HBO Praktijkcursus – Psychische aandoeningen herkennen

Je herkent psychische aandoeningen en signalen in uiteenlopende situaties en leert deze zorgvuldig te analyseren.

1. 1 Inleiding in psychische aandoeningen Je onderzoekt definities, classificaties, maatschappelijke impact en ethische aspecten van psychische aandoeningen.
   10 lessen

   1. Definitie van psychische aandoeningenJe onderzoekt hoe psychische aandoeningen worden gedefinieerd en afgebakend.
   2. Historische ontwikkeling van classificatieJe analyseert de ontwikkeling van classificaties door de tijd heen.
   3. Het verschil tussen psychisch lijden en stoornissenJe vergelijkt psychisch lijden met formele stoornissen.
   4. Relevante classificatiesystemen (DSM-5, ICD-11)Je maakt kennis met classificatiesystemen zoals DSM-5 en ICD-11.
   5. Prevalentie en maatschappelijke impactJe bekijkt cijfers over voorkomen en maatschappelijke gevolgen.
   6. Stigma en beeldvormingJe bespreekt hoe stigma en beeldvorming invloed hebben op herkenning.
   7. Rol van genetische, biologische en sociale factorenJe benoemt genetische, biologische en sociale invloeden op psychische aandoeningen.
   8. Verschil tussen normale variatie en stoornisJe maakt onderscheid tussen normale variatie en stoornissen.
   9. Belang van vroege signaleringJe leert het belang van vroeg signaleren van klachten te onderbouwen.
   10. Ethische aspecten bij herkenningJe reflecteert op ethische vraagstukken bij het herkennen van signalen.
2. 2 Angststoornissen Je leert kenmerken, symptomen en signalen van verschillende angststoornissen herkennen in praktijkcontexten.
   10 lessen

   1. Algemene kenmerken en symptomenJe signaleert algemene kenmerken en symptomen van angststoornissen.
   2. Paniekstoornis en paniekaanvallenJe herkent kenmerken van paniekstoornis en paniekaanvallen.
   3. Gegeneraliseerde angststoornisJe analyseert symptomen van gegeneraliseerde angststoornis.
   4. Sociale angststoornisJe onderzoekt uitingen van sociale angst in gedrag.
   5. Specifieke fobieënJe signaleert specifieke fobieën aan de hand van voorbeelden.
   6. Posttraumatische stressstoornis (PTSS)Je herkent signalen van PTSS in gedrag en communicatie.
   7. Obsessieve-compulsieve stoornis (OCD)Je benoemt kenmerken van OCD en dwangmatig gedrag.
   8. Lichamelijke signalen bij angststoornissenJe herkent lichamelijke signalen die bij angststoornissen voorkomen.
   9. Gedragskenmerken en vermijdingsgedragJe signaleert vermijdingsgedrag en gedragskenmerken.
   10. Signalen in werk- en studiecontextJe herkent signalen van angststoornissen in werk- en studieomgevingen.
3. 3 Stemmingsstoornissen Je onderzoekt stemmingsstoornissen, risicofactoren, signalen en het effect op functioneren en communicatie.
   10 lessen

   1. Depressieve stoornisJe herkent symptomen van een depressieve stoornis.
   2. Dysthyme stoornisJe signaleert kenmerken van een dysthyme stoornis.
   3. Bipolaire stoornis (type I en II)Je analyseert verschillen tussen bipolaire stoornistypen.
   4. Cyclothyme stoornisJe herkent cyclische stemmingswisselingen.
   5. Risicofactoren en triggersJe benoemt risicofactoren en triggers voor stemmingsstoornissen.
   6. Suïcidaliteit en signalenJe herkent signalen van suïcidaliteit.
   7. Invloed op dagelijks functionerenJe onderzoekt hoe stemmingsstoornissen het dagelijks functioneren beïnvloeden.
   8. Sociale terugtrekking en isolementJe signaleert sociale terugtrekking en isolement.
   9. Verschillen in uiting per leeftijdsgroepJe vergelijkt uitingsvormen bij verschillende leeftijdsgroepen.
   10. Herkenningspunten in communicatieJe herkent signalen in communicatie met betrokkenen.
4. 4 Psychotische stoornissen Je leert psychotische stoornissen en hun signalen herkennen, inclusief gedragsveranderingen en sociale gevolgen.
   10 lessen

