HBO Praktijkcursus – Kwalitatief onderzoek

Je voert zelfstandig kwalitatief onderzoek uit, van ontwerp tot rapportage, en past verschillende methoden en analysetechnieken toe.

1. 1 Grondslagen van kwalitatief onderzoek Je onderzoekt de uitgangspunten, benaderingen en grenzen van kwalitatief onderzoek.
   10 lessen

   1. Definitie van kwalitatief onderzoekJe beschrijft wat kwalitatief onderzoek inhoudt en waar het voor wordt ingezet.
   2. Verschillen tussen kwalitatief en kwantitatief onderzoekJe vergelijkt kwalitatieve en kwantitatieve onderzoeksmethoden.
   3. Epistemologische en ontologische uitgangspuntenJe licht epistemologische en ontologische keuzes toe.
   4. Doelen en toepassingsgebieden van kwalitatief onderzoekJe benoemt doelen en toepassingsgebieden van kwalitatief onderzoek.
   5. Inductie, deductie en abductieJe past inductie, deductie en abductie toe in onderzoeksprocessen.
   6. Rol van de onderzoeker in kwalitatief onderzoekJe analyseert de rol van de onderzoeker in het onderzoeksproces.
   7. Interpretatief versus positivistisch paradigmaJe onderscheidt interpretatieve en positivistische benaderingen.
   8. Conceptualisering en theorievormingJe ontwikkelt concepten en bouwt aan een theoretisch kader.
   9. Betekenis van context en subjectiviteitJe beoordeelt het belang van context en subjectiviteit.
   10. Kritiek en beperkingen van kwalitatief onderzoekJe bespreekt kritiek en beperkingen van kwalitatief onderzoek.
2. 2 Onderzoeksontwerp en vraagstelling Je ontwerpt een kwalitatief onderzoek en formuleert een heldere probleemstelling en onderzoeksvraag.
   10 lessen

   1. Soorten kwalitatieve onderzoeksdesignsJe kiest uit verschillende onderzoeksdesigns voor je onderzoek.
   2. Probleemstelling formulerenJe stelt een heldere probleemstelling op.
   3. Onderzoeksvraag afbakenenJe bakent de onderzoeksvraag af.
   4. Doelstelling van het onderzoekJe formuleert de doelstelling van het onderzoek.
   5. Onderzoeksstrategie kiezenJe selecteert een passende onderzoeksstrategie.
   6. Conceptueel model en theoretisch kaderJe werkt een conceptueel model en theoretisch kader uit.
   7. Operationaliseren van begrippenJe operationaliseert begrippen voor onderzoek.
   8. Ethische overwegingen bij ontwerpJe benoemt ethische aandachtspunten bij het ontwerp.
   9. Planning en tijdspad opstellenJe stelt een planning en tijdspad op.
   10. Validiteit en betrouwbaarheid borgenJe borgt validiteit en betrouwbaarheid in het ontwerp.
3. 3 Interviewtechnieken en gesprekvoering Je bereidt interviews voor, voert ze uit en evalueert het proces.
   10 lessen

   1. Soorten interviews (gestructureerd, semi-gestructureerd, open)Je kiest het juiste type interview voor je onderzoekssituatie.
   2. Voorbereiding van een interviewJe bereidt een interview zorgvuldig voor.
   3. Vragenformulering en volgordeJe formuleert effectieve vragen en bepaalt de volgorde.
   4. Doorvragen en actief luisterenJe oefent met doorvragen en actief luisteren.
   5. Rol en houding van de interviewerJe reflecteert op je rol en houding als interviewer.
   6. Opbouwen van vertrouwen en rapportJe bouwt vertrouwen op met de gesprekspartner.
   7. Opname en transcriptieJe registreert en transcribeert interviews.
   8. Aandacht voor non-verbale communicatieJe let op non-verbale signalen tijdens gesprekken.
   9. Beïnvloeding en bias voorkomenJe herkent en voorkomt beïnvloeding en bias.
   10. Evaluatie van het interviewprocesJe evalueert het verloop van het interviewproces.
4. 4 Observatie en veldwerk Je voert observaties uit, registreert bevindingen en reflecteert op je rol in het veld.
   10 lessen

