en interactie tussen cliënten en zorgverleners.
   5. Gebruik van observatie-instrumenten en -lijstenJe gebruikt observatie-instrumenten en lijsten in je dagelijkse werk.
   6. Observeren in relatie tot verpleegdoelenJe koppelt observaties aan verpleegkundige doelen en acties.
   7. Invloed van eigen referentiekader bij observatieJe reflecteert op de invloed van je eigen referentiekader tijdens observaties.
   8. Observeren in multidisciplinaire teamsJe observeert en deelt bevindingen binnen multidisciplinaire teams.
   9. Observeren in crisissituaties of bij escalatiesJe past observatie toe in crisissituaties of bij escalaties.
   10. Observeren van cliënten met beperkte communicatiemogelijkhedenJe observeert cliënten die beperkt kunnen communiceren en past je aanpak hierop aan.
2. 2 Methodisch rapporteren Je rapporteert methodisch en gestructureerd met aandacht voor duidelijkheid en juridische aspecten.
   10 lessen

   1. Definitie van methodisch rapporterenJe omschrijft wat methodisch rapporteren inhoudt in de zorg.
   2. Structuur: de SOAP-, SBAR- en SOEP-methodeJe past verschillende rapportagestructuren toe, zoals SOAP, SBAR en SOEP.
   3. Duidelijke en beknopte formuleringenJe formuleert waarnemingen duidelijk en beknopt in rapportages.
   4. Gebruik van vaktaal versus begrijpelijke taalJe kiest tussen vaktaal en begrijpelijke taal afhankelijk van de doelgroep.
   5. Objectieve beschrijving van feitenJe beschrijft feiten objectief zonder interpretatie in je rapportage.
   6. Scheiden van interpretatie en observatieJe scheidt observaties van interpretaties in verslaglegging.
   7. Rapporteren van incidenten en bijzonderhedenJe rapporteert incidenten en bijzonderheden volgens de geldende richtlijnen.
   8. Gebruik van digitale systemen voor rapportageJe gebruikt digitale systemen voor het vastleggen van rapportages.
   9. Juridische en ethische aspecten van rapporterenJe houdt rekening met juridische en ethische aspecten bij rapporteren.
   10. Controle en herziening van rapportagesJe controleert en herziet rapportages op volledigheid en juistheid.
3. 3 Communicatie met zorgprofessionals Je communiceert effectief met zorgprofessionals en stemt informatie zorgvuldig af binnen teams.
   10 lessen

   1. Communicatievormen in zorgteamsJe past verschillende communicatievormen toe binnen zorgteams.
   2. Feedback geven en ontvangenJe oefent met het geven en ontvangen van feedback in de zorgpraktijk.
   3. Overlegstructuren binnen zorginstellingenJe neemt deel aan overlegstructuren binnen zorginstellingen.
   4. Rol van interdisciplinaire communicatieJe herkent het belang van interdisciplinaire communicatie.
   5. Overdracht van cliëntgegevensJe draagt cliëntgegevens zorgvuldig over aan collega’s.
   6. Verslaglegging in teamvergaderingenJe legt verslag van teamvergaderingen op een gestructureerde manier vast.
   7. Grenzen van informatie delenJe bewaakt de grenzen van informatie delen binnen het team.
   8. Cultuurgevoelige communicatieJe houdt rekening met cultuurverschillen in communicatie.
   9. Professioneel taalgebruikJe gebruikt professioneel taalgebruik in alle communicatie.
   10. Communiceren bij conflictsituatiesJe communiceert zorgvuldig bij conflictsituaties in de zorg.
4. 4 Signaleringsvaardigheden Je signaleert lichamelijke, psychische en sociale veranderingen en weet wanneer je doorverwijst.
   10 lessen