   1. Schizofrenie: kernsymptomenJe benoemt kernsymptomen van schizofrenie.
   2. Schizo-affectieve stoornisJe herkent kenmerken van de schizo-affectieve stoornis.
   3. Wanen en hallucinatiesJe signaleert wanen en hallucinaties in gedrag of communicatie.
   4. Gedragsveranderingen en desorganisatieJe analyseert gedragsveranderingen en desorganisatie.
   5. Prodromale signalenJe herkent prodromale signalen van psychose.
   6. Acute psychotische episodesJe signaleert acute psychotische episodes.
   7. Invloed op waarneming en werkelijkheidJe onderzoekt de invloed van psychose op waarneming en werkelijkheid.
   8. Cognitieve beperkingen bij psychoseJe benoemt cognitieve beperkingen bij psychose.
   9. Rol van middelengebruikJe herkent de rol van middelengebruik bij psychotische klachten.
   10. Herkenning in sociale interactiesJe signaleert psychotische kenmerken in sociale interacties.
5. 5 Persoonlijkheidsstoornissen Je onderzoekt kenmerken, signalen en impact van persoonlijkheidsstoornissen op relaties en samenwerking.
   10 lessen

   1. Algemene kenmerken en clustersJe benoemt algemene kenmerken en clustering van persoonlijkheidsstoornissen.
   2. Cluster A (excentrieke typen)Je herkent signalen van cluster A persoonlijkheidsstoornissen.
   3. Cluster B (dramatische en impulsieve typen)Je signaleert gedragingen van cluster B stoornissen.
   4. Cluster C (angstige typen)Je herkent kenmerken van cluster C stoornissen.
   5. Borderline persoonlijkheidsstoornisJe benoemt signalen van borderline persoonlijkheidsstoornis.
   6. Narcistische persoonlijkheidsstoornisJe signaleert narcistische trekken en gedragingen.
   7. Vermijdende persoonlijkheidsstoornisJe herkent vermijdende persoonlijkheidskenmerken.
   8. Signalen van instabiliteit en rigiditeitJe signaleert instabiliteit en rigiditeit in gedrag.
   9. Grenzen tussen persoonlijkheid en stoornisJe onderzoekt de grens tussen persoonlijkheid en stoornis.
   10. Impact op relaties en samenwerkingJe analyseert de impact op relaties en samenwerking.
6. 6 Ontwikkelingsstoornissen Je leert ontwikkelingsstoornissen, signalen en gevolgen in verschillende levensfasen herkennen.
   10 lessen

   1. Autismespectrumstoornis (ASS)Je herkent kenmerken van het autismespectrum.
   2. ADHD en ADDJe signaleert symptomen van ADHD en ADD.
   3. Ticstoornissen (incl. Gilles de la Tourette)Je benoemt kenmerken van ticstoornissen.
   4. Dyslexie en andere leerstoornissenJe herkent signalen van leerstoornissen zoals dyslexie.
   5. Sociale communicatiestoornisJe signaleert problemen in sociale communicatie.
   6. Vroege signalering bij kinderenJe herkent vroege signalen bij kinderen.
   7. Overgang naar volwassenheidJe onderzoekt de overgang naar volwassenheid bij ontwikkelingsstoornissen.
   8. Comorbiditeit met angst en depressieJe benoemt comorbiditeit met angst en depressie.
   9. Herkenning in schools en beroepsmatig functionerenJe signaleert ontwikkelingsstoornissen in school- en werksituaties.
   10. Impact op gezins- en werkomgevingJe analyseert de impact op gezin en werk.
7. 7 Verslavingsproblematiek Je onderzoekt signalen, gedragsveranderingen en gevolgen van verslavingsproblematiek in diverse contexten.
   10 lessen

