MHBO Praktijkcursus – Psychologie van verslaving

Je onderzoekt oorzaken, gevolgen en aanpak van verslaving vanuit psychologisch, biologisch en sociaal perspectief.

1. 1 Inleiding verslavingspsychologie Je onderzoekt wat verslaving inhoudt, welke vormen er zijn en welke factoren een rol spelen.
   5 lessen

   1. Definitie van verslaving en afhankelijkheidJe verkent de begrippen afhankelijkheid en verslaving in verschillende contexten.
   2. Verschillende soorten verslaving: middelen en gedragJe onderscheidt middelenverslaving van gedragsverslavingen aan de hand van voorbeelden.
   3. Factoren die verslaving beïnvloeden: biologisch, psychologisch en sociaalJe benoemt biologische, psychologische en sociale invloeden op verslavingsgedrag.
   4. Impact van verslaving op individu en omgevingJe beschrijft de gevolgen van verslaving voor de persoon zelf en de directe omgeving.
   5. Verschil tussen gebruik, misbruik en verslavingJe maakt het verschil duidelijk tussen gebruik, misbruik en verslaving.
2. 2 Biologische basis van verslaving Je verdiept je in de werking van het brein en lichamelijke processen bij verslaving.
   5 lessen

   1. Rol van het brein en neurotransmittersJe legt uit hoe het brein en neurotransmitters betrokken zijn bij verslavingsprocessen.
   2. Beloningssysteem en dopamineJe beschrijft hoe het beloningssysteem en dopamine bijdragen aan verslaving.
   3. Genetische aanleg en erfelijkheidJe onderzoekt de rol van genetische aanleg en erfelijkheid bij verslavingsgevoeligheid.
   4. Invloed van lichamelijke afhankelijkheidJe bespreekt lichamelijke afhankelijkheid en de gevolgen daarvan.
   5. Effecten van middelen op hersenfunctiesJe analyseert hoe middelengebruik hersenfuncties beïnvloedt.
3. 3 Psychologische factoren bij verslaving Je onderzoekt psychologische factoren die bijdragen aan het ontstaan en in stand houden van verslaving.
   5 lessen

   1. Copingstrategieën en emotie regulatieJe bekijkt hoe mensen omgaan met stress en emoties bij verslavingsgedrag.
   2. Persoonlijkheidskenmerken en risico’sJe benoemt persoonlijkheidskenmerken die het risico op verslaving vergroten.
   3. Stress en traumatische ervaringenJe onderzoekt de invloed van stress en trauma op het ontstaan van verslaving.
   4. Zelfbeeld en motivatieJe analyseert het effect van zelfbeeld en motivatie op verslavingsgedrag.
   5. Leren en conditionering bij verslavend gedragJe beschrijft hoe leren en conditionering bijdragen aan verslavend gedrag.
4. 4 Sociale invloeden op verslaving Je verkent hoe sociale omgeving en relaties invloed uitoefenen op verslavingsgedrag.
   5 lessen

   1. Rol van familie en vriendenJe analyseert de invloed van familie en vrienden op het ontstaan en verloop van verslaving.
   2. Culturele normen en sociale omgevingJe onderzoekt hoe culturele normen en sociale context verslaving beïnvloeden.
   3. Groepsdruk en imitatief gedragJe beschrijft het effect van groepsdruk en imiterend gedrag op gebruik.
   4. Sociale steun en beschermende factorenJe benoemt hoe sociale steun kan beschermen tegen verslaving.
   5. Sociaal isolement en risicogedragJe bespreekt de relatie tussen sociaal isolement en risicogedrag.
5. 5 Gedrags- en cognitieve aspecten Je leert gedragsverandering, triggers en denkpatronen bij verslaving herkennen en analyseren.
   5 lessen

   1. Veranderingsprocessen bij verslavingsgedragJe onderzoekt hoe gedragsverandering bij verslaving verloopt.
   2. Herkenning van triggers en risicosituatiesJe leert situaties en signalen herkennen die het risico op terugval vergroten.
   3. Automatische patronen en gewoontenJe analyseert hoe automatische gewoonten verslaving versterken.
   4. Cognitieve vertekeningen en rationalisatiesJe benoemt cognitieve vertekeningen en rationalisaties bij verslaving.
   5. Technieken voor zelfmonitoringJe past technieken toe om eigen gedrag te monitoren.
6. 6 Psychologische gevolgen van verslaving Je onderzoekt de psychische gevolgen van verslaving voor het individu en de sociale omgeving.
   5 lessen