   1. Herkennen van lichamelijke veranderingenJe herkent lichamelijke veranderingen bij cliënten.
   2. Herkennen van psychische veranderingenJe signaleert psychische veranderingen en weet deze te benoemen.
   3. Signaleren van sociale problematiekJe signaleert sociale problematiek in de zorgsituatie.
   4. Signaleren van verslavingsproblematiekJe herkent signalen van verslaving bij cliënten.
   5. Het interpreteren van signalen van pijn of ongemakJe interpreteert signalen van pijn of ongemak.
   6. Het belang van vroegtijdige signaleringJe onderkent het belang van vroegtijdig signaleren.
   7. Grenzen van het eigen signaleringsvermogenJe kent de grenzen van je eigen signaleringsvermogen.
   8. Doorverwijzen bij zorgsignalenJe verwijst door bij zorgsignalen die buiten je bevoegdheid vallen.
   9. Gebruik van signaleringsplannenJe gebruikt signaleringsplannen in je dagelijkse werk.
   10. Observeren op basis van zorgindicatiesJe observeert gericht op basis van zorgindicaties.
5. 5 Professionele houding bij observatie Je ontwikkelt een professionele houding bij observeren en rapporteren en reflecteert op je eigen handelen.
   10 lessen

   1. Respectvolle bejegening van cliëntenJe behandelt cliënten met respect tijdens observaties.
   2. Observeren zonder vooroordelenJe observeert zonder vooroordelen en blijft objectief.
   3. Integriteit in verslagleggingJe werkt integer bij het vastleggen van observaties.
   4. Bewaken van vertrouwelijkheidJe bewaakt de vertrouwelijkheid van cliëntgegevens.
   5. Zelfreflectie op eigen observatiegedragJe reflecteert op je eigen observatiegedrag en rapportage.
   6. Grenzen stellen in de cliëntrelatieJe stelt grenzen in de relatie met cliënten.
   7. Aanspreken op professioneel handelenJe spreekt collega’s aan op professioneel handelen.
   8. Omgaan met weerstand of afweerJe gaat om met weerstand of afweer bij cliënten.
   9. Betrouwbaarheid en zorgvuldigheidJe handelt betrouwbaar en zorgvuldig bij observaties.
   10. Kritisch zijn op eigen waarnemingenJe blijft kritisch op je eigen waarnemingen en conclusies.
6. 6 Cliëntgericht rapporteren Je leert rapporteren vanuit het perspectief van de cliënt en stemt verslaglegging af op diens leefwereld.
   10 lessen

   1. Gebruik van cliënttaal en leefwereldJe gebruikt taal die aansluit bij de cliënt en diens leefwereld.
   2. Rapporteren vanuit het perspectief van de cliëntJe rapporteert vanuit het perspectief van de cliënt.
   3. Aandacht voor autonomie en zelfregieJe houdt rekening met autonomie en zelfregie van de cliënt.
   4. Verwoorden van beleving en wensenJe verwoordt de beleving en wensen van de cliënt.
   5. Respecteren van de privacy van de cliëntJe respecteert de privacy van de cliënt in je verslaglegging.
   6. Betrekken van mantelzorgersJe betrekt mantelzorgers bij rapportages waar nodig.
   7. Rapporteren van veranderingen in dagstructuurJe rapporteert veranderingen in de dagstructuur van de cliënt.
   8. Weergave van zorgdoelen en voortgangJe geeft zorgdoelen en voortgang helder weer in rapportages.
   9. Afstemmen met cliënt over verslagleggingJe stemt verslaglegging af met de cliënt waar mogelijk.
   10. Begrijpelijkheid voor andere lezers waarborgenJe zorgt dat rapportages begrijpelijk zijn voor andere lezers.
7. 7 Rapporteren in complexe zorgsituaties Je rapporteert zorgvuldig in complexe zorgsituaties en legt incidenten en bijzonderheden vast.
   10 lessen

   1. Rapporteren bij agressie of onbegrepen gedragJe legt situaties met agressie of onbegrepen gedrag vast.
   2. Verslaglegging bij palliatieve zorgJe rapporteert over palliatieve zorg en bijbehorende observaties.
   3. Rapporteren bij psychische problematiekJe legt psychische problematiek helder vast.
   4. Observeren en rapporteren bij crisissituatiesJe observeert en rapporteert in crisissituaties.
   5. Noteren van medicatie-incidentenJe noteert medicatie-incidenten volgens protocol.
   6. Rapporteren bij valincidenten of verwondingenJe rapporteert valincidenten of verwondingen zorgvuldig.
   7. Documenteren van wondzorg en monitoringJe documenteert wondzorg en monitoring van herstel.
   8. Observeren in nachtdiensten of spoedsituatiesJe observeert tijdens nachtdiensten of spoedsituaties.
   9. Gebruik van beeldmateriaal of meetresultatenJe gebruikt beeldmateriaal of meetresultaten in rapportages.
   10. Escalatieprocedure en rapportageJe volgt de escalatieprocedure en legt deze vast.
8. 8 Ethische aspecten van observeren en rapporteren Je herkent ethische dilemma’s en past principes als privacy, transparantie en informed consent toe.
   10 lessen

