HBO Praktijkcursus – Omgaan met traumatische ervaringen

Je leert signalen van trauma herkennen, gevolgen analyseren en passende ondersteuning bieden aan cliënten in diverse situaties.

1. 1 Psychotrauma en stressrespons Je onderzoekt hoe trauma en stressreacties ontstaan en welke processen daarbij betrokken zijn.
   10 lessen

   1. Definitie van trauma en soorten trauma’sJe onderscheidt verschillende soorten trauma en beschrijft hun kenmerken.
   2. Acute stressreacties vs. posttraumatische stressstoornis (PTSS)Je vergelijkt acute stressreacties met PTSS en benoemt de verschillen.
   3. Neurobiologische processen bij traumaJe analyseert de neurobiologische processen die bij trauma een rol spelen.
   4. Vecht-, vlucht- en bevriesreactiesJe herkent vecht-, vlucht- en bevriesreacties bij cliënten.
   5. Chronische stress en lichamelijke gevolgenJe benoemt de lichamelijke gevolgen van langdurige stress.
   6. Traumatische herinneringen en flashbacksJe beschrijft hoe traumatische herinneringen en flashbacks zich uiten.
   7. Trauma bij kinderen en volwassenenJe vergelijkt trauma bij kinderen en volwassenen op basis van signalen en gevolgen.
   8. Risicofactoren voor traumaontwikkelingJe benoemt risicofactoren die bijdragen aan het ontwikkelen van trauma.
   9. Copingstrategieën en veerkrachtJe onderzoekt welke copingstrategieën en vormen van veerkracht mogelijk zijn.
   10. Diagnostiek en signalering van traumaJe past methoden toe om trauma te signaleren en te diagnosticeren.
2. 2 Gevolgen van trauma op gedrag en functioneren Je analyseert de impact van trauma op gedrag, emoties, relaties en lichamelijk functioneren.
   10 lessen

   1. Emotionele gevolgen zoals angst en depressieJe beschrijft emotionele reacties zoals angst en depressie bij trauma.
   2. Gedragsveranderingen en impulsbeheersingJe signaleert gedragsveranderingen en problemen met impulsbeheersing.
   3. Vermijdingsgedrag en sociale terugtrekkingJe herkent vermijdingsgedrag en sociale terugtrekking bij cliënten.
   4. Impact op zelfbeeld en zelfvertrouwenJe onderzoekt de invloed van trauma op zelfbeeld en zelfvertrouwen.
   5. Moeilijkheden in relaties en bindingJe benoemt relatieproblemen die samenhangen met traumatische ervaringen.
   6. Lichamelijke klachten zonder medische oorzaakJe signaleert lichamelijke klachten zonder medische oorzaak.
   7. Middelengebruik als overlevingsmechanismeJe analyseert middelengebruik als coping bij trauma.
   8. Slachtofferschap en slachtofferdynamiekJe bespreekt slachtofferschap en de dynamiek daarvan.
   9. Suïcidale gedachten en gedragJe herkent signalen van suïcidale gedachten en gedrag.
   10. Traumagerelateerde stoornissen (zoals dissociatie)Je benoemt verschillende traumagerelateerde stoornissen, zoals dissociatie.
3. 3 Omgaan met cliënten in crisissituaties Je oefent met het herkennen van crisissituaties en het toepassen van passende interventies.
   10 lessen

   1. Herkennen van crisissignalenJe signaleert vroegtijdig tekenen van crisis bij cliënten.
   2. Verbaal en non-verbaal de-escalerenJe past verbale en non-verbale technieken toe om te de-escaleren.
   3. Grenzen stellen en veiligheid bewakenJe stelt grenzen en bewaakt de veiligheid van alle betrokkenen.
   4. Vertrouwen opbouwen onder drukJe bouwt vertrouwen op, ook onder druk.
   5. Basisprincipes van crisiscommunicatieJe past basisprincipes van crisiscommunicatie toe.
   6. Doelgericht vragen stellenJe stelt doelgerichte vragen in stressvolle situaties.
   7. Observeren en rapporteren onder stressJe observeert en rapporteert zorgvuldig onder stress.
   8. Omgaan met agressie en weerstandJe gaat effectief om met agressie en weerstand.
   9. Samenwerken met ketenpartners in crisissituatiesJe werkt samen met ketenpartners tijdens crisissituaties.
   10. Nazorg na een crisisJe organiseert en evalueert nazorg na een crisis.
4. 4 Communicatie in traumagevoelige contexten Je ontwikkelt communicatieve vaardigheden voor contact met cliënten in traumagevoelige situaties.
   10 lessen