   1. Stemmingsstoornissen en angstklachtenJe benoemt stemmingsstoornissen en angstklachten als gevolg van verslaving.
   2. Verstoorde relaties en sociale problemenJe analyseert hoe verslaving relaties en sociale contacten kan verstoren.
   3. Verminderde zelfcontrole en impulsiviteitJe beschrijft het verlies van zelfcontrole en impulsiviteit bij verslaving.
   4. Impact op werk, studie en dagelijkse routinesJe onderzoekt de impact van verslaving op werk, studie en dagelijks functioneren.
   5. Langdurige cognitieve en emotionele effectenJe bekijkt langdurige cognitieve en emotionele gevolgen van verslaving.
7. 7 Preventie en vroegsignalering Je leert signalen van risicogedrag herkennen en preventieve maatregelen toepassen.
   5 lessen

   1. Signaleren van risicogedragJe signaleert gedrag dat kan wijzen op een verhoogd risico op verslaving.
   2. Beschermende factoren versterkenJe onderzoekt hoe beschermende factoren kunnen worden versterkt.
   3. Psycho-educatie voor cliënten en omgevingJe past psycho-educatie toe voor cliënten en hun omgeving.
   4. Risico-inschatting bij jongerenJe maakt een risico-inschatting bij jongeren.
   5. Rol van preventieve interventies in welzijnJe benoemt de rol van preventieve interventies voor welzijn.
8. 8 Behandelingsprincipes en ondersteuningsmogelijkheden Je verkent behandelvormen en ondersteuningsmogelijkheden bij verslavingsproblematiek.
   5 lessen

   1. Verschillende behandelvormen: ambulant, klinisch, zelfhulpgroepenJe vergelijkt ambulante, klinische en zelfhulpbehandelingen.
   2. Motivatie en gedragsverandering stimulerenJe onderzoekt manieren om motivatie en gedragsverandering te stimuleren.
   3. Samenwerking met andere professionalsJe bespreekt samenwerking met andere professionals in de zorg.
   4. Begeleiden bij terugvalpreventieJe begeleidt cliënten bij het voorkomen van terugval.
   5. Rol van psychosociale ondersteuningJe benoemt het belang van psychosociale ondersteuning.
9. 9 Ethische en juridische aspecten Je verdiept je in ethische en juridische vraagstukken rondom begeleiding bij verslaving.
   5 lessen

   1. Privacy en vertrouwelijkheid in begeleidingJe waarborgt privacy en vertrouwelijkheid in de begeleiding.
   2. Grenzen van autonomie en beschermende maatregelenJe onderzoekt de balans tussen autonomie en bescherming van cliënten.
   3. Meldplicht en verantwoordelijkheidJe benoemt verantwoordelijkheden en meldplicht in de praktijk.
   4. Respectvolle omgang met cliëntenJe past respectvolle omgang met cliënten toe.
   5. Wettelijke kaders rond middelengebruik en gedragJe beschrijft wettelijke kaders rond middelengebruik en gedrag.
10. 10 Reflectie en professioneel handelen Je reflecteert op je eigen rol en ontwikkelt professioneel handelen in de begeleiding bij verslaving.
    5 lessen

    1. Evalueren van eigen rol en houdingJe evalueert je eigen houding en rol in het begeleiden van cliënten.
    2. Observeren en rapporteren van veranderingenJe observeert en rapporteert veranderingen in gedrag en situatie.
    3. Samenwerken met familie en netwerkJe werkt samen met familie en het netwerk van de cliënt.
    4. Grenzen herkennen en professioneel blijvenJe herkent je eigen grenzen en blijft professioneel handelen.
    5. Continu leren en verbeteren in begeleidingspraktijkJe ontwikkelt jezelf door continu te leren en te verbeteren in de praktijk.