   1. Doel en functie van observatieJe bepaalt het doel van observatie in je onderzoek.
   2. Participerende versus niet-participerende observatieJe kiest tussen participerend en niet-participerend observeren.
   3. Structureren van observatiesJe structureert je observaties.
   4. Observatieschema’s opstellenJe stelt observatieschema’s op.
   5. Gedrags- en contextanalyseJe analyseert gedrag en context tijdens observaties.
   6. Noteren en registreren van observatiesJe noteert en registreert observatiegegevens.
   7. Rol van de onderzoeker in het veldJe reflecteert op je positie als onderzoeker in het veld.
   8. Omgaan met ethische dilemma’s in veldwerkJe gaat om met ethische dilemma’s tijdens veldwerk.
   9. Vertrouwensrelaties met participantenJe bouwt vertrouwensrelaties op met participanten.
   10. Reflectie op subjectiviteit in observatieJe reflecteert op subjectiviteit in je observatie.
5. 5 Focusgroepen en groepsinteractie Je organiseert en begeleidt focusgroepen en analyseert groepsinteracties.
   10 lessen

   1. Doel en toepassing van focusgroepenJe bepaalt wanneer focusgroepen geschikt zijn.
   2. Samenstellen van een geschikte groepJe stelt een passende groep samen voor je onderzoek.
   3. Voorbereiding en themakeuzeJe bereidt de bijeenkomst en thema’s voor.
   4. Rol van de moderatorJe neemt de rol van moderator op je.
   5. Groepsdynamiek en interactie begeleidenJe begeleidt groepsdynamiek en interactie.
   6. Gespreksstructuur hanterenJe hanteert een gestructureerde opzet van het gesprek.
   7. Data verzamelen en opnemenJe verzamelt en registreert data uit de groep.
   8. Analyse van groepsgesprekkenJe analyseert de groepsgesprekken.
   9. Rapportage van focusgroepresultatenJe rapporteert de uitkomsten van focusgroepen.
   10. Beperkingen en uitdagingen van focusgroepenJe benoemt beperkingen en uitdagingen van deze methode.
6. 6 Document- en inhoudsanalyse Je selecteert bronnen, analyseert documenten en rapporteert bevindingen.
   10 lessen

   1. Bronnen selecteren en afbakenenJe selecteert relevante bronnen en bepaalt de afbakening.
   2. Analyse van geschreven teksten en beeldenJe analyseert teksten en beelden op inhoud.
   3. Soorten documenten: formeel, informeel, digitaalJe onderscheidt verschillende typen documenten.
   4. Coderen van teksten en dataJe codeert teksten en data systematisch.
   5. Identificeren van thema’s en patronenJe identificeert thema’s en patronen in documenten.
   6. Kritische discoursanalyseJe past kritische discoursanalyse toe.
   7. Semiologische en narratieve analyseJe gebruikt semiologische en narratieve analysetechnieken.
   8. Contextualiseren van documentenJe plaatst documenten in hun context.
   9. Betrouwbaarheid van bronnen beoordelenJe beoordeelt de betrouwbaarheid van bronnen.
   10. Rapporteren van documentanalyseJe rapporteert de resultaten van documentanalyse.
7. 7 Ethische aspecten van kwalitatief onderzoek Je herkent en weegt ethische kwesties in het hele onderzoeksproces.
   10 lessen

   1. Informed consent verkrijgenJe vraagt op de juiste manier toestemming aan deelnemers.
   2. Privacy en vertrouwelijkheidJe waarborgt privacy en vertrouwelijkheid van gegevens.
   3. Transparantie in het onderzoeksprocesJe zorgt voor transparantie in je onderzoeksproces.
   4. Omgaan met kwetsbare groepenJe houdt rekening met kwetsbare groepen.
   5. Beïnvloeding en machtsverhoudingenJe signaleert beïnvloeding en machtsverhoudingen.
   6. Ethiekcommissies en protocollenJe volgt ethiekprotocollen en procedures.
   7. Integriteit van de onderzoekerJe bewaakt je eigen integriteit als onderzoeker.
   8. Omgaan met gevoelige informatieJe gaat zorgvuldig om met gevoelige informatie.
   9. Auteursrechten en bronvermeldingJe past correcte bronvermelding toe.
   10. Reflectie op ethische keuzesJe reflecteert op gemaakte ethische keuzes.
8. 8 Data-analyse en codering Je verwerkt, codeert en analyseert kwalitatieve data met verschillende methoden.
   10 lessen