   1. Empathisch luisteren en spiegelenJe past empathisch luisteren en spiegelen toe in gesprekken.
   2. Taalgebruik en toon bij traumaverwerkingJe kiest passend taalgebruik en toon bij traumaverwerking.
   3. Herkennen van verbale en non-verbale signalenJe herkent verbale en non-verbale signalen van cliënten.
   4. Transparant communiceren over hulpverleningJe communiceert transparant over het hulpverleningsproces.
   5. Vertrouwen opbouwen in kwetsbare situatiesJe bouwt vertrouwen op in kwetsbare situaties.
   6. Grenzen in communicatie bewakenJe bewaakt grenzen in communicatie met cliënten.
   7. Psycho-educatie bieden op B1/B2-niveauJe biedt psycho-educatie op begrijpelijk taalniveau.
   8. Zelfonthulling en professioneel gedragJe overweegt wanneer en hoe je eigen ervaringen deelt.
   9. Gesprekstechnieken bij moeilijke onderwerpenJe past gesprekstechnieken toe bij moeilijke onderwerpen.
   10. Communicatie met familie en naastenJe communiceert effectief met familie en naasten van cliënten.
5. 5 Juridische en ethische aspecten Je past juridische en ethische kaders toe in de begeleiding van cliënten met trauma.
   10 lessen

   1. Privacy en beroepsgeheimJe waarborgt privacy en respecteert het beroepsgeheim.
   2. Meldcode huiselijk geweld en kindermishandelingJe past de meldcode toe bij signalen van huiselijk geweld of kindermishandeling.
   3. Ingrijpende beslissingen en wilsbekwaamheidJe beoordeelt wilsbekwaamheid bij ingrijpende beslissingen.
   4. Dwang en drang: wanneer en hoe toepassenJe bepaalt wanneer dwang en drang toepasbaar zijn.
   5. Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)Je past relevante onderdelen van de Wmo toe in je werk.
   6. Zorg- en hulpverleningsprotocollenJe volgt zorg- en hulpverleningsprotocollen.
   7. Rechten van slachtoffers en cliëntenJe kent de rechten van slachtoffers en cliënten.
   8. Klachtenprocedures en tuchtrechtJe handelt volgens klachtenprocedures en tuchtrecht.
   9. Ethische dilemma’s in traumazorgJe reflecteert op ethische dilemma’s in traumazorg.
   10. Verantwoordelijkheid en aansprakelijkheidJe benoemt je verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid als professional.
6. 6 Culturele perspectieven op trauma Je onderzoekt hoe culturele factoren de beleving en uiting van trauma beïnvloeden.
   10 lessen

   1. Culturele verschillen in traumabelevingJe vergelijkt culturele verschillen in het omgaan met trauma.
   2. Invloed van religie en spiritualiteitJe benoemt de invloed van religie en spiritualiteit op traumaverwerking.
   3. Taalbarrières en trauma-uitingenJe signaleert taalbarrières en verschillende uitingsvormen van trauma.
   4. Gender en traumatische ervaringenJe onderzoekt de rol van gender bij traumatische ervaringen.
   5. Vluchtelingen en oorlogstraumaJe analyseert trauma bij vluchtelingen en oorlogsslachtoffers.
   6. Transculturele communicatieJe past transculturele communicatie toe in de praktijk.
   7. Stigmatisering en taboesJe bespreekt de impact van stigmatisering en taboes.
   8. Familie- en groepsdynamiekenJe onderzoekt familie- en groepsdynamieken rond trauma.
   9. Cultureel sensitief handelenJe handelt cultureel sensitief bij begeleiding van cliënten.
   10. Interculturele casuïstiekJe analyseert casuïstiek met een interculturele bril.
7. 7 Zelfzorg en professionele weerbaarheid Je versterkt je professionele weerbaarheid en leert omgaan met de impact van traumazorg op jezelf.
   10 lessen

