MBO Praktijkcursus – Omgaan met traumatische ervaringen

Je herkent traumatische ervaringen, signaleert symptomen en past basisprincipes van traumaverwerking toe in de zorgpraktijk.

1. 1 Inleiding trauma en traumatische ervaringen Je onderzoekt wat trauma is, welke vormen er zijn en hoe leeftijd en context invloed hebben op traumabeleving.
   5 lessen

   1. Definitie van trauma en soorten traumaJe onderzoekt verschillende definities en soorten trauma aan de hand van praktijkvoorbeelden.
   2. Verschil tussen acute en chronische traumatische ervaringenJe vergelijkt acute en chronische traumatische ervaringen en hun kenmerken.
   3. Psychologische en lichamelijke gevolgen van traumaJe beschrijft psychologische en lichamelijke gevolgen van trauma bij cliënten.
   4. Invloed van leeftijd en context op traumabelevingJe analyseert hoe leeftijd en context de traumabeleving beïnvloeden.
   5. Rol van de zorgverlener bij traumagevoelige zorgJe bespreekt de rol van de zorgverlener bij het bieden van traumagevoelige zorg.
2. 2 Signalen en symptomen van trauma herkennen Je signaleert emotionele, lichamelijke en gedragsmatige symptomen van trauma en onderscheidt deze van stressreacties.
   5 lessen

   1. Emotionele symptomen: angst, depressie, woedeJe herkent emotionele symptomen zoals angst, depressie en woede bij cliënten.
   2. Lichamelijke symptomen: slaapproblemen, hoofdpijn, hyperalertheidJe signaleert lichamelijke symptomen zoals slaapproblemen en hyperalertheid.
   3. Gedragsveranderingen: terugtrekgedrag, agressieJe observeert gedragsveranderingen zoals terugtrekken of agressie.
   4. Sociale gevolgen: isolatie, conflictenJe benoemt sociale gevolgen van trauma, zoals isolatie en conflicten.
   5. Het verschil tussen normale stressreacties en traumareactiesJe maakt onderscheid tussen normale stressreacties en traumareacties.
3. 3 Basisprincipes van traumaverwerking Je past basisprincipes van traumaverwerking toe, gericht op veiligheid, structuur en steunnetwerken.
   5 lessen

   1. Veiligheid en stabilisatie van cliëntenJe zorgt voor veiligheid en stabilisatie bij cliënten met traumaklachten.
   2. Normaliseren van reacties op traumaJe normaliseert reacties op trauma door uitleg en geruststelling.
   3. Belang van structuur en voorspelbaarheidJe biedt structuur en voorspelbaarheid in de dagelijkse begeleiding.
   4. Rol van steunnetwerken (familie, vrienden, peers)Je betrekt steunnetwerken zoals familie en vrienden bij het herstelproces.
   5. Graduele blootstelling en copingstrategieënJe past graduele blootstelling en eenvoudige copingstrategieën toe.
4. 4 Communicatie bij traumagevoelige zorg Je oefent met empathische communicatie, duidelijke taal en het respecteren van grenzen bij traumazorg.
   5 lessen

   1. Empathisch luisteren en aandachtig aanwezig zijnJe luistert empathisch en bent aandachtig aanwezig tijdens gesprekken.
   2. Gebruik van duidelijke en geruststellende taalJe gebruikt duidelijke, geruststellende taal in contact met cliënten.
   3. Grenzen respecteren en toestemming vragenJe respecteert grenzen en vraagt altijd toestemming voor ingrijpende handelingen.
   4. Signaleren van stress of overprikkeling tijdens gesprekJe signaleert stress of overprikkeling tijdens gesprekken en past je aanpak aan.
   5. Ondersteuning bieden zonder te dwingen tot pratenJe ondersteunt zonder druk uit te oefenen om te praten over traumatische ervaringen.
5. 5 Psychologische en fysiologische reacties op trauma Je analyseert psychologische en lichamelijke reacties op trauma, zoals stressreacties en somatische klachten.
   5 lessen

   1. Fight, flight, freeze en fawn reactiesJe herkent fight, flight, freeze en fawn reacties bij cliënten.
   2. Invloed van trauma op hersenen en geheugenJe legt uit hoe trauma invloed heeft op hersenen en geheugen.
   3. Posttraumatische stressreactiesJe beschrijft posttraumatische stressreacties en hun uitingsvormen.
   4. Somatische klachten en psychosomatiekJe signaleert somatische klachten en psychosomatische verschijnselen.
   5. Stresshormonen en hun effect op gedragJe benoemt het effect van stresshormonen op gedrag en welzijn.
6. 6 Ondersteuning en copingstrategieën Je ondersteunt cliënten bij emotionele regulatie en leert copingvaardigheden en ontspanningstechnieken aan.
   5 lessen