   1. Informed consent bij observatieJe vraagt informed consent bij observatie van cliënten.
   2. Balans tussen zorgplicht en privacyJe weegt zorgplicht en privacy zorgvuldig af.
   3. Transparantie in rapportageJe zorgt voor transparantie in je rapportages.
   4. Ethische dilemma’s in verslaggevingJe herkent en bespreekt ethische dilemma’s in verslaggeving.
   5. Rapporteren over vermoedens van mishandelingJe rapporteert vermoedens van mishandeling volgens protocol.
   6. Rechten van cliënten op inzage in rapportagesJe kent de rechten van cliënten op inzage in rapportages.
   7. Omgaan met fouten in rapportageJe gaat zorgvuldig om met fouten in rapportages.
   8. Rapporteren met respect voor culturele diversiteitJe houdt rekening met culturele diversiteit in rapportages.
   9. Rechten en plichten van zorgverlenersJe kent de rechten en plichten van zorgverleners.
   10. Toestemming voor delen van informatieJe vraagt toestemming voor het delen van informatie.
9. 9 Digitale dossiervorming Je gebruikt digitale systemen voor dossiervorming en borgt privacy en veiligheid van cliëntgegevens.
   10 lessen

   1. Gebruik van elektronische cliëntendossiers (ECD)Je werkt met elektronische cliëntendossiers (ECD) in de zorg.
   2. Toegangsrechten en autorisatiesJe kent en past toegangsrechten en autorisaties toe.
   3. Veilig en correct invoeren van gegevensJe voert gegevens veilig en correct in digitale systemen in.
   4. Versiebeheer en actualiseren van rapportagesJe houdt rapportages actueel met versiebeheer.
   5. Systeemgericht observerenJe observeert en rapporteert systeemgericht.
   6. Integratie van rapportages met meetapparatuurJe integreert rapportages met meetapparatuur waar nodig.
   7. Gebruik van checklists en formulierenJe gebruikt checklists en formulieren in digitale dossiers.
   8. Privacy en databeschermingJe borgt privacy en databescherming bij digitale dossiervorming.
   9. Richtlijnen voor dossiervorming (bijv. NEN-normen)Je volgt richtlijnen voor dossiervorming zoals NEN-normen.
   10. Overdracht tussen zorginstellingen via digitale systemenJe draagt dossiers digitaal over tussen zorginstellingen.
10. 10 Kwaliteitsborging in observatie en rapportage Je borgt de kwaliteit van observatie en rapportage door toetsing, evaluatie en reflectie.
    10 lessen

    1. Kwaliteitsstandaarden in verslagleggingJe past kwaliteitsstandaarden toe in verslaglegging.
    2. Toetsing van rapportages op volledigheidJe toetst rapportages op volledigheid en correctheid.
    3. Gebruik van casuïstiek in kwaliteitsverbeteringJe gebruikt casuïstiek om kwaliteitsverbetering te ondersteunen.
    4. Intervisie over observaties en rapportagesJe neemt deel aan intervisie over observaties en rapportages.
    5. Audits en inspecties in de zorgJe bereidt je voor op audits en inspecties in de zorg.
    6. Bijhouden van veranderingen in regelgevingJe houdt veranderingen in regelgeving bij voor rapportages.
    7. Evaluatie van eigen rapportagevaardighedenJe evalueert je eigen rapportagevaardigheden regelmatig.
    8. Betrekken van cliënten in kwaliteitsbewakingJe betrekt cliënten bij kwaliteitsbewaking van verslaglegging.
    9. Leren van fouten en near missesJe leert van fouten en bijna-incidenten in rapportages.
    10. Reflectie op rapportages in teamverbandJe reflecteert samen met het team op rapportages.