   1. Herkennen van secundaire traumatiseringJe herkent signalen van secundaire traumatisering bij jezelf.
   2. Burn-outpreventie bij hulpverlenersJe past burn-outpreventie toe in je dagelijkse werk.
   3. Grenzen stellen in het werkJe stelt grenzen om overbelasting te voorkomen.
   4. Reflecteren op eigen ervaringen en triggersJe reflecteert op eigen ervaringen en triggers.
   5. Collegiale ondersteuning en intervisieJe benut collegiale ondersteuning en intervisie.
   6. Ontwikkelen van veerkrachtJe ontwikkelt veerkracht in je professionele rol.
   7. Werk-privébalans bewakenJe bewaakt een gezonde werk-privébalans.
   8. Mindfulness en stressreductieJe past mindfulness en stressreductie toe.
   9. Omgaan met machteloosheidJe gaat om met gevoelens van machteloosheid.
   10. Nazorg voor hulpverleners na traumatische casussenJe organiseert nazorg voor jezelf na ingrijpende casussen.
8. 8 Systeemgericht werken bij trauma Je betrekt het systeem rondom de cliënt en past systeemgericht werken toe bij traumazorg.
   10 lessen

   1. Betrekken van het netwerk van de cliëntJe betrekt het netwerk van de cliënt bij het herstelproces.
   2. Rol van gezin, school en werkJe onderzoekt de rol van gezin, school en werk bij trauma.
   3. Systeemtheoretisch denkenJe past systeemtheoretisch denken toe in je analyse.
   4. Loyaliteiten binnen systemenJe signaleert loyaliteiten binnen systemen.
   5. Patronen en herhaling van traumaJe herkent patronen en herhaling van trauma binnen systemen.
   6. Gezinsinterventies en betrokkenheidJe zet gezinsinterventies in en vergroot betrokkenheid.
   7. Samenwerking met jeugdzorg en GGZJe werkt samen met jeugdzorg en GGZ bij trauma.
   8. Verstoorde hechting binnen het systeemJe signaleert verstoorde hechting binnen het systeem.
   9. Intergenerationeel traumaJe analyseert intergenerationeel trauma.
   10. Netwerkondersteuning en herstelgerichte zorgJe organiseert netwerkondersteuning en herstelgerichte zorg.
9. 9 Herstelondersteunende benadering Je ondersteunt cliënten bij hun herstelproces en stimuleert eigen regie en empowerment.
   10 lessen

   1. Hoop, perspectief en regie centraal stellenJe stelt hoop, perspectief en regie van de cliënt centraal.
   2. Herstel als persoonlijk procesJe ondersteunt herstel als individueel proces.
   3. Empowerment en zelfinzicht stimulerenJe stimuleert empowerment en zelfinzicht bij cliënten.
   4. Werken vanuit de kracht van de cliëntJe werkt vanuit de kracht en mogelijkheden van de cliënt.
   5. Samen doelen formulerenJe formuleert samen met de cliënt doelen voor herstel.
   6. Veilige en stabiele omgeving creërenJe creëert een veilige en stabiele omgeving voor herstel.
   7. Normaliseren van klachten en reactiesJe normaliseert klachten en reacties bij cliënten.
   8. Oog voor zingeving en betekenisgevingJe hebt aandacht voor zingeving en betekenisgeving.
   9. Werken met ervaringsdeskundigheidJe werkt samen met ervaringsdeskundigen.
   10. Ondersteunen van maatschappelijke participatieJe ondersteunt cliënten bij maatschappelijke participatie.
10. 10 Reflectie en professionele ontwikkeling Je reflecteert op je professionele handelen en ontwikkelt je verder als begeleider in traumazorg.
    10 lessen

    1. Kritisch denken over eigen handelenJe denkt kritisch na over je eigen handelen in de praktijk.
    2. Leren van feedback en supervisieJe leert van feedback en supervisie van collega’s.
    3. Observeren en analyseren van casuïstiekJe observeert en analyseert casuïstiek uit de praktijk.
    4. Onderbouwd rapporteren en documenterenJe rapporteert en documenteert je werk onderbouwd.
    5. Reflecteren op ethische keuzesJe reflecteert op ethische keuzes in je werk.
    6. In kaart brengen van leerbehoeftenJe brengt je eigen leerbehoeften in kaart.
    7. Beroepshouding en professionele identiteitJe ontwikkelt je beroepshouding en professionele identiteit.
    8. Zelfevaluatie en leerdoelen formulerenJe voert zelfevaluaties uit en formuleert leerdoelen.
    9. Inzetten van reflectie-instrumentenJe gebruikt reflectie-instrumenten ter ondersteuning.
    10. Praktijkonderzoek gericht op verbeteringJe voert praktijkonderzoek uit gericht op verbetering.