   1. Hulp bij emotionele regulatieJe helpt bij het reguleren van emoties na traumatische ervaringen.
   2. Copingvaardigheden aanleren: ademhaling, mindfulnessJe leert cliënten eenvoudige copingvaardigheden zoals ademhaling en mindfulness.
   3. Positieve afleiding en ontspanningstechniekenJe stimuleert positieve afleiding en ontspanningstechnieken.
   4. Activiteiten gericht op zelfvertrouwen en zelfredzaamheidJe ondersteunt bij activiteiten gericht op zelfvertrouwen en zelfredzaamheid.
   5. Grenzen van eigen ondersteuning en doorverwijzingJe herkent de grenzen van je eigen ondersteuning en weet wanneer doorverwijzing nodig is.
7. 7 Traumaverwerking in diverse contexten Je past kennis over traumaverwerking toe bij verschillende doelgroepen en in diverse contexten.
   5 lessen

   1. Traumatische ervaringen bij kinderen en jongerenJe herkent traumatische ervaringen bij kinderen en jongeren.
   2. Traumatische ervaringen bij ouderenJe signaleert trauma bij ouderen en hun specifieke behoeften.
   3. Invloed van cultuur en religie op traumaverwerkingJe houdt rekening met cultuur en religie bij traumaverwerking.
   4. Traumatische ervaringen binnen gezinnen en relatiesJe bespreekt trauma binnen gezinnen en relaties.
   5. Multidisciplinaire samenwerking bij complexe trauma’sJe werkt samen met andere disciplines bij complexe traumazorg.
8. 8 Veiligheid en risicobeheersing bij traumazorg Je waarborgt veiligheid, signaleert risico’s en werkt samen met professionals bij traumazorg.
   5 lessen

   1. Risico’s van retraumatisering vermijdenJe voorkomt risico’s van retraumatisering bij cliënten.
   2. Signaleren van acute crises of zelfbeschadigend gedragJe signaleert acute crises of zelfbeschadigend gedrag en onderneemt actie.
   3. Grenzen van eigen deskundigheid kennenJe kent de grenzen van je eigen deskundigheid in risicovolle situaties.
   4. Samenwerking met professionals bij risicovolle situatiesJe werkt samen met professionals bij het aanpakken van risicovolle situaties.
   5. Veiligheid van zowel cliënt als zorgverlener waarborgenJe zorgt voor veiligheid van zowel cliënt als jezelf in de zorgpraktijk.
9. 9 Psychologische hulpmiddelen en methoden Je past psychologische hulpmiddelen en methoden toe, zoals gesprekstechnieken en creatieve werkvormen.
   5 lessen

   1. Gesprekstechnieken bij traumaJe gebruikt gesprekstechnieken die aansluiten bij cliënten met trauma.
   2. Observatie en registratie van gedrags- en emotionele signalenJe observeert en registreert gedrags- en emotionele signalen.
   3. Gebruik van creatieve werkvormen: tekenen, muziek, bewegingJe zet creatieve werkvormen in, zoals tekenen, muziek of beweging.
   4. Introductie tot cognitieve en gedragsmatige methodenJe maakt kennis met cognitieve en gedragsmatige benaderingen.
   5. Evaluatie van voortgang en welzijn van cliëntenJe evalueert de voortgang en het welzijn van cliënten.
10. 10 Ethiek en professionaliteit bij traumazorg Je handelt volgens ethische en professionele richtlijnen bij traumazorg en reflecteert op je eigen rol.
    5 lessen

    1. Respect voor autonomie en keuzes van de cliëntJe respecteert de autonomie en keuzes van cliënten in de begeleiding.
    2. Vertrouwelijkheid en privacy van traumagegevensJe waarborgt vertrouwelijkheid en privacy van traumagegevens.
    3. Ethische dilemma’s bij traumazorgJe bespreekt ethische dilemma’s die kunnen ontstaan bij traumazorg.
    4. Reflectie op eigen handelen en reactiesJe reflecteert op je eigen handelen en reacties in de praktijk.
    5. Grenzen van betrokkenheid en professionele afstandJe bewaakt grenzen van betrokkenheid en houdt professionele afstand.