Je voert verpleegtechnische handelingen uit volgens actuele richtlijnen en past deze toe in uiteenlopende zorgsituaties.

1. 1 Klinisch redeneren Je past klinisch redeneren toe bij het verzamelen, interpreteren en rapporteren van patiëntgegevens.
   10 lessen

   1. Het systematisch verzamelen van gegevensJe verzamelt systematisch relevante informatie over de gezondheidstoestand van de patiënt.
   2. Observatie van vitale functiesJe observeert en beoordeelt vitale functies zoals ademhaling, pols en temperatuur.
   3. Herkennen van risico’s en complicatiesJe signaleert mogelijke risico’s en complicaties bij patiënten in verschillende situaties.
   4. Interpreteren van klinische signalenJe interpreteert klinische signalen en trekt onderbouwde conclusies.
   5. Prioriteren van zorgbehoeftenJe stelt prioriteiten in de zorgbehoeften van patiënten op basis van observaties.
   6. Opstellen van een verpleegplanJe formuleert een verpleegplan met passende interventies.
   7. Koppeling theorie en praktijkJe koppelt theoretische kennis aan praktijksituaties in de zorg.
   8. Gebruik van protocollen en richtlijnenJe gebruikt protocollen en richtlijnen bij besluitvorming en uitvoering.
   9. Rapporteren van bevindingenJe rapporteert bevindingen zorgvuldig in het patiëntendossier.
   10. Samenwerken met het behandelteamJe stemt zorg af met andere leden van het behandelteam.
2. 2 Hygiëne en infectiepreventie Je voert handelingen uit om infectiepreventie en hygiëne te waarborgen in de zorgpraktijk.
   10 lessen

   1. Handhygiëne volgens de richtlijnenJe past handhygiëne toe volgens actuele richtlijnen.
   2. Persoonlijke beschermingsmiddelen gebruikenJe gebruikt persoonlijke beschermingsmiddelen op de juiste wijze.
   3. Steriel werken en aseptische techniekenJe werkt steriel en beheerst aseptische technieken.
   4. Reinigen, desinfecteren en steriliserenJe reinigt, desinfecteert en steriliseert materialen volgens protocol.
   5. Isolatievormen toepassenJe past isolatievormen toe bij infectiegevaar.
   6. Infectieketen herkennenJe herkent schakels in de infectieketen.
   7. Voorzorgsmaatregelen bij risicogroepenJe neemt voorzorgsmaatregelen bij risicogroepen.
   8. Signaleren van infectiesJe signaleert en beoordeelt mogelijke infecties.
   9. Rapportage en communicatie rondom infectiesJe rapporteert en communiceert over infecties met collega’s.
   10. Veilig omgaan met afval en materialenJe gaat veilig om met afval en materialen in de zorgomgeving.
3. 3 Voeding en vochttoediening Je observeert voedingstoestand, voert vochttoediening uit en signaleert complicaties bij voeding.
   10 lessen

   1. Observeren van voedingspatroon en vochtinnameJe observeert het voedingspatroon en de vochtinname van de patiënt.
   2. Risico-inschatting bij onder- of overvoedingJe maakt een risico-inschatting bij ondervoeding of overvoeding.
   3. Sondevoeding toedienen en controlerenJe dient sondevoeding toe en controleert de toediening.
   4. Complicaties bij sondevoeding herkennenJe herkent complicaties die kunnen optreden bij sondevoeding.
   5. Enterale en parenterale voeding onderscheidenJe onderscheidt enterale van parenterale voeding.
   6. Toediening van vocht via infuusJe dient vocht toe via een infuus volgens protocol.
   7. Observeren van elektrolytenbalansJe observeert en beoordeelt de elektrolytenbalans.
   8. Signalen van dehydratie of overvulling herkennenJe herkent signalen van dehydratie of overvulling.
   9. Mondzorg bij voedingsproblematiekJe voert mondzorg uit bij voedingsproblemen.
   10. Samenwerken met diëtist en artsJe werkt samen met diëtist en arts bij voedingsvraagstukken.
4. 4 Ademhaling en zuurstoftoediening Je observeert ademhaling, past zuurstoftoediening toe en reageert op ademhalingsproblemen.
   10 lessen