   1. Transcriberen van kwalitatieve dataJe transcribeert ruwe data naar bruikbare tekst.
   2. Open, axiale en selectieve coderingJe past open, axiale en selectieve codering toe.
   3. Thematische analyse uitvoerenJe voert een thematische analyse uit.
   4. Grounded theory benaderingJe werkt met de grounded theory benadering.
   5. Gebruik van analysetools zoals NVivo of ATLAS.tiJe gebruikt analysetools zoals NVivo of ATLAS.ti.
   6. Matrixen en schema’s makenJe maakt matrixen en schema’s voor overzicht.
   7. Identificatie van patronen en verbandenJe identificeert patronen en verbanden in data.
   8. Memo’s schrijven tijdens analyseJe schrijft memo’s tijdens het analyseren.
   9. Betrouwbaarheid van de analyse borgenJe borgt de betrouwbaarheid van je analyse.
   10. Interpretatie en betekenisgevingJe interpreteert de betekenis van de onderzoeksresultaten.
9. 9 Rapportage en presentatie van kwalitatief onderzoek Je structureert een rapport, verwerkt citaten en presenteert onderzoeksresultaten.
   10 lessen

   1. Structuur van een kwalitatief onderzoeksrapportJe bouwt een helder onderzoeksrapport op.
   2. Weergave van citaten en fragmentenJe verwerkt citaten en fragmenten in je rapport.
   3. Integratie van theorie en bevindingenJe koppelt theorie aan onderzoeksbevindingen.
   4. Schrijfstijl en taalgebruik op B2-niveauJe schrijft begrijpelijk op B2-niveau.
   5. Doelgroepgericht rapporterenJe stemt de rapportage af op de doelgroep.
   6. Visualiseren van resultatenJe visualiseert resultaten in tekst en beeld.
   7. Reflectieverslag opnemenJe voegt een reflectieverslag toe aan je rapport.
   8. Eerlijkheid en transparantie in rapportageJe waarborgt eerlijkheid en transparantie in rapportage.
   9. Kritische bespreking van resultatenJe bespreekt resultaten kritisch.
   10. Voorbereiden van mondelinge presentatiesJe bereidt een mondelinge presentatie voor.
10. 10 Toepassing van kwalitatief onderzoek in de praktijk Je past kwalitatief onderzoek toe in praktijksituaties en werkt samen met opdrachtgevers.
    10 lessen

    1. Praktijkgericht onderzoek formulerenJe formuleert een praktijkgerichte onderzoeksvraag.
    2. Samenwerken met opdrachtgeversJe werkt samen met opdrachtgevers tijdens het onderzoek.
    3. Onderzoek in organisaties en instellingenJe voert onderzoek uit binnen organisaties of instellingen.
    4. Vertaling van resultaten naar aanbevelingenJe vertaalt onderzoeksresultaten naar concrete aanbevelingen.
    5. Beleidsvoorstellen op basis van onderzoekJe stelt beleidsvoorstellen op op basis van je bevindingen.
    6. Feedback ophalen en verwerkenJe verzamelt en verwerkt feedback van betrokkenen.
    7. Gebruik van kwalitatieve data voor innovatieJe gebruikt kwalitatieve data om innovatie te ondersteunen.
    8. Toepassing in evaluatieonderzoekJe past onderzoek toe in evaluatievraagstukken.
    9. Onderzoek als onderdeel van adviestrajectenJe voert onderzoek uit als onderdeel van een adviestraject.
    10. Professionele rol van de onderzoekerJe reflecteert op je professionele rol als onderzoeker.