   1. Middelenafhankelijkheid (alcohol, drugs)Je herkent signalen van middelenafhankelijkheid.
   2. Gedragsverslaving (gamen, gokken)Je signaleert kenmerken van gedragsverslavingen.
   3. Risicofactoren en genetische aanlegJe benoemt risicofactoren en genetische invloeden.
   4. Ontwenningsverschijnselen en cravingJe herkent ontwenningsverschijnselen en craving.
   5. Signalen in gedrag en prestatiesJe signaleert gedragsveranderingen en prestatieproblemen.
   6. Combinatie met psychische stoornissen (dubbele diagnose)Je benoemt signalen van dubbele diagnose.
   7. Sociale gevolgen van verslavingJe analyseert sociale gevolgen van verslaving.
   8. Ontkenning en minimaliseren van klachtenJe herkent ontkenning en minimalisatie van klachten.
   9. Impact op werk, studie en relatiesJe signaleert impact op werk, studie en relaties.
   10. Herkenning van terugvalsignalenJe herkent signalen van terugval.
8. 8 Somatische en psychosomatische klachten Je leert somatische en psychosomatische klachten herkennen en onderscheiden van psychische problematiek.
   10 lessen

   1. Somatisch-symptoomstoornisJe herkent symptomen van somatisch-symptoomstoornis.
   2. ConversiestoornisJe signaleert kenmerken van conversiestoornis.
   3. Hypochondrie en ziekteangststoornisJe benoemt signalen van hypochondrie en ziekteangst.
   4. Lichamelijke signalen zonder medische oorzaakJe herkent lichamelijke klachten zonder medische oorzaak.
   5. Stressgerelateerde lichamelijke klachtenJe signaleert stressgerelateerde lichamelijke klachten.
   6. Invloed van psychische belasting op lichaamJe onderzoekt de invloed van psychische belasting op het lichaam.
   7. Herkenning bij langdurige vermoeidheidJe herkent signalen bij langdurige vermoeidheid.
   8. Burn-out en overspanningJe benoemt kenmerken van burn-out en overspanning.
   9. Onderscheid tussen fysiek en psychisch lijdenJe maakt onderscheid tussen fysiek en psychisch lijden.
   10. Signalen bij werkuitval en verzuimJe signaleert klachten bij werkuitval en verzuim.
9. 9 Suïcidaliteit en zelfbeschadiging Je onderzoekt signalen van suïcidaliteit en zelfbeschadiging, en leert deze in diverse contexten te herkennen.
   10 lessen

   1. Risicofactoren voor suïcidaal gedragJe benoemt risicofactoren voor suïcidaal gedrag.
   2. Waarschuwingssignalen in communicatieJe herkent waarschuwingssignalen in communicatie.
   3. Verschillende vormen van zelfbeschadigingJe signaleert verschillende vormen van zelfbeschadiging.
   4. Suïcidepogingen en non-suïcide zelfverwondingJe maakt onderscheid tussen suïcidepogingen en zelfverwonding.
   5. Rol van schaamte en geheimhoudingJe onderzoekt de rol van schaamte en geheimhouding.
   6. Signalen in sociale media en online gedragJe herkent signalen in sociale media en online gedrag.
   7. Invloed van trauma en verlieservaringJe benoemt de invloed van trauma en verlieservaring.
   8. Herkenning bij jongeren en ouderenJe herkent signalen bij jongeren en ouderen.
   9. Acuut versus chronisch suïciderisicoJe maakt onderscheid tussen acuut en chronisch suïciderisico.
   10. Benaderingswijzen en gesprekstechniekenJe past gesprekstechnieken toe bij signalering.
10. 10 Herkenning en signalering in praktijkcontexten Je leert signalen in gesprekken, gedrag en prestaties herkennen en rapporteren binnen praktijkcontexten.
    10 lessen

    1. Herkennen van subtiele signalen in gesprekkenJe herkent subtiele signalen in gesprekken met anderen.
    2. Lichamelijke non-verbale signalenJe signaleert lichamelijke non-verbale signalen.
    3. Veranderingen in werk- of schoolprestatiesJe herkent veranderingen in werk- of schoolprestaties.
    4. Risico-inschatting bij signalenJe maakt een risico-inschatting bij signalen.
    5. Culturele verschillen in uitingsvormenJe benoemt culturele verschillen in uitingsvormen.
    6. Gesprekstechnieken om door te vragenJe past gesprekstechnieken toe om door te vragen.
    7. Grenzen van de eigen rol in signaleringJe bepaalt de grenzen van je eigen rol in signalering.
    8. Samenwerking met zorgprofessionalsJe werkt samen met zorgprofessionals bij signalering.
    9. Documenteren en rapporteren van signalenJe documenteert en rapporteert signalen zorgvuldig.
    10. Ethische en juridische overwegingenJe benoemt ethische en juridische overwegingen bij signalering.