   1. Observeren van ademhalingspatroonJe observeert het ademhalingspatroon en signaleert afwijkingen.
   2. Meten van zuurstofsaturatieJe meet de zuurstofsaturatie bij patiënten.
   3. Zuurstof toedienen via verschillende systemenJe dient zuurstof toe via verschillende systemen.
   4. Signaleren van benauwdheid en dyspneuJe signaleert benauwdheid en dyspneu bij patiënten.
   5. Gebruik van inhalatietherapieJe past inhalatietherapie toe volgens voorschrift.
   6. Aspiraat afnemen bij luchtwegproblemenJe neemt aspiraten af bij luchtwegproblemen.
   7. Verneveltherapie toepassenJe past verneveltherapie toe bij ademhalingsklachten.
   8. Luchtweg vrijmaken bij noodsituatiesJe maakt de luchtweg vrij bij noodsituaties.
   9. Voorlichting geven over ademhalingsoefeningenJe geeft voorlichting over ademhalingsoefeningen.
   10. Samenwerking met fysiotherapeutJe werkt samen met de fysiotherapeut bij ademhalingszorg.
5. 5 Circulatie en infuustechnieken Je controleert circulatie, voert infuustechnieken uit en signaleert complicaties bij infuustherapie.
   10 lessen

   1. Bloeddruk en pols controlerenJe controleert bloeddruk en pols bij patiënten.
   2. Observeren van perifere circulatieJe observeert de perifere circulatie.
   3. Infuus inbrengen volgens protocolJe brengt een infuus in volgens het geldende protocol.
   4. Infuusbeleid en bewakingJe bewaakt het infuusbeleid en signaleert afwijkingen.
   5. Toediening van intraveneuze medicatieJe dient intraveneuze medicatie toe.
   6. Complicaties bij infuustherapie herkennenJe herkent complicaties bij infuustherapie.
   7. Bloedafname verrichtenJe verricht bloedafname bij patiënten.
   8. Zuur-basenbalans observerenJe observeert de zuur-basenbalans.
   9. Katheteriseren van een bloedvat bij noodsituatie (theorie)Je leert de theorie van katheterisatie van een bloedvat bij nood.
   10. Rapportage en overdrachtJe rapporteert en draagt informatie zorgvuldig over.
6. 6 Wondzorg en huidintegriteit Je beoordeelt wonden, voert wondzorg uit en bewaakt de huidintegriteit van patiënten.
   10 lessen

   1. Observeren van huid en wondJe observeert de huid en beoordeelt de toestand van wonden.
   2. Classificeren van wonden (acuut, chronisch, decubitus)Je classificeert wonden naar type en ernst.
   3. Wondverzorging volgens protocolJe verzorgt wonden volgens het geldende protocol.
   4. Gebruik van steriel instrumentariumJe gebruikt steriel instrumentarium bij wondzorg.
   5. Toepassen van moderne wondverbandenJe past moderne wondverbanden toe.
   6. Signaleren van wondinfectieJe signaleert tekenen van wondinfectie.
   7. Beoordelen van genezingsprocesJe beoordeelt het genezingsproces van wonden.
   8. Documenteren van wondstatusJe documenteert de wondstatus in het dossier.
   9. Voorlichting aan patiënt en familieJe geeft voorlichting aan patiënt en familie over wondzorg.
   10. Samenwerken met wondverpleegkundigeJe werkt samen met de wondverpleegkundige.
7. 7 Uitscheiding en katheterisatie Je observeert uitscheiding, voert katheterisatie uit en begeleidt patiënten bij continentieproblemen.
   10 lessen

   1. Observeren van urine en ontlastingJe observeert urine en ontlasting op afwijkingen.
   2. Inbrengen van blaaskatheterJe brengt een blaaskatheter in volgens protocol.
   3. Verzorgen van katheter en opvangsysteemJe verzorgt de katheter en het opvangsysteem.
   4. Voorkomen van urineweginfectiesJe neemt maatregelen om urineweginfecties te voorkomen.
   5. Stomazorg: observatie en verzorgingJe observeert en verzorgt een stoma.
   6. Leren herkennen van complicaties bij stomaJe herkent complicaties bij stoma’s.
   7. Toepassen van laxeermiddelen en klysma’sJe past laxeermiddelen en klysma’s toe.
   8. Meten van vochtbalans bij uitscheidingJe meet de vochtbalans bij uitscheidingsproblemen.
   9. Communiceren over intieme zorgJe communiceert zorgvuldig over intieme zorg.
   10. Respectvolle begeleiding bij continentieproblemenJe begeleidt patiënten respectvol bij continentieproblemen.
8. 8 Medicatietoediening Je voert medicatietoediening uit via verschillende routes en signaleert bijwerkingen en therapietrouw.
   10 lessen

   1. Controleren van voorschriftenJe controleert medicatievoorschriften op juistheid.
   2. Toepassen van de 5 J’s van medicatieJe past de 5 J’s van medicatie toe bij toediening.
   3. Orale toediening van medicatieJe dient medicatie oraal toe volgens voorschrift.
   4. Rectale toediening van medicatieJe dient medicatie rectaal toe indien nodig.
   5. Subcutane injecties uitvoerenJe voert subcutane injecties uit.
   6. Intramusculaire injecties uitvoerenJe voert intramusculaire injecties uit.
   7. Observeren van bijwerkingenJe observeert en signaleert mogelijke bijwerkingen.
   8. Registreren van medicatietoedieningJe registreert medicatietoediening in het dossier.
   9. Voorlichting aan patiënt en familieJe geeft uitleg aan patiënt en familie over medicatiegebruik.
   10. Signaleren van therapietrouw en problemenJe signaleert problemen rond therapietrouw.
9. 9 Acute zorg en reanimatie Je reageert adequaat op acute situaties en voert basale reanimatie en eerste opvang uit.
   10 lessen

   1. Herkennen van vitale bedreigingenJe herkent direct levensbedreigende situaties.
   2. Eerste beoordeling met ABCDE-methodiekJe voert een eerste beoordeling uit met de ABCDE-methodiek.
   3. Basale reanimatie uitvoerenJe voert basale reanimatie uit bij een circulatiestilstand.
   4. Gebruik van AEDJe gebruikt een AED volgens protocol.
   5. Omgaan met shockverschijnselenJe handelt bij shockverschijnselen.
   6. Behandeling bij acute allergische reactieJe behandelt acute allergische reacties.
   7. Omgaan met bloedingen en wondenJe verleent eerste hulp bij bloedingen en wonden.
   8. Acute zorg bij bewusteloosheidJe verleent acute zorg bij bewusteloosheid.
   9. Samenwerking binnen een reanimatieteamJe werkt samen binnen een reanimatieteam.
   10. Evaluatie en nazorgJe evalueert en verzorgt nazorg na een acute situatie.
10. 10 Communicatie en professionaliteit in de zorg Je communiceert professioneel met patiënten, familie en collega’s en reflecteert op je eigen handelen.
    10 lessen

    1. Actief luisteren en observerenJe past actief luisteren en observeren toe in gesprekken.
    2. Empathisch communiceren met patiëntenJe communiceert empathisch met patiënten in verschillende situaties.
    3. Omgaan met familie en mantelzorgersJe onderhoudt contact met familie en mantelzorgers.
    4. Interprofessionele samenwerkingJe werkt samen met andere zorgprofessionals.
    5. Dossiervoering en rapportageJe voert dossiervoering en rapportage zorgvuldig uit.
    6. Omgaan met vertrouwelijke informatieJe gaat zorgvuldig om met vertrouwelijke informatie.
    7. Feedback geven en ontvangenJe geeft en ontvangt feedback op een constructieve manier.
    8. Reflecteren op eigen handelenJe reflecteert op je eigen handelen en ontwikkeling.
    9. Grenzen stellen en bewakenJe bewaakt je eigen grenzen in het contact met anderen.
    10. Bewustzijn van ethische dilemma’sJe herkent en bespreekt ethische dilemma’s in